![\"Kotusz\u00f3w](\"https:\/\/www.pomniki-przyrody.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Kotuszow-pomnikowe-odsloniecie-geologiczne.jpg\" "\\"Kotusz\u00f3w")
<\/a><\/p>\nW rejestrze RDO\u015a mo\u017cemy wyczyta\u0107, \u017ce w skarpie przydro\u017cnej ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 szarobr\u0105zowe, oliwkowobr\u0105zowe, silnie zdiagenezowane i\u0142owce i mu\u0142owce z wk\u0142adkami zielonkawych drobnoziarnistych piaskowc\u00f3w. Podobne informacje znajduj\u0105 si\u0119 na tablicy umieszczonej w pobli\u017cu pomnikowego ods\u0142oni\u0119cia.<\/p>\n Wi\u0119cej wiedzy mo\u017cna przyswoi\u0107 z karty nr 005046, geostanowisko Kotusz\u00f3w, Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego: W ods\u0142oni\u0119ciu eksponowany jest kompleks \u0142upk\u00f3w ilastych z wk\u0142adkami mu\u0142owc\u00f3w i cienkimi prze\u0142awiceniami drobnoziarnistych piaskowc\u00f3w reprezentuj\u0105ce najstarsze fragmenty profilu ska\u0142, kt\u00f3re geolodzy nazywaj\u0105 Formacj\u0105 \u0142upk\u00f3w Czarnej (nazwa pochodzi od przep\u0142ywaj\u0105cej nieopodal rzeki). Z uwagi na fakt, ze ska\u0142y te s\u0105 stosunkowo mi\u0119kkie nie tworz\u0105 one zbyt licznych ods\u0142oni\u0119\u0107 i to w Kotuszowie jest bardzo cenne i corocznie odwiedzane przez wielu geolog\u00f3w. Na pierwszy rzut oka kolor ska\u0142y jest rdzawo-brunatny ale to tylko kolor zewn\u0119trznej pow\u0142oki skalnych okruch\u00f3w. W efekcie wietrzenia powierzchnie pomi\u0119dzy warstewkami \u0142upk\u00f3w i sp\u0119kania pokry\u0142y si\u0119 rdzawo-brunatnym nalotem, kt\u00f3ry nada\u0142 ca\u0142emu ods\u0142oni\u0119ciu tak\u0105 w\u0142a\u015bnie czerwonaw\u0105 barw\u0119. Kiedy jednak okruch skalny prze\u0142amiemy i obejrzymy jej kolor na \u015bwie\u017cym prze\u0142amie oka\u017ce si\u0119 on zupe\u0142nie inny: szary, czasem oliwkowy. Ska\u0142a jest zwi\u0119z\u0142a ale wykazuje du\u017ce tendencje do rozpadania si\u0119 wzd\u0142u\u017c sp\u0119ka\u0144 i powierzchni oddzielno\u015bci na fragmenty w kszta\u0142cie li\u015bci i o\u0142\u00f3wk\u00f3w. W efekcie ca\u0142e ods\u0142oni\u0119cie pokryte jest pokruszonymi \u0142upkami i aby dosta\u0107 si\u0119 do \u015bwie\u017cej ska\u0142y nale\u017cy je odsun\u0105\u0107.<\/em><\/p>\n Podstawowym typem wyst\u0119puj\u0105cych tu ska\u0142 s\u0105 tu silnie sprasowane i\u0142owce o bardzo wyra\u017anych powierzchniach oddzielno\u015bci, na kt\u00f3rych nie ma \u017cadnych hieroglif\u00f3w (czyli \u015blad\u00f3w \u017cycia organizm\u00f3w i inne struktury cz\u0119sto widoczne w ska\u0142ach. W badaniach mikroskopowych mo\u017cna stwierdzi\u0107 \u017ce ska\u0142y te zbudowane s\u0105 z minera\u0142\u00f3w ilastych delikatnie laminowanych py\u0142em kwarcowym.<\/em><\/p>\n Towarzysz\u0105ce i\u0142owcom mu\u0142owce wyst\u0119puj\u0105 podrz\u0119dnie w \u0142awicach kt\u00f3rych mi\u0105\u017cszo\u015b\u0107 nie przekracza 25 cm. W ich sk\u0142adzie obok dominuj\u0105cego kwarcu mo\u017cna tak\u017ce znale\u017a\u0107 b\u0142yszcz\u0105ce okruchy miki i ziarna skaleni. Piaskowce na og\u00f3\u0142 bardzo drobnoziarniste tworz\u0105 cienkie prze\u0142awicenia, kt\u00f3re z uwagi na wi\u0119ksz\u0105 twardo\u015b\u0107 najcz\u0119\u015bciej nieco wystaj\u0105 z powierzchni ods\u0142oni\u0119cia.<\/em><\/p>\n Ska\u0142y ods\u0142oni\u0119te w Kotuszowie przez wiele lat uchodzi\u0142y za prekambryjskie i uznawano je za najstarsze w G\u00f3rach \u015awi\u0119tokrzyskich brak jednak na to by\u0142o jakiejkolwiek dokumentacji paleontologicznej, a wiek ustalono jedynie na podstawie pozycji w profilu oraz du\u017cego stopnia przeobra\u017cenia osad\u00f3w. Przeprowadzone p\u00f3\u017aniej badania mikroflorystyczne dowiod\u0142y jednak dolnokambryjskiego wieku tej serii, a ostatnio przeprowadzone badania uszczeg\u00f3\u0142owiaj\u0105ce pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, ze s\u0105 to ska\u0142y bardzo stare, reprezentuj\u0105ce najstarszy kambr, najstarsze znane z G\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyskich, a jednocze\u015bnie najstarsze spo\u015br\u00f3d tych ska\u0142 osadowych jakie ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 w Polsce. Tym bardziej intryguj\u0105cym jest fakt, \u017ce ju\u017c w tak starych ska\u0142ach uda\u0142o si\u0119 ju\u017c znale\u017a\u0107 skamienia\u0142o\u015bci g\u0105bek i innych organizm\u00f3w szkieletowych jakie pojawi\u0142y si\u0119 na ziemi ok. 600 mln lat temu.<\/em><\/p>\n Os\u0142oni\u0119cie \u0142upk\u00f3w ilastych z Kotuszowa od 1987 r. chronione jest w formie pomnika przyrody nieo\u017cywionej, obowi\u0105zuj\u0105ca podstawa prawna to Rozporz\u0105dzenie Nr 7\/94 Wojewody Kieleckiego z dn. 4.08.1994 r. zmieniaj\u0105ce zarz\u0105dzenie w sprawie uznania za pomniki przyrody.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ci\u0119\u017cko jest przegapi\u0107 pomnik przyrody – no bo jak mo\u017cna nie zauwa\u017cy\u0107 okaza\u0142ego drzewa, majestatycznej ska\u0142y czy du\u017cego g\u0142azu. Trudniej odnale\u017a\u0107 chronione w postaci powierzchniowego pomnika przyrody stanowiska chronionych ro\u015blin (np. rosiczki), czy wys\u0105czaj\u0105ce si\u0119 z … Czytaj dalej <\/a><\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/a><\/a><\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n