{"id":16296,"date":"2022-01-24T22:55:42","date_gmt":"2022-01-24T21:55:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/?p=16296"},"modified":"2022-01-24T22:55:42","modified_gmt":"2022-01-24T21:55:42","slug":"pomnikowy-eratyk-w-miejscowosci-dabie-pow-kolski-wielkopolskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/?p=16296","title":{"rendered":"Pomnikowy eratyk w miejscowo\u015bci D\u0105bie (pow. kolski, wielkopolskie)."},"content":{"rendered":"

G\u0142azy narzutowe to du\u017ce fragmenty skalne wyrwane z pod\u0142o\u017ca i przetransportowane w plejstocenie przez l\u0105dol\u00f3d skandynawski. Maj\u0105 r\u00f3\u017cne rozmiary i kszta\u0142ty oraz pochodz\u0105 z r\u00f3\u017cnych stron P\u00f3\u0142wyspu Skandynawskiego i niecki Ba\u0142tyku. Czasami si\u0119 zdarza, \u017ce jest mo\u017cliwe w miar\u0119 dok\u0142adne ustalenie obszaru macierzystego danego narzutniaka. G\u0142azy takie nazywane s\u0105 eratykami przewodnimi<\/strong> i stanowi\u0105 zaledwie 10% wszystkich skandynawskich g\u0142az\u00f3w narzutowych. S\u0105 \u0142atwo rozpoznawalne dzi\u0119ki sk\u0142adowi mineralnemu oraz charakterystycznej strukturze i teksturze. Opisywany w dzisiejszym artykule g\u0142az buduje granit rapakiwi<\/strong>, kt\u00f3rego wychodnie znajduj\u0105 si\u0119 na Wyspach
Alandzkich (p\u00f3\u0142nocny Ba\u0142tyk). Zlokalizowany jest na terenie le\u015bnym w miejscowo\u015bci D\u0105bie (ok. 2,5 km na p\u00f3\u0142noc od centrum miasta), na trasie \u015bcie\u017cki edukacyjnej „Grabina”, kt\u00f3rej pocz\u0105tek znajduje si\u0119 obok le\u015bnicz\u00f3wki (ul. Le\u015bna 9).<\/p>\n

\"tablica<\/a><\/p>\n

Wyznaczona przed laty \u015bcie\u017cka dydaktyczna troch\u0119 zaros\u0142a, oznakowanie miejscami znika, niemniej kieruj\u0105c si\u0119 troch\u0119 intuicj\u0105, troch\u0119 mapk\u0105 ze zdj\u0119cia powy\u017cej oraz kolejnymi tablicami po chwili dotrzemy do wiekowego d\u0119bu.<\/p>\n

\"D\u0105b<\/a><\/p>\n

Na pniu tego drzewa o obwodzie ok. 500 cm zawieszono kapliczk\u0119, st\u0105d te\u017c lokalna nazwa – D\u0105b z Kapliczk\u0105. Drzewo w odziomkowej cz\u0119\u015bci jest niemal kompletnie spr\u00f3chnia\u0142e, korona jest silnie zredukowana, mimo tego d\u0105b zadziwia wol\u0105 \u017cycia. Na drzewie zawieszono stosown\u0105 tabliczk\u0119, na tablicy \u015bcie\u017cki przyrodniczej r\u00f3wnie\u017c sugeruje si\u0119 ochron\u0119 ustawow\u0105 tego okazu, jednak d\u0105b ten nie figuruje w oficjalnych wykazach pomnik\u00f3w przyrody (?!). Wi\u0119cej na temat tego drzewa w artykule Paw\u0142a Lenarta: „D\u0105b szypu\u0142kowy z kapliczk\u0105 przy \u015bcie\u017cce przyrodniczo-le\u015bnej w D\u0105biu<\/a><\/span>„.<\/p>\n

\"pie\u0144<\/a>\"tablica<\/a><\/p>\n

Tu\u017c przy s\u0119dziwym d\u0119bie \u015bcie\u017cka zakr\u0119ca i po ok. 150 m znajdujemy si\u0119 przy ogromnym g\u0142azie.<\/p>\n

GPS N 52\u00b006\u203221.9\u2033, E 18\u00b048\u203239.2\u2033<\/p>\n

\"G\u0142az<\/a><\/p>\n

\"pomnikowy<\/a><\/p>\n

G\u0142az jest od 1997 r. chroniony w formie pomnika przyrody nieo\u017cywionej, potwierdzeniem tego faktu jest przymocowana do ko\u0142ka stosowna tabliczka.<\/p>\n

\"tabliczka<\/a><\/p>\n

Obw\u00f3d pomnikowego wynosi ok. 12 m, wysoko\u015b\u0107 g\u0142azu wynosi oko\u0142o 2 m, d\u0142ugo\u015b\u0107 4 m, a szeroko\u015b\u0107 3,5 m.<\/p>\n

\"G\u0142az<\/a><\/p>\n

\"G\u0142az<\/a><\/p>\n

Materia\u0142em buduj\u0105cym g\u0142az jest alandzki granit rapakiwi; ze wzgl\u0119du na unikaln\u0105 struktur\u0119 jest jednym z naj\u0142atwiejszych do makroskopowego rozpoznania eratyk\u00f3w przewodnich. Charakteryzuje si\u0119 du\u017cymi (5 – 20 mm) kryszta\u0142ami skaleni o owalnym kszta\u0142cie, otoczonych szarozielon\u0105 (przy \u015bwie\u017cym roz\u0142amie) lub bia\u0142\u0105 obw\u00f3dk\u0105 plagioklazow\u0105 (przy zwietrza\u0142ej powierzchni). Wiek ska\u0142y to oko\u0142o 1,6 miliarda lat. Transport lodowy narzutniaka do obecnego miejsca wyni\u00f3s\u0142 ok. 900 km.<\/p>\n

\"powierzchnia<\/a><\/p>\n

\"zwietrza\u0142y<\/a><\/p>\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u0142azy narzutowe to du\u017ce fragmenty skalne wyrwane z pod\u0142o\u017ca i przetransportowane w plejstocenie przez l\u0105dol\u00f3d skandynawski. Maj\u0105 r\u00f3\u017cne rozmiary i kszta\u0142ty oraz pochodz\u0105 z r\u00f3\u017cnych stron P\u00f3\u0142wyspu Skandynawskiego i niecki Ba\u0142tyku. Czasami si\u0119 zdarza, \u017ce jest mo\u017cliwe w miar\u0119 dok\u0142adne … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[1958,1959,721,1957,1067],"class_list":["post-16296","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-przyroda-nieozywiona","tag-dabie","tag-gmina-dabie","tag-pomnikowy-eratyk","tag-uroczysko-grabina","tag-wielkopolskie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=16296"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16296\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16314,"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/16296\/revisions\/16314"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=16296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=16296"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=16296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}