Pomnikowe drzewa przy Pustelni bł. Salomei w Grodzisku (gm. Skała, małopolskie).

Pustelnia bł. Salomei w Grodzisku wraz z sąsiadującym kościołem p.w. Wniebowzięcia NMP tworzą jeden z bardziej atrakcyjnych punktów turystycznych w północnej Ojcowskiego Parku Narodowego. To miejsce o wielowiekowej historii otoczone sędziwymi drzewami o statusie pomników przyrody. Turyści pieszy mogą do niego trafić kierując się znakowanym szlakiem czerwonym prowadzącym od zamku w Ojcowie w kierunku Pieskowej Skały, zmotoryzowani zaś drogą z miasta Skała do przysiółka Grodzisko.

GPS  N 50°13′46″, E 19°49′29″

Pierwsze pomnikowe drzewo – dąb szypułkowy – znajduje się na pagórze, tuż powyżej parkingu.pomnikowy dąb nad parkingiem w GrodziskuGrodzisko - pomnikowy dąb

Dąb mierzy w obwodzie 393 cm, wysokość okazu 21 metrów.Grodzisko - pień pomnikowego dębupień pomnikowego dębu w Grodzisku

Z pagóra z pomnikowym dębem widać dobrze wieżę kościoła pw. Wniebowzięcia NMP.

kompleks Pustelni bł. Salomei w Grodzisku

Kompleks zabytkowych budynków z Pustelnią bł. Salomei otoczony jest murem na którym posadowiono figury historycznych postaci związanych z tym miejscem. Na teren kościelny dostaniemy się przechodząc przez barokową bramę.

tablica Parafia Ojców-Grodzisko
wzgórze z kompleksem Pustelni bł. Salomei

Przy bramie rośnie pierwszy z trzech pomnikowych klonów jaworów.

pomnikowy jawor przed wejściem na teren kościoła NMP w GrodziskuGrodzisko - pomnikowy klon jawor

pomnikowy jawor przed wejściem na teren Pustelni w Grodzisku

Pozostałe dwa klony jawory chronione w formie pomników przyrody rosną na zboczu, tuż poniżej muru otaczającego kościół. Poszczególne okazy mierzą w obwodzie 324, 383, 390 cm, wysokość drzew odpowiednio 16, 20, 18 metrów.

Grodzisko - pomnikowy jaworkorona pomnikowego jawora

pomnikowy jawor przy murze otaczającym kościół NMP w Grodzisku

pomnikowy jawor rosnący na zboczu wzgórza z kompleksem Pustelni bł. SalomeiGrodzisko - pień pomnikowego jawora

Barokowy kościół pw. Wniebowzięcia NMP powstał na miejscu zespołu klasztornego z XIII w., w którym przebywała siostra Bolesława Wstydliwego – Salomea wraz siostrami klaryskami. W XIV wieku klaryski przeniesiono do Krakowa, a opuszczone budynki popadły w ruinę. Odbudowano je w XVII wieku w stylu barokowym przy okazji procesu beatyfikacyjnego Salomei.wnętrze kościoła NMP w Grodzisku

Za kościołem widać budynek z trzema domkami modlitwy czyli grotami – kaplicami, ze słabo zachowanymi freskami. Przed nimi w 1686 roku ustawiono granitowy obelisk upamiętniający zwycięską bitwę Jana III Sobieskiego pod Wiedniem. Stoi on na grzbiecie słonia wykutego z wapienia, z którego trąby dawniej tryskała woda.

kościół NMP w Grodziskuobelisk w kompleksie Pustelni bł. Salomei

Poniżej znajduje się punkt widokowy z panoramą na Dolinę Prądnika, obok schody prowadzące do niewielkiego domku – pustelni bł. Salomei, w której według tradycji żyła błogosławiona.

szosa 773 w Dolinie Prądnika

tablica przed pustelnią bł. Salomei

Pomnikowe drzewa w Smoleniu (gm. Pilica, śląskie).

Smoleń to niewielka wieś jurajska położona wzdłuż drogi 794, ok. 4 km na południe od miasta Pilica (siedziby gminy), w powiecie zawierciańskim, w województwie śląskim. Nad miejscowością górują ruiny średniowiecznego zamku Pilcza, znajdującego się na terenie rezerwatu przyrody Smoleń.

Zamek Pilcza górujący na Smoleniem

Wejście na teren warowni jest płatne, kasa biletowa znajduje się przy parkingu poniżej zamku, na skraju rozległej polany z miejscem do odpoczynku i biwakowania. Krawędzią polany biegnie aleja wielogatunkowa, chroniona jako pomnik przyrody ożywionej.

1. Smoleń - początek pomnikowej alei2. Smoleń - dolna część pomnikowej alei3. Smoleń - początek pomnikowej alei wielogatunkowej4. Smoleń - pomnikowa aleja wielogatunkowa

Pierwotnie aleja liczyła 18 drzew (lipy, jesiony, jawory), po zniesieniu ochrony w 2020 r. z jednego egzemplarza ochronie podlega 17 okazów.

5. Smoleń - pomnikowa aleja wielogatunkowa6. Smoleń - pomnikowa aleja wielogatunkowa7. Smoleń - pomnikowa aleja wielogatunkowa8. Smoleń - środkowa część alei wielogatunkowej

Obwody poszczególnych okazów w alei mieszczą się w przedziale 245 – 355 cm, wysokość drzew 18 – 22 metry. Podstawą prawną do ochrony pomnikowej jest Rozporządzenie nr 2/96 Wojewody Katowickiego z dnia 02.01.1996 r.

9. Smoleń - środkowa część alei wielogatunkowej10. Smoleń - końcowa część alei wielogatunkowej11. Smoleń - końcowa część alei wielogatunkowej

Rezerwat przyrody Smoleń posiada powierzchnię 4,32 ha; obejmuje wzgórze o wysokości 486 m n.p.m. zbudowane z wapieni jurajskich, którego zbocza porośnięte są lasem bukowo-grabowo-modrzewiowym z przewagą buczyny sudeckiej. Rezerwat ma charakter ścisły, dlatego poruszanie się po jego terenie dopuszczone jest wyłącznie trasą wyznaczonej ścieżki przyrodniczo – edukacyjnej, w postaci zamkniętej pętli okrążający całą Górę Zamkową. Trasa jest jednokierunkowa (zaczyna się na końcu pomnikowej alei), ale nie wszyscy potrafią czytać ustawione kierunkowskazy. Po drodze ustawiono liczne tablice z treścią  przybliżającą florę i faunę rezerwatu oraz historię rozbudowy i rewitalizacji zamku.

rezerwat Smoleń - tablica dydaktyczna

Na teren zamku Pilcza dostajemy się przez gotycką bramę, tuż za nią znajdują się schody prowadzące na mury, z których można podziwiać podzamcze wschodnie i ograniczone widoki na okolicę.

brama wjazdowa do zamku w Smoleniu

Jednak najpiękniejsza panorama roztacza się z zamkowej wieży, będącej najstarszą częścią warowni.

Smoleń - zamek Pilczawieża zamku Pilcza w Smoleniuwidok z wieży zamku Pilcza

Z zamkowej wieży dostrzec można pozostałe pomniki przyrody ożywionej w Smoleniu – jesion wyniosły i lipę drobnolistną, której korona jest widoczną w prawym dolnym narożniku poniższego zdjęcia.

Smoleń - okazały jesion

Schodząc z polany poniżej zamku kierujemy się w prawo, mijamy posesję nr 62 spod której widoczna jest już pomnikowa lipa (od parkingu do lipy jest ok. 150 m).

Smoleń - pomnikowa lipa

Drzewo charakteryzuje się kulistą koroną, posiada pień mierzący na wysokości pierśnicy 531 cm, wysokość okazu – 15 metrów.

Smoleń - pomnikowa lipa drobnolistnaSmoleń - pień pomnikowej lipy z widoczną tabliczkąSmoleń - pień pomnikowej lipy

Na prawo od pomnikowej lipy rósł pomnikowy jesion o obwodzie 421 cm, który został obłamany przez wichurę w 2011 r. Jesion o podobnym obwodzie rośnie w pasie drogowym 40 metrów od pomnikowej lipy.

pomnikowa lipa i jesion na skraju wsi SmoleńSmoleń - pomnikowy jesionSmoleń - pień pomnikowego jesionu

W Smoleniu ochroną pomnikową objęto również kilka wapiennych ostańców. W pobliskim mieście Pilica zachował się rozległy park przypałacowy ze wspaniałymi okazami lip. Więcej o nim w następnym artykule.