Park przypałacowy w Piotrkowicach (gm. Prusice, dolnośląskie).

Unikalne na Dolnym Śląsku zgrupowanie pomnikowych dębów o obwodach pierśnicowych przekraczających 6 – 7 metrów znajduje się w Piotrkowicach, niewielkiej wsi położonej w północno – zachodniej części gminy Prusice (pow. trzebnicki, dolnośląskie). Sędziwe dęby rosną w parku otaczającym wczesnobarokowy pałac wzniesiony ok. 1693 r.

pałac w Piotrkowicach od strony drogipałac w Piotrkowicach od strony parku

Pierwotny ogród barokowy został przekształcony w poł. XIX w. na modny wówczas park krajobrazowy w stylu angielskim. Obecna powierzchnia założenia parkowego zajmuje obszar około 15 ha, przeważająca część parku obejmuje teren położony na północ i na wschód od pałacu. Przed pałacem znajduje się rozległa polana, wokół której, na skraju zadrzewienia, usytuowanych jest 8 ogromnych dębów szypułkowych, uhonorowanych statusem pomników przyrody w marcu 1995 r. Lokalizację pomnikowych drzew w piotrkowickim parku przedstawia poniższa mapka.

Park w Piotrkowicach - usytuowanie pomników przyrody

Park w Piotrkowicach - polana z pomnikowymi dębamipark w Piotrkowicach - pomnikowe dęby

Najbliżej pałacu rośnie dąb oznaczony na mapie nr 4 o imponującym obwodzie 774 cm i wysokości 22 metry.

park w Piotrkowicach - pomnikowy dąb o obwodzie 774 cmpark w Piotrkowicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 774 cm wiosnąpark w Piotrkowicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 774 cm zimąpark w Piotrkowicach - pomiar obwodu pomnikowego dębu (774 cm)

Tuż obok znajduje się pomnikowa lipa (a raczej to co z niej zostało) o pierwotnym obwodzie 521 cm (na mapie nr 3). W zasadzie drzewo ze względu na katastrofalny stan kwalifikuje się do zniesienia ochrony pomnikowej.

Piotrkowice - resztki pomnikowej lipy Pomnikowy okaz dębu oznaczonego na mapie numerem 5 posiada charakterystyczną, betonowo – ceglaną plombę, zapełniającą ubytek wewnątrz pnia. Obwód giganta wynosi 787 cm, wysokość dębu 22 metry.park w Piotrkowicach - dąb o obwodzie 787 cmpark w Piotrkowicach - ceglana plomba na dębie o obwodzie 787 cmpark w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 787 cmpark w Piotrkowicach - pomiar dębu o obwodzie 787 cm

Dęby o numerach 6 i 7 rosną tak blisko siebie, że można je opisywać jako parę pomnikowych okazów.

park w Piotrkowicach - para dębów o obwodzie 568 i 685 cmpark w Piotrkowicach - para pomnikowych dębów o obwodzie 568 i 685 cmpark w Piotrkowicach - dęby o obwodzie 568 i 685 cm

Chudszy dąb o obwodzie 568 cm porasta bluszcz o wyjątkowo grubej łodydze. Pień tego drzewa posiada bardzo wyraźne ślady żerowania kozioroga dębosza.

park w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 568 cm

Grubszy dąb charakteryzuje się pochyloną sylwetką oraz masywnymi napływami korzeniowymi. Obwód pnia na wysokości pierśnicy wynosi 685 cm, wysokość drzewa 22 metry.

park w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 685 cm

park w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 685 cm

Kolejny dąb (na mapie nr 8) posiada zdrowy i regularny pień o obwodzie pierśnicowym 636 cm.

park w Piotrkowicach - pomnikowy dąb o obwodzie 636 cm

park w Piotrkowicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 636 cmpark w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 636 cm

Bliżej stawu (ale dość blisko poprzednika) odnajdziemy następny pomnikowy dąb, niemal całkowicie porośnięty bluszczem. Drzewo to na mapie oznaczone numerem 9 mierzy w obwodzie 549 cm.

park w Piotrkowicach - para dębów o obwodzie 636 i 549 cm

park w Piotrkowicach - pomnikowy dąb o obwodzie 549 cmpark w Piotrkowicach - porośnięty bluszczem pień pomnikowego dębu o obwodzie 549 cm

Najgrubszy okaz w piotrkowickim parku (na mapie nr 11) rośnie w zaroślach naprzeciw pałacu. Rekordzista posiada spory ubytek po wyłamanym ogromnym konarze, który wyrastał nisko nad ziemią. Przeciwna strona pnia wygląda zdrowo

park w Piotrkowicach - pomnikowy dąb o obwodzie 794 cmpark w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 794 cm

park w Piotrkowicach - pień dębu o obwodzie 794 cm na tle pałacu

Obwód drzewa mierzony na wysokości pierśnicy wynosi aż 826 cm. Jednak prawidłowy pomiar powinien zostać wykonany na wysokości 60 cm na gruntem – w tym miejscu obwód wynosi 794 cm. Otrzymany wynik pozwala ulokować okaz na drugim miejscu listy najgrubszych, jednopniowych dębów szypułkowych Dolnego Śląska.

park w Piotrkowicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 794 cmpark w Piotrkowicach - pomiar obwodu pomnikowego dębupark w Piotrkowicach - pomiar obwodu pomnikowego dębu na wysokości pierśnicy

W centralnej części parku znajduje się mauzoleum rodziny von Danckelman z 1850 r.

park w Piotrkowicach - Mauzoleum rodziny von Danckelman z 1850 r.

Idąc od kaplicy w kierunku północnym trafimy na pomnikowy dąb nr 10, rosnący na skraju zadrzewienia. Okaz od strony pola posiada ogromny ubytek, grożący wywrotem drzewa. Obwód dębu wynosi 449 cm ,wysokość 21 metrów.

park w Piotrkowicach - pomnikowy dąb o obwodzie 449 cmpark w Piotrkowicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 449 cmpark w Piotrkowicach - ogromny ubytek w pniu pomnikowego dębu

Wracamy na polanę przed pałacem, na lewo od północno – zachodniego narożnika pałacu rośnie okazały klon polny (na mapie nr 12).

park w Piotrkowicach - pomnikowy klon polny

Drzewo mierzy w obwodzie 392 cm, wysokość okazu 23 metry. To najgrubszy na Dolnym klon polny o pojedynczym pniu!

park w Piotrkowicach - pień pomnikowego klonupark w Piotrkowicach - pomiar obwodu pomnikowego klonu polnego

W południowej części parku, od strony ulicy przy bramie wjazdowej rośnie pomnikowy cypryśnik błotny o obwodzie 386 cm i wysokości 19 metrów.

Piotrkowice - pomnikowy cypryśnik błotnyPiotrkowice - pomnikowy cypryśnik błotny na tle pałacuPiotrkowice - pień pomnikowego cypryśnika błotnego

Pomnikowego kasztanowca obwodzie 339 cm nie udało się odnaleźć w terenie.

Park w Piotrkowicach w trzech artykułach opisał Paweł Lenart: „Pomnikowe drzewa w Piotrkowicach cz. 1/3. Szypułkowi Nestorzy„, „Pomnikowe drzewa w Piotrkowicach cz. 2/3.
Dąb szypułkowy Georg Leonard. Piotrkowicki rekordzista„, „Pomnikowe drzewa w Piotrkowicach cz. 3/3. Pozostałe pomniki przyrody„.

Zarówno pałac i park należą do prywatnego inwestora. Jeżeli nie chcemy narazić się na nieprzyjemności, należy przed zwiedzaniem uzyskać zgodę właściciela.

Pomnikowe drzewa w Moczydlnicy Klasztornej (gm. Wińsko, dolnośląskie).

W wyniku zwycięskiej kampanii Napoleona w latach 1806-1807 Królestwo Prus zostało pokonane i zmuszone do przyjęcia niekorzystnych dla siebie warunków pokoju. Traktat z Tylży podpisany 1807 r. narzucał utratę znacznej części terytorium Prus oraz wypłatę olbrzymich sum kontrybucji wojennych. Jedną z metod uzyskania pieniędzy przez władze pruskie było zlikwidowanie (sekularyzacja) śląskich klasztorów w 1810 r. i przejęcia ich majątków. Taki los spotkał Moczydlnicę Klasztorną, która do 1810 r. była w posiadaniu cystersów z pobliskiego Lubiąża. Po kasacie  zakonu w ręce prywatne przeszedł znajdujący się we wsi pałac, będący letnią rezydencją opatów lubiąskich z poł. XVII wieku. Nowy właściciel przebudował obiekt, który w dobrym stanie przetrwał działania wojenne. Po 1945 r. w pałacu ulokowano PGR, nieremontowany budynek niszczał, po przemianach gospodarczych w latach 90 – tych XX w. został rozszabrowany i popadł w totalną ruinę.

fragment pałacu z Moczydlnicy Klasztornej

Do pałacu przylega zabytkowy park (obecnie zdewastowany), niegdyś ozdobiony stawami, kanałem i osiami widokowymi. Można w nim odnaleźć kaplicę grobową z II poł. XIX w. oraz budynek określany jako „willa”.

Moczydlnica Klasztorna - kaplica grobowa w parku

Już w 1964 r. statusem pomnika przyrody uhonorowano grupę 3 dębów szypułkowych rosnących w parku, w 2004 r. do grupy chronionych ustawowo drzew parkowych dołączyły 2 buki pospolite. Ochronę pomnikową wymienionych okazów potwierdziła Uchwała nr XXXVII/280/2021 Rady Gminy Wińsko z dnia 27 maja 2021 r., przy okazji nadając istniejącym już pomnikom przyrody nazwy własne. W akcie prawnym podano bardzo dokładne współrzędne geograficzne pomnikowych egzemplarzy, w przypadku dębów to ok. 60 m na zachód od południowego skrzydła pałacu. Przykrą niespodziankę zaliczy ten, kto spróbuje odnaleźć pomnikowe okazy w lokalizacjach podanych w Uchwale. Owszem, jakieś drzewa tam rosną, jednak nie tych gatunków i znacznie szczuplejsze.

Moczydlnica Klasztorna - ruina pałacu widziana od strony parkuMoczydlnica Klasztorna - fragment parku przy pałacu

Długo głowiłem się wraz z Pawłem Lenartem gdzie podziały się pomnikowe drzewa. Pomogła dopiero korespondencja mailowa z Urzędem Gminy – poniżej przesłanych zdjęć podane były namiary GPS, dzięki którym można było odnaleźć drzewa w rozległym założeniu parkowym, w trudnym i zakrzaczonym terenie. Okazało się, że zlokalizowane są skrajnie daleko od pałacu, w północno – zachodniej części parku. Łatwiejsza w odnalezieniu jest grupa pomnikowych dębów o nazwie „Mnisi” – rosną w rzędzie na skraju zadrzewienia.

GPS N 51°24′36″, E 16°34′36″Moczydlnica Klasztorna - grupa pomnikowych dębów Mnisi

Najgrubszy okaz (widoczny na pierwszym planie zdjęcia powyżej) mierzy w obwodzie 670 cm, wysokość drzewa podobnie jak pozostałych 33 metry.

Moczydlnica Klasztorna - pomnikowy dąb o obwodzie 670 cmMoczydlnica Klasztorna - najgrubszy z dębów Mnisi

Moczydlnica Klasztorna - pień dębu o obwodzie 670 cmMoczydlnica Klasztorna - pomiar dębu o obwodzie 670 cm

Środkowy dąb mierzy w obwodzie 482 cm, charakteryzuje się dość mocno pochyloną sylwetką i pniem częściowo pokrytym bluszczem.

Moczydlnica Klasztorna - pomnikowy dąb o obwodzie 482 cmMoczydlnica Klasztorna - pień dębu o obwodzie 482 cm

Moczydlnica Klasztorna - pomiar dębu o obwodzie 482 cm

Ostatni „Mnich” posiada pień o obwodzie pierśnicowym wynoszącym 543 cm.

Moczydlnica Klasztorna - pomnikowy dąb o obwodzie 534 cmMoczydlnica Klasztorna - pomiar dębu o obwodzie 534 cm

Kilkadziesiąt metrów dalej, na linii rosnących „Mnichów”, znajdują się jeszcze dwa interesujące dęby. Pierwszy z nich posiada pień o obwodzie 573 cm oznakowany tabliczką „pomnik przyrody”, chociaż formalnie nim nie jest (?!).

Moczydlnica Klasztorna - dąb o obwodzie 573 cmMoczydlnica Klasztorna - pień dębu o obwodzie 573 cmMoczydlnica Klasztorna - pomiar dębu o obwodzie 573 cmDrugie drzewo to martwy dąb o imponującym obwodzie 655 cm opleciony bluszczem o grubej łodydze.

Moczydlnica Klasztorna - martwy dąb z bluszczem

martwy dąb o obwodzie 655 cm w Moczydlnicy Klasztornej

Moczydlnica Klasztorna - martwy dąb o obwodzie 655 cm

Pomnikowy buk pospolity o nazwie „Jacek Soplica” (drugi leży powalony) znajduje się ok.150 m na północ od najgrubszego „Mnicha”, obok dawnej alei parkowej.

GPS N 51°24′41.1″, E 16°34′33.3″

Moczydlnica Klasztorna - pomnikowy buk o obwodzie 347 cmMoczydlnica Klasztorna - pomnikowy buk Jacek Soplica

Buk mierzy w obwodzie 347 cm, wysokość drzewa 32 metry.

Moczydlnica Klasztorna - pomiar obwodu pomnikowego buka

Leżący obok powalony buk znajduje się już w znacznym stopniu rozkładu.

Moczydlnica Klasztorna - pomnikowe buki (jeden powalony)Moczydlnica Klasztorna - powalony buk przy Jacku Soplicy

Udało się odnaleźć jeszcze jeden dąb o obwodzie 412 cm oznakowany tabliczką, ale nie będący pomnikiem przyrody. Rośnie 100 m na północ od posesji nr 49, po lewej stronie drogi prowadzącej od gospodarstwa na pola.

GPS N 51°24′38″, E 16°34′55″

Moczydlnica Klasztorna - dąb o obwodzie 412 cm