Nowe pomniki przyrody w mieście Nowa Ruda (pow. kłodzki, dolnośląskie).

Na mocy Uchwały nr 460/LX/23 Rady Miejskiej w Nowej Rudzie z dnia 26 kwietnia 2023 r. krótka lista noworudzkich pomników przyrody powiększyła się o cztery okazy drzew. Do ochrony pomnikowej powołano dęby szypułkowe rosnące w dzielnicy Słupiec, na terenie tzw. Starego Parku, przy ulicy Radkowskiej i Parkowej. To niewielkie założenie parkowe przylegało do nieistniejącego już pałacu (zachowała się oficyna), aktualnie wykorzystywany do celów rekreacyjnych i jako boisko pobliskiej szkoły podstawowej. Odnalezienie pomnikowych dębów należy do łatwych zadań – rosną blisko siebie i zostały stosownie oznakowane.Nowa Ruda-Słupiec - grupa pomnikowych dębów

Nowa Ruda-Słupiec - pomnikowe dęby Antoni, Józef, Jan i Tadeusz

Nowa Ruda-Słupiec - cztery pomnikowe dęby

We wspomnianej wyżej Uchwale Rada miasta nadała pomnikowym dębom imiona: Antoni, Tadeusz, Jan i Józef.

Nowa Ruda-Słupiec - pomnikowe Antoni, Jan i TadeuszNowa Ruda-Słupiec - pomnikowe dęby Antoni i Jan w Starym ParkuNowa Ruda-Słupiec - pomnikowe dęby Antoni i JanNowa Ruda-Słupiec - pomnikowe dęby Antoni i TadeuszNowa Ruda-Słupiec - pomnikowe dęby Józef i Tadeusz

Najgrubszym z opisywanej czwórki okazów jest dąb Antoni – jego obwód wynosi 450 cm, wysokość drzewa to 35 metrów.

GPS N 50°32’43.5″ , E 16°32’36.4″

Nowa Ruda-Słupiec - dąb Antoni

Nowa Ruda-Słupiec - pomnikowy dąb AntoniNowa Ruda-Słupiec - pień dębu Antonitablica przy dębie Antoni

Nieco chudszy jest Józef – jego pień mierzy w obwodzie 410 cm, wysokość dębu to 33 metry.

Nowa Ruda-Słupiec - dąb JózefNowa Ruda-Słupiec - pomnikowy dąb JózefNowa Ruda-Słupiec - pień dębu Józef

Dąb Tadeusz mierzy w obwodzie 342 cm, wysokość drzewa to 31 metrów.

Nowa Ruda-Słupiec - pomnikowy dąb TadeuszNowa Ruda-Słupiec - dąb TadeuszNowa Ruda - pomnikowy dąb TadeuszNowa Ruda-Słupiec - pień dębu Tadeusz

Ostatni z tej grupy – dąb Jan – mierzy w obwodzie 332 cm, wysokość dębu to 30 metrów.

Nowa Ruda-Słupiec - dąb TadeuszNowa Ruda-Słupiec - pomnikowy dąb TadeuszNowa Ruda-Słupiec - pień dębu Jan

Pozostałe pomniki przyrody w mieście Nowa Ruda zostały opisane w artykule „Pomnikowe drzewa w Nowej Rudzie (pow. kłodzki, dolnośląskie)„.

Głaz narzutowy Dzik we wsi Borowina (gm. Szprotawa, lubuskie).

Do niedawna jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej w gminie Szprotawa (pow. żagański, lubuskie) był głaz narzutowy Flins, leżący przy drodze wojewódzkiej nr 297, w pobliżu wsi Długie. Na mocy Uchwały nr XIX/116/2025 Rady Miejskiej w Szprotawie z dnia 28 marca 2025 r. do ochrony pomnikowej powołano eratyk o nazwie „Dzik”, leżący na skraju kompleksu leśnego, w zachodniej części wsi Borowina. Do głazu prowadzi droga gruntowa – na jej początku przygotowano niewielki parking z drogowskazem.

parking z drogowskazem do głazu narzutowego Dzikdrogowskaz do głazu narzutowego Dzik

Zmotoryzowani turyści dalszą drogę (ok. 900 m) muszą pokonać pieszo, przy średnim tempie to raptem 15 minut spaceru w jedną stronę. Narzutniak jest schowany w zaroślach, jego odnalezienie ułatwi nam ustawiona w pobliżu tablica z opisem geologicznej ciekawostki.

GPS N 51°37’50.1″ , E 15°33’33.8″

końcowy fragment drogi go głazu Dziktablica przy głazie narzutowym Dzik

treść tablicy przy głazie narzutowym Dzik

Po zapoznaniu się z treścią kolorowej planszy posiadamy już dostateczną wiedzę, by bliżej przyjrzeć się pomnikowemu głazowi. Przy odrobinie wyobraźni sylwetka eratyku może rzeczywiście przypominać zarys dzika, stąd propozycja jego nazwy.

Borowina - głaz narzutowy Dzik

Borowina - głaz Dzik

Wymiary głazu Dzik są następujące: wysokość to 130 cm, długość/szerokość to 210/100 cm, obwód mierzony przy gruncie to 550 cm.

Borowina - pomnikowy eratyk o nazwie DzikBorowina - pomnikowy głaz o nazwie Dzik

Głaz Dzik został przywleczony przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia środkowopolskiego (stadiał Warty), ok. 150 tys. lat temu. Nie da się określić czy położenie głazu jest pierwotne, czy też został przesunięty z pola uprawnego na granicę lasu.

autor przy głazie narzutowym Dzikautor przy pomnikowym głazie Dzik

Niezwykle ciekawy jest skład petrograficzny pomnikowego narzutniaka: w przeważającej części to granitowa skała z żyłami różnokolorowych kwarców.

powierzchnia pomnikowego głazu Dzikpowierzchnia głazu Dzik z Borowinypowierzchnia pomnikowego eratyku Dzikpowierzchnia eratyku DzikPo stronie południowej głazu można wypatrzyć ksenolit – podłużny fragment ciemnej skały obcy dla typowego składu granitu.

głaz narzutowy Dzik z widocznym ksenolitemgłaz Dzik - widoczny fragment ksenolitu

Na koniec warto pochwalić zagospodarowanie turystyczne pomnikowego obiektu – już w chwili uprawomocniania się Uchwały teren wokół „Dzika” został pozbawiony krzaków, ustawiono tablicę z merytoryczną treścią i oznakowaniem pomnika przyrody oraz przygotowano niewielki parking z drogowskazem. Gratulacje! Doskonała praca warta uznania i naśladowania.