Głaz narzutowy Dzik we wsi Borowina (gm. Szprotawa, lubuskie).

Do niedawna jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej w gminie Szprotawa (pow. żagański, lubuskie) był głaz narzutowy Flins, leżący przy drodze wojewódzkiej nr 297, w pobliżu wsi Długie. Na mocy Uchwały nr XIX/116/2025 Rady Miejskiej w Szprotawie z dnia 28 marca 2025 r. do ochrony pomnikowej powołano eratyk o nazwie „Dzik”, leżący na skraju kompleksu leśnego, w zachodniej części wsi Borowina. Do głazu prowadzi droga gruntowa – na jej początku przygotowano niewielki parking z drogowskazem.

parking z drogowskazem do głazu narzutowego Dzikdrogowskaz do głazu narzutowego Dzik

Zmotoryzowani turyści dalszą drogę (ok. 900 m) muszą pokonać pieszo, przy średnim tempie to raptem 15 minut spaceru w jedną stronę. Narzutniak jest schowany w zaroślach, jego odnalezienie ułatwi nam ustawiona w pobliżu tablica z opisem geologicznej ciekawostki.

GPS N 51°37’50.1″ , E 15°33’33.8″

końcowy fragment drogi go głazu Dziktablica przy głazie narzutowym Dzik

treść tablicy przy głazie narzutowym Dzik

Po zapoznaniu się z treścią kolorowej planszy posiadamy już dostateczną wiedzę, by bliżej przyjrzeć się pomnikowemu głazowi. Przy odrobinie wyobraźni sylwetka eratyku może rzeczywiście przypominać zarys dzika, stąd propozycja jego nazwy.

Borowina - głaz narzutowy Dzik

Borowina - głaz Dzik

Wymiary głazu Dzik są następujące: wysokość to 130 cm, długość/szerokość to 210/100 cm, obwód mierzony przy gruncie to 550 cm.

Borowina - pomnikowy eratyk o nazwie DzikBorowina - pomnikowy głaz o nazwie Dzik

Głaz Dzik został przywleczony przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia środkowopolskiego (stadiał Warty), ok. 150 tys. lat temu. Nie da się określić czy położenie głazu jest pierwotne, czy też został przesunięty z pola uprawnego na granicę lasu.

autor przy głazie narzutowym Dzikautor przy pomnikowym głazie Dzik

Niezwykle ciekawy jest skład petrograficzny pomnikowego narzutniaka: w przeważającej części to granitowa skała z żyłami różnokolorowych kwarców.

powierzchnia pomnikowego głazu Dzikpowierzchnia głazu Dzik z Borowinypowierzchnia pomnikowego eratyku Dzikpowierzchnia eratyku DzikPo stronie południowej głazu można wypatrzyć ksenolit – podłużny fragment ciemnej skały obcy dla typowego składu granitu.

głaz narzutowy Dzik z widocznym ksenolitemgłaz Dzik - widoczny fragment ksenolitu

Na koniec warto pochwalić zagospodarowanie turystyczne pomnikowego obiektu – już w chwili uprawomocniania się Uchwały teren wokół „Dzika” został pozbawiony krzaków, ustawiono tablicę z merytoryczną treścią i oznakowaniem pomnika przyrody oraz przygotowano niewielki parking z drogowskazem. Gratulacje! Doskonała praca warta uznania i naśladowania.

Głaz Chwalimir – nowy pomnik przyrody w gminie Środa Śląska (dolnośląskie).

Na mocy Uchwały nr V/24/24 Rady Miejskiej w Środzie Śląskiej z dnia 26 czerwca 2024 r. skromna lista pomników przyrody gminy Środa Śląska powiększyła się o obiekt przyrody nieożywionej. Został nim głaz narzutowy, czyli fragment skalny przywleczony w plejstocenie przez lądolód skandynawski, któremu w wymienionej wyżej Uchwale nadano nazwę Chwalimir.

pomnikowy głaz Chwalimir k. Kulina

Głaz znajduje się na terenie leśnym administrowanym przez Nadleśnictwo Miękinia, Leśnictwo Chwalimierz, odział 322d, na działce leżącej w obrębie wsi Kulin 382/322. Jest bardzo trudny do odnalezienia, zlokalizowany jest z dala od zabudowań i dróg jezdnych, na szczęście dość blisko (kilkanaście metrów na zachód) od szerokiego leśnego duktu. Jedynym punktem orientacyjnym jest pobliska, bardzo charakterystyczna pętla wspomnianej w poprzednim zdaniu leśnej drogi (link do mapy Googla tutaj) i stojący kilkanaście metrów od narzutniaka paśnik dla leśnej zwierzyny (niewidoczny z drogi w okresie wegetacyjnym).

GPS N 51°07’18.5” , E 16°37’28.9”

pomnikowy głaz Chwalimirpomnikowy głaz narzutowy Chwalimir

Opisywany eratyk leży w niewielkim zagłębieniu terenu, powstałym po jego obkopaniu – to dodatkowo utrudnia jego znalezienie. Po dużych opadach wokół głazu zalega woda bądź błoto.

Chwalimir - pomnikowy eratykgłaz Chwalimir o obwodzie 9 metrów

Wymiary głazu podane w Uchwale to: obwód – 9 m, średnica –  2,4-2,6 m i wysokość – 1 m. Materiałem budującym eratyk jest szwedzki granit pegmatytowy.

otoczenie głazu Chwalimirgłaz Chwalimir k. Chwalimierzapowierzchnia głazu Chwalimir

O pozostałych pomnikach przyrody w gminie można poczytać w artykule „Pomniki przyrody w gminie Środa Śląska„.