Nowe pomniki przyrody w gminie Jelcz – Laskowice (dolnośląskie).

Pomniki przyrody zlokalizowane na terenie gminy Jelcz – Laskowice dokładnie opisałem w artykule z grudnia 2014 r. „Pomniki przyrody w gminie Jelcz – Laskowice”. Wpis ten stał się nieaktualny z chwilą opublikowania w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego Uchwały nr LIII.471.2022 Rady Miejskiej w Jelczu – Laskowicach z dnia 26 października 2022 r. powołującej 9 nowych pomników przyrody: 2 aleje, 2 grupy drzew i 5 pojedynczych okazów, razem ochroną objęto aż 86 drzew. Przegląd nowo powołanych okazów rozpocznę od dębu szypułkowego o obwodzie 344 cm, rosnącego w Jelczu, za przystankiem autobusowym przy drodze wojewódzkiej nr 455 (ul. Oławska).

GPS N 51°01′07.2″ , E 17°18′47.3″

pomnikowy dąb rosnący przy ul. Oławskiej w JelczuJelcz - pomnikowy dąb przy ul. Oławskiej

pień pomnikowego dębu z Jelcza

230 metrów na północny – zachód od opisanego wyżej dębu znajduje się Park Miłośników Jelcza. Teren jest ogrodzony, wejście znajduje się od ul. Ogrodowej. Z drzewostanu parkowego wyodrębniono 3 egzemplarze dębu szypułkowego i uhonorowano je statusem pomnika przyrody. Najgrubszy z tej trójki okaz rośnie na ogrodzonym placu zabaw i mierzy w obwodzie 517 cm.

GPS N 51°01′10.6″ , E 17°18′37.4″

park w Jelczu - dąb o obwodzie 517 cmpark w Jelczu - pień dębu o obwodzie 517 cm

Dwa pozostałe o obwodach 349 i 329 cm rosną w pobliżu, łatwo je rozpoznać dzięki typowym tabliczkom wieszanych na pomnikach przyrody.

park w Jelczu - para pomnikowych dębów o obwodach 349 i 329 cmpark w Jelczu - pnie pomnikowych dębów o obwodach 349 i 329 cm

Na wale rozdzielającym ogromny staw i starorzecze Odry znajduje się historyczna aleja obsadzona głównie sędziwymi dębami szypułkowymi. Ochroną pomnikową objęto 41 okazów, prawie wszystkie zostały oznakowane i ponumerowane (brakuje tabliczek na dębach z końca alei). Pierwsze w alei dęby rosną w pobliżu ul. Odrzańskiej – drogi prowadzącej do ruin zamku.

GPS N 51°01′02.6″ , E 17°18′29.9″

1. Dęby na początku pomnikowej alei w Jelczu2. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu3. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu

Część dębów została zaatakowana przez chronionego chrząszcza – kozioroga dębosza. Śladami bytności tego owada są charakterystyczne otwory w pniu drzewa oraz uszkodzona kora. W wyniku żerowania dochodzi do osłabienia dębu i stopniowego zamierania.

4. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu -ślady żerowania kozioroga dębosza.

Obwód poszczególnych okazów alei mieści się w zakresie 273 – 560 cm, szacunkowy wiek drzew 200 – 360 lat.

5. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu

6. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu7. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu8. Pomnikowa aleja dębowa w Jelczu

Ostatni w alei dąb rośnie za mostem na Młynówce, przy ul. Kukułczej. Obwód okazu to 481 cm, szacunkowy wiek 330 lat.

GPS N 51°01′19.6″ , E 17°18′21″

9. Dąb na końcu pomnikowej alei w Jelczu

Na skraju rozległej, śródleśnej polany, za mostem na Minkówce przy Stawie Drugim Jelczańskim, zlokalizowana jest para pomnikowych dębów rosnących na terenie administracyjnym wsi Nowy Dwór.

GPS N 51°00′41.5″ , E 17°20′40.6″

para pomnikowych dębów za mostem na Minkówce

Drzewa mierzą w obwodzie 237 i 313 cm, szacunkowy wiek 160 i 217 lat.

para pomnikowych dębów przy Stawie Drugim Jelczańskimpnie pomnikowych dębów rosnących koło Stawu Drugiego Jelczańskiegopolana koło wsi Nowy Dwór - pnie pomnikowych dębów

W Chwałowicach, obok posesji Główna 167, rośnie pomnikowy dąb szypułkowy o obwodzie 381 cm i szacunkowym wieku 264 lata.

GPS N 51°03′01.4″ , E 17°24′11.6″

Chwałowice - pomnikowy dąb przy posesji 167Chwałowice - pień pomnikowego dębu przy posesji 167

Nieco dalej, u wylotu ulicy Długiej, ma początek pomnikowa aleja złożona z 34 szt. dębu szypułkowego i jednej lipy drobnolistnej (dane z Uchwały, w rzeczywistości kilka lip zostało oznakowanych tabliczką). Wzdłuż alei przebiega trasa ścieżki dydaktycznej, z kolorowymi tablicami o tematyce przyrodniczej.

Początek alei : GPS N 51°03′06″ , E 17°24′25.3″  ;  koniec : N 51°03′15″ , E 17°23′43.6″

1. Chwałowice - pierwszy dąb w pomnikowej alei2. Chwałowice - początek pomnikowej alei3. Chwałowice - początkowy fragment pomnikowej alei4. Pomnikowa aleja w Chwałowicach pnie lipy drobnolistnej5. Pomnikowa aleja w Chwałowicach6. Pomnikowa aleja w Chwałowicach

Obwody pni drzew w pomnikowej alei mieszczą się w zakresie 215 – 370 cm, szacunkowy wiek 120 – 250 lat.

7. Pomnikowa aleja w Chwałowicach8. Pomnikowa aleja w Chwałowicach9. Pomnikowa aleja w Chwałowicach10. Pomnikowa aleja w Chwałowicach11. Końcowy fragment pomnikowej alei w Chwałowicach12. Koniec pomnikowej alei w Chwałowicach

Miłocice, posiadające już na swoim terenie grupowy pomnik przyrody (13 drzew otaczających kościół), zyskały dwa nowe. Pierwszy z nich to jesion wyniosły rosnący 100 m na zachód od kościoła, o obwodzie 348 cm i szacunkowym wieku 185 lat.

GPS N 51°02′49.4″ , E 17°28′44.1″

Miłocice - pomnikowy jesion niedaleko kościołaMiłocice - pień pomnikowego jesionu

Status pomnika przyrody uzyskał również platan klonolistny rosnący na terenie Leśnictwa Miłocice, przy ul. Głównej 9. To ogromne, rozłożyste drzewo, o obwodzie 523 cm.

GPS N 51°02′42.5″ , E 17°29′08.9″

Miłocice - pomnikowy platan przy leśnictwiepomnikowy platan przy Leśnictwie MiłociceLeśnictwo Miłocice - pień pomnikowego platana

Ostatnim w tym zestawieniu drzewem jest dąb szypułkowy o obwodzie 363 cm rosnący we wsi Brzezinki, obok przystanku PKS. Wedle cytowanej wyżej Uchwały okaz posiada unikalne walory historyczne, krajobrazowe, kulturowe i jest jedynym przedstawicielem tego gatunku w obrębie.

GPS N 51°05′21.1″ , E 17°21′02.3″

Brzezinki - pomnikowy dąb o obwodzie 363 cmBrzezinki - pień pomnikowego dębu o obwodzie 363 cmBrzezinki - pień pomnikowego dębu obok przystanku PKS

Aleja dębowa w Warlubiu (pow. świecki, kujawsko – pomorskie).

Dla przeciętnego turysty Warlubie (siedziba gminy, pow. świecki, woj. kujawsko – pomorskie) ma niewiele do zaoferowania – zabytków w miejscowości niewiele, a te istniejące są dość przeciętne. Zupełnie inaczej mają się sprawy gdy odwiedzający tę dużą wieś o zabudowie małomiasteczkowej jest miłośnikiem przyrody, a w szczególności sędziwych drzew. To właśnie w okolicach Warlubia rośnie obecnie najstarszy w Polsce dąb szypułkowy o nazwie Jan Kazimierz, a w jego sąsiedztwie cztery inne, kilkusetletnie egzemplarze Quercus robur, wszystkie zostały opisane w artykule z 2015 r. „Bąkowskie Dęby w gminie Warlubie„. W samym Warlubiu do ochrony pomnikowej powołano dwa dęby szypułkowe o obwodach 280 i 446 cm rosnące przy ul. Bąkowskiej 42 (o nich niżej), oraz aleję złożoną głównie z dębów szypułkowych, która będzie głównym tematem dzisiejszego artykułu. Początek alei znajduje się poza terenem zabudowanym przy ul. Bąkowskiej, będącej częścią drogi wojewódzkiej nr 391 w kierunku Rulewa.

GPS N 53°34′51.2″, E 18°37′10.8″

1. Początek alei dębowej w Warlubiu.

Na początku i na końcu pomnikowej alei ustawiono tablice, niewiele one mają wspólnego z ministerialnym wzorem, ale przynajmniej wiadomo co jest chronione.

2. Tablica na początku alei dębowej w Warlubiu.

Aleja jest chroniona w formie pomnika przyrody na mocy Rozporządzenia nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego.

3. Warlubie - początkowy fragment alei dębowej.4. Początkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.5. Aleja dębowa w Warlubiu.6. Pomnikowa aleja dębowa w Warlubiu.7. Warlubie - pomnikowa aleja dębowa.8. Pomnik przyrody - aleja dębowa w Warlubiu.9. Pomnikowa aleja w Warlubiu.10. Pomnikowa aleja dębowa w Warlubiu.

We wspomnianym wyżej akcie prawnym ochroną objęto 37 drzew, w tym: 22 dębów szypułkowych, obwody od 372 do 135 cm, 10 jesionów wyniosłych, o obwodach od 232 do 145 cm, 4 dębów bezszypułkowych o obwodach od 310 do 382 cm, 1 klon zwyczajny o obwodzie 178 cm.

11. Aleja dębowa w Warlubiu.

12. Aleja dębowa w Warlubiu.13. Aleja dębowa w Warlubiu.14. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.15. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.16. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.17. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.18. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.

Uchwałą nr XXIV/136/2016 Rady Gminy Warlubie z dnia 25 października 2016 r. w sprawie zniesienia form ochrony przyrody z trzech drzew pomnikowych w alei przydrożnej przy ulicy Bąkowskiej w miejscowości Warlubie zniesiono ochronę z trzech drzew: dwóch dębów szypułkowych i jednego jesionu wyniosłego. Tym samym aleja obecnie liczy 34 okazy drzew.

19. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.20. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.21. Środkowy fragment alei dębowej w Warlubiu.22. Końcowy fragment alei dębowej w Warlubiu.

Stan zdrowotny poszczególnych drzew w alei jest bardzo zróżnicowany: od okazów zdrowych po egzemplarze zamierające lub martwe. Najzdrowsze i najgrubsze dęby znajdują się na początku alei – tu mają nieograniczony dostęp do wody opadowej – w dalszej, zabudowanej części ulicy Bąkowskiej system korzeniowy przesłonięto kostką chodnikową i asfaltem, zostawiając drzewom tylko wąski pasek zieleni.

23. Końcowy fragment alei dębowej w Warlubiu.

24. Końcowy fragment alei dębowej w Warlubiu.25. Końcowy fragment alei dębowej w Warlubiu.26. Końcowy fragment alei dębowej w Warlubiu.27. Koniec alei dębowej w Warlubiu.

Koniec alei oznaczony tablicą znajduje się tuż za jednostką Straży Pożarnej, ok. 80 m przed skrzyżowaniem z ul. Wiejską.

28. Tablica na końcu alei dębowej w Warlubiu.

Więcej zdjęć alei można zobaczyć na blogu Pawła Lenarta w artykule „Pomnikowa aleja dębowa w Warlubiu„.

Wspomniana wyżej para pomnikowych dębów rośnie na tej samej ulicy co opisana aleja w tym artykule aleja, ale przy samej granicy wsi Warlubie/Bąkowo, na skrzyżowaniu dróg Rulewo – Warlubie – Bąkowski Młyn.

GPS N 53°34′41.3″, E 18°37′02.1″

Para pomnikowych dębów z WarlubiaPara pomnikowych dębów przy ul. Bąkowskiej w WarlubiuWarlubie - pomnikowy dąb o obwodzie 280 cm

Dęby mierzą w obwodzie 280 i 446 cm, wysokość drzew odpowiednio 18 i 22 metry. Status pomników przyrody uzyskały na mocy Rozporządzenia nr 11/91 Wojewody Bydgoskiego z dnia 1 lipca 1991 r. w sprawie uznania za pomniki przyrody tworów przyrody na terenie województwa bydgoskiego.

pnie pomnikowych dębów z WarlubiaWarlubie - pień pomnikowego dębu o obwodzie 280 cmWarlubie - pień pomnikowego dębu o obwodzie 446 cm

Do niedawna pomnikiem przyrody była ogromna lipa drobnolistna Bona o obwodzie 726 cm i wieku ok. 350 lat rosnąca po przeciwnej stronie stacji kolejowej w Warlubiu, przy ul. Za Koleją. Uchwała nr XXXIX/311/2022 Rady Gminy Warlubie z dnia 26 maja 2022 r. zniosła ochronę pomnikową z tego drzewa. Poniższe zdjęcia były wykonane w październiku 2023 r., dalsze losy tej lipy są mi nieznane.

Pomnikowa lipa Bona z Warlubia

Pomiar obwodu lipy Bona z Warlubia