Dąb im. prof. W. Szafera z Potulic (pow. nakielski, kujawsko – pomorskie).

Dąb im. prof. Władysława Szafera to jedno z najbardziej rozpoznawalnych drzew w Polsce. Kto raz zobaczył ten okaz na żywo, rozpozna go później na każdym zdjęciu. Zanim jednak przystąpię do omówienia sylwetki tego charakterystycznego dębu, poświęcę kilka zdań na temat lokalizacji pomnikowego egzemplarza. Drzewo rośnie na zachodnim krańcu miejscowości Potulice (gm. Nakło nad Notecią, kujawsko – pomorskie), na skraju lasu, po lewej (południowej) stronie drogi z Nakła do Bydgoszczy.

GPS  N 53°07’22.3″ , E 17°40’56.3″

dąb Szafera widziany od strony drogi

Obok dębu ustawiono tablice oraz głaz z przymocowaną do niego tabliczką.

tablica przy dębie im. prof. Szaferagłaz z tablicą przy dębie im. prof. Szafera

Drzewo od 1995 r. nosi imię prof. Władysława Szafera (1886 – 1970) – wybitnego botanika, profesora UJ, dyrektora krakowskiego Ogrodu Botanicznego. Był inicjatorem powstania kilku parków narodowych oraz wielu rezerwatów i pomników przyrody.

Potulice - dąb im. prof. W. Szaferadąb im. Szafera z Potulicdąb Szafera z Potulic

Dąb im. Władysława Szafera posiada unikalny pokrój – od krótkiego pnia na wysokości 3 – 4 metrów nad ziemią odchodzą potężne konary, które na długości kilkunastu metrów rosną niemal równolegle do powierzchni terenu.

dąb Szafera widziany od wschodudąb im. prof. W. Szafera z Potulic

Do podtrzymania masywnych konarów użyto kilku podpór – nie widać ich na starszych zdjęciach, więc musiały zostać ustawione przed kilkoma laty.

podpory ogromnych konarów dębu Szaferapodpora konara dębu im. prof. W. Szaferapodpory konarów dębu im. prof. Szaferapodpora konara dębu im. prof. Szafera

Bohater dzisiejszego artykułu został pomnikiem przyrody 15.02.1955 r. na mocy Komunikatu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy w sprawie uznania za pomniki przyrody. Aktualny akt prawny utrzymujący ochronę pomnikową dębu to Uchwała nr XLIV/940/2021 Rady Miejskiej w Nakle nad Notecią z dnia 23 grudnia 2021 r. w sprawie pomników przyrody na terenie gminy Nakło nad Notecią.

tabliczka na pniu dębu im. prof. W. Szafera

Obwód pomnikowego giganta zmierzony w październiku 2023 r. dał wynik 761 cm, wysokość okazu to 35 metrów, szacunkowy wiek to ok. 400 lat. Informację umieszczoną na głazie pod koroną opisywanego drzewa o jego 900 – letniej metryce można włożyć między bajki – tak starych dębów w Polsce po prostu nie ma.

pomiar obwodu dębu im. Szaferapomiar obwodu dębu im. prof. Szafera

Warto również zwrócić uwagę na ciekawie ukształtowany odziomek przypominający nogę słonia. Wrażenia potęgują dodatkowo masywne napływy korzeniowe.

Potulice - pień dębu im. prof. W. Szaferapień dębu im. prof. Szafera

Dąb Szafera  w odległej i najbliższej przeszłości przechodził wielokrotnie zabiegi pielęgnacyjne – uschnięte konary zostały obcięte, dziuple zaplombowano betonem (to pewnie dawno temu, obecnie takich zabiegów się nie praktykuje), podparto ogromne konary.

pień dębu im. prof. W. Szaferabetonowa plomba na pniu dębu im. prof. SzaferaBardzo niepokojące są rosnące na dębie owocniki żółciaka siarkowego, ten groźny grzyb chorobotwórczy powoduje intensywną brunatną zgniliznę drewna.

owocniki żółciaka siarkowego na dębie im. Szaferaowocnik żółciaka siarkowego na dębie Szafera

Imię prof. Władysława Szafera nosi również potężna, pomnikowa lipa z Broniszowa (gmina Wielopole Skrzyńskie, podkarpackie). Więcej informacji w artykule „Pomnikowa lipa z Broniszowa„.

Dąb Chrobry z Recza (gm. Rogowo, kujawsko – pomorskie).

Pałuki to taki region na pograniczu województwa wielkopolskiego i kujawsko – pomorskiego gdzie jednego dnia możemy odwiedzić Paryż, Wenecję i Rzym. No a być w Rzymie i nie zobaczyć… pobliskiego Recza, to grzech ciężki dla każdego miłośnika sędziwych drzew. W tej wsi bowiem rośnie majestatyczny dąb Chrobry, do którego doprowadzą nas ustawione na skrzyżowaniach drogowskazy.

drogowskaz do dębu Chrobrydrogowskaz do pomnikowego dębu Chrobry

Ogromne drzewo rośnie przy samej drodze, w centrum niewielkiej wsi, naprzeciw dworu z 2. poł. XIX w.

GPS N 52°42’11.2” , E 17°34’21.4”

pomnikowy dąb szypułkowy Chrobry z Recza

dąb Chrobry z ReczaRecz - pomnikowy dąb Chrobry

Dąb szypułkowy „Chrobry” z Recza uzyskał status pomnika przyrody już w 1960 r. na mocy Komunikatu Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w sprawie uznania określonych tworów przyrody za pomniki przyrody. Obecna podstawa prawna do jego ochrony to Rozporządzenie Nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego.

dąb szypułkowy Chrobry z Reczapomnikowy dąb Chrobry z Recza

Recz - dąb Chrobry

Opisywany dąb posiada masywny nieregularny pień, zwężający się na wysokości ok. 4 metrów. Wnętrze pnia jest puste, wzmocnione metalowymi prętami. Ogromna dziupla została przysłonięta ocynkowana blachą.

Recz - pień dębu Chrobrypień dębu Chrobry z Reczadąb Chrobry z Recza - blacha zasłaniająca dziuplę w pniu

Pomiar obwodu pnia wykonany na początku października 2023 r. dał rezultat 815 cm. Taki wynik plasuje okaz z Recza na trzecim bądź czwartym miejscu w rankingu najgrubszych dębów woj. kujawsko – pomorskiego, w zależności od sposobu potraktowania jednego z Bąkowskich Dębów. W 2006 r. „Chrobry” mierzył w obwodzie 772 cm, w 2011 r. 787 cm, z tych danych można wyliczyć średni przyrost 2,53 cm/rok.

Recz - pomiar obwodu dębu Chrobrypomiar obwodu dębu Chrobry z Recza Wysokość „Chrobrego” to ok. 25 metrów, szacunkowy wiek ok. 350 lat. W dolnej części pnia, od strony ulicy, wysiał się cis pospolity, ciekawe jaką decyzję w jego sprawie podejmą arboryści za kilkanaście lat, gdy malutki jeszcze krzew podrośnie.

malutki cisek rosnący w dolnej części pnia dębu Chrobry

10 km na południe od Recza, w miejscowości Mielno w powiecie gnieźnieńskim, znajduje się grupa pomnikowych dębów, z których najgrubszy posiada pień o obwodzie 878,5 cm. Zapraszam do lektury artykułu.