Głaz narzutowy Dzik we wsi Borowina (gm. Szprotawa, lubuskie).

Do niedawna jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej w gminie Szprotawa (pow. żagański, lubuskie) był głaz narzutowy Flins, leżący przy drodze wojewódzkiej nr 297, w pobliżu wsi Długie. Na mocy Uchwały nr XIX/116/2025 Rady Miejskiej w Szprotawie z dnia 28 marca 2025 r. do ochrony pomnikowej powołano eratyk o nazwie „Dzik”, leżący na skraju kompleksu leśnego, w zachodniej części wsi Borowina. Do głazu prowadzi droga gruntowa – na jej początku przygotowano niewielki parking z drogowskazem.

parking z drogowskazem do głazu narzutowego Dzikdrogowskaz do głazu narzutowego Dzik

Zmotoryzowani turyści dalszą drogę (ok. 900 m) muszą pokonać pieszo, przy średnim tempie to raptem 15 minut spaceru w jedną stronę. Narzutniak jest schowany w zaroślach, jego odnalezienie ułatwi nam ustawiona w pobliżu tablica z opisem geologicznej ciekawostki.

GPS N 51°37’50.1″ , E 15°33’33.8″

końcowy fragment drogi go głazu Dziktablica przy głazie narzutowym Dzik

treść tablicy przy głazie narzutowym Dzik

Po zapoznaniu się z treścią kolorowej planszy posiadamy już dostateczną wiedzę, by bliżej przyjrzeć się pomnikowemu głazowi. Przy odrobinie wyobraźni sylwetka eratyku może rzeczywiście przypominać zarys dzika, stąd propozycja jego nazwy.

Borowina - głaz narzutowy Dzik

Borowina - głaz Dzik

Wymiary głazu Dzik są następujące: wysokość to 130 cm, długość/szerokość to 210/100 cm, obwód mierzony przy gruncie to 550 cm.

Borowina - pomnikowy eratyk o nazwie DzikBorowina - pomnikowy głaz o nazwie Dzik

Głaz Dzik został przywleczony przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia środkowopolskiego (stadiał Warty), ok. 150 tys. lat temu. Nie da się określić czy położenie głazu jest pierwotne, czy też został przesunięty z pola uprawnego na granicę lasu.

autor przy głazie narzutowym Dzikautor przy pomnikowym głazie Dzik

Niezwykle ciekawy jest skład petrograficzny pomnikowego narzutniaka: w przeważającej części to granitowa skała z żyłami różnokolorowych kwarców.

powierzchnia pomnikowego głazu Dzikpowierzchnia głazu Dzik z Borowinypowierzchnia pomnikowego eratyku Dzikpowierzchnia eratyku DzikPo stronie południowej głazu można wypatrzyć ksenolit – podłużny fragment ciemnej skały obcy dla typowego składu granitu.

głaz narzutowy Dzik z widocznym ksenolitemgłaz Dzik - widoczny fragment ksenolitu

Na koniec warto pochwalić zagospodarowanie turystyczne pomnikowego obiektu – już w chwili uprawomocniania się Uchwały teren wokół „Dzika” został pozbawiony krzaków, ustawiono tablicę z merytoryczną treścią i oznakowaniem pomnika przyrody oraz przygotowano niewielki parking z drogowskazem. Gratulacje! Doskonała praca warta uznania i naśladowania.

Dąb Wojciech z Płocka (mazowieckie).

Płock to duże, uprzemysłowione miasto na prawach powiatu, położone nad Wisłą w północno – zachodniej części województwa mazowieckiego. Według stanu na rok 2026 na terenie miasta znajduje się aż 35 pomników przyrody – w przeważającej ilości to dęby szypułkowe. Najdorodniejszy okaz tego gatunku o nazwie „Wojciech” rośnie na peryferiach Płocka, w prawobrzeżnej części miasta w dzielnicy Borowiczki, na terenie posesji ul. Zarzeczna 6. Odnalezienie pomnikowego drzewa ułatwiają drogowskazy.

GPS N 52°30’51.7″ , E 19°45’29.3″

Płock - drogowskaz do dębu Wojciechdrogowskaz do dębu Wojciech

Płock - otoczenie dębu Wojciech

Sylwetka „Wojciecha” jest typowa dla drzew soliterowych: dość krótki i prosty pień oraz nisko osadzona, bardzo szeroka korona.

pomnikowy dąb Wojciech z Płocka

Płock - pomnikowy dąb Wojciech

Dąb szypułkowy „Wojciech” posiada status pomnika przyrody od 1973 r., obowiązująca podstawa prawna do jego ochrony to Uchwała nr 916/LII/2023 Rady Miasta Płocka z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie miasta Płocka. Pień drzewa oznakowano typową tabliczką z godłem oraz drugą z imieniem i gatunkiem.

Płock - pień pomnikowego dębu WojciechPłock - tabliczki na pomnikowym dębie Wojciech

Obwód pnia zmierzony w czerwcu 2025 r. dał wynik 624 cm, wysokość drzewa to 24 metry, szacowany wiek to 300 – 350 lat.

Płock - dąb WojciechPłock - pień dębu Wojciechpomiar obwodu dębu Wojciech

Stan zdrowotny „Wojciecha” można uznać za zadowalający, nawet biorąc pod uwagę sporej wielkości dziuplę na pniu od strony zachodniej. W koronie drzewa widoczne są ślady po cięciach pielęgnacyjnych oraz wiązania elastyczne spinające masywne konary.

ubytek na pniu dębu Wojciechkonary dębu Wojciech

wiązania elastyczne w koronie dębu Wojciechwiązania elastyczne w koronie pomnikowego dębu Wojciech

Najokazalszy dąb z Płocka opisał na swoim blogu Paweł Lenart, zapraszam do lektury tego artykułu.