Pomniki przyrody w Skarszynie (gm. Trzebnica, dolnośląskie).

Skarszyn to najbardziej wysunięta na południe miejscowość w gminie Trzebnica, sąsiadująca z opisanym w poprzednim artykule Boleścinem. We wsi znajduje się pałac z 1820 r. wybudowany w stylu klasycystycznym; po remoncie z 1984 r. utracił cechy stylowe, za wyjątkiem kolumnowego portyku w fasadzie.

pałac w Skarszynie

Wjazd na teren założenia pałacowo – parkowego zaakcentowany jest szczątkowo zachowaną bramą oraz kolorową tablicą opisującą historię wsi.

brama wjazdowa do zespołu pałacowego w Skarszynietablica opisująca wieś Skarszyn

Niewiele zachowało się z pierwotnego drzewostanu parkowego, niemniej najciekawsze okazy zostały objęte ochrona pomnikową. Najokazalszym drzewem, dobrze widocznym z drogi biegnącej przez wieś, jest ogromny platan klonolistny – jeden z 5 pomników przyrody w Skarszynie.

Skarszyn - pomnikowy platan w zespole pałacowo - parkowym

pomnikowy platan ze SkarszynaSkarszyn - pień pomnikowego platana klonolistnego

Typowa tabliczka z godłem i napisem „Pomnik Przyrody” została niemal całkowicie wchłonięta – obecnie z trudem można ją wypatrzyć na południowej części pnia.

Skarszyn - pień pomnikowego platanatabliczka wchłonięta przez korę platanaObwód platana na wysokości pierśnicy wynosi 617 cm, wysokość drzewa 30 metrów.

Skarszyn - pomiar obwodu pomnikowego platana

Obok platana, bliżej zabudowań folwarcznych oraz przy sklepie rosną dwa drzewa –  ciekawostki dendrologiczne – dęby szypułkowe w odmianie kolumnowej (stożkowej).

Skarszyn - dąb w odmianie stożkowej

Po przeciwnej stronie możemy podziwiać pomnikowy okaz miłorzębu dwuklapowego o obwodzie 295 cm i wysokości 23 metry.Skarszyn - pomnikowy miłorząb w zespole pałacowo - parkowymSkarszyn - pomnikowy miłorząb na tle pałacuSkarszyn - pień pomnikowego miłorzębu

Za miłorzębem są już widoczne rosnące w rzędzie 3 pomnikowe lipy drobnolistne.

Skarszyn - pomnikowy miłorząb i lipy drobnolistneSkarszyn - pomnikowe lipy drobnolistneSkarszyn - pomnikowe lipySkarszyn - trzy pomnikowe lipy drobnolistneSkarszyn - dwie pomnikowe lipy drobnolistne

Pierwsza z pomnikowych lip mierzy w obwodzie 358 cm, wysokość drzewa 23 metry.

Skarszyn - pień pomnikowej lipy I

Druga lipa posiada pień o obwodzie 331 cm, wysokość okazu 21 metrów.

Skarszyn - pień pomnikowej lipy II

Trzecia pomnikowa lipa ma najgrubszy pień mierzący w obwodzie 379 cm, wysokość drzewa 26 metrów.

Skarszyn - pomnikowa lipa IIISkarszyn - pień pomnikowej lipy III

Za trzecią lipą widoczne jest boisko sportowe a na wzgórzu buki chronione w rezerwacie „Las Bukowy w Skarszynie”.

rezerwat przyrody - Las Bukowy w SkarszynieLas Bukowy w Skarszynierezerwat Las Bukowy w Skarszynietablica na granicy rezerwatu przyrody

Na ochronę pomnikową zasługuje wspaniały platan klonolistny, zlokalizowany po prawej stronie szosy do Łoziny. Obwód tego okazu wynosi 448 cm,wysokość ok. 30 metrów.okazały platan ze SkarszynaSkarszyn - pomiar obwodu okazałego platana

Pod jego koroną stoi granitowy krzyż pokutny (pojednania) – pomnik dawnego prawa.

krzyż pokutny pod okazałym platanem w Skarszyniekrzyż pojednania ze Skarszyna

Pomniki przyrody w Chełmcu (gm. Męcinka, dolnośląskie).

Chełmiec to miejscowość położona w gminie Męcinka, 6 km od Jawora, na wschodniej granicy Parku Krajobrazowego Chełmy. W centrum wsi, niedaleko kościoła, znajduje się zabytkowy park z XIX w. z 6 pomnikowymi platanami (najgrubszy okaz posiada obwód ponad 7 m). Platany z tego parku zostały już opisane w artykule „Pomnikowe platany w zabytkowym parku w Chełmcu„, w dzisiejszy wpisie przedstawię pomnikowe drzewa ukryte na terenach leśnych w pobliżu przysiółków Chełmca: Jerzyków i Raczyce. Ochroną pomnikową objęto tu aleję lipową, grupowy pomnik przyrody składający się z dwóch lip oraz  5 pojedynczych okazów drzew. Najbliżej zabudowań znajduje się pomnikowa aleja; dogodnym punktem wyjścia do jej odnalezienia jest zadaszone miejsce odpoczynku nad potokiem Starucha, przy skrzyżowaniu niebieskiego i czerwonego szlaku turystycznego .

Chełmiec - Jerzyków - skrzyżowanie szlaków turystycznych

Początkowo idziemy niebieskim szlakiem w kierunku Myślinowa, po ok. 100 m skręcamy w lewo i po przekroczeniu strumienia wchodzimy w leśną drogę biegnącą w górę bezimiennego potoku, równoległą do niebieskiego szlaku. Kierowani znakami dawnej ścieżki dydaktycznej (zielony liść na białym polu) i zielonym szlakiem (nie istnieje na nowych mapach) po ok. 450 m dojdziemy do początku pomnikowej alei oznaczonej stosowną tabliczką. 

GPS N 51°02′13″ , E 16°05′24.5″

2. początek pomnikowej alei w Chełmcu1. Chełmiec-Jerzyków - początek pomnikowej alei

3. Aleja lipowa w Chełmcu4. Aleja lipowa w Chełmcu

Aleja złożona jest z 64 lip drobnolistnych o obwodach 170 – 340 cm i wysokości 18 – 30 m, szacunkowy wiek drzew znajdujących się w różnej kondycji zdrowotnej to 80 – 180 lat. 

5. Aleja lipowa w Chełmcu6. Aleja lipowa w Chełmcu

7. Aleja lipowa w Chełmcu

8. Aleja lipowa w Chełmcu

9. Aleja lipowa w Chełmcu

Długość pomnikowej alei to ok. 200 m, jej koniec znajduje się przy granicy lasu.

10. Końcowy fragment alei lipowej w Chełmcu

Pomnikowy okaz dębu szypułkowego o obwodzie 460 cm, wysokości 20 m i szacunkowym wieku 250 lat, rośnie przy drodze do Raczyc, w pobliżu dużego skrzyżowania leśnych dróg.

Chełmiec-Raczyce - pomnikowy dąb jesieniąChełmiec-Raczyce - pomnikowy dąb szypułkowyChełmiec-Raczyce - pomnikowy dąbpomnikowy dąb przy drodze do RaczycChełmiec-Raczyce - pień pomnikowego dębu

Spacerując dalej ścieżką „Śladami Kopaczy” w górę potoku Starucha dojdziemy po ok. 1300 m do pomnikowego egzemplarza buka pospolitego. Okaz mierzy w obwodzie 430 cm, wysokość drzewa 30 m. Niestety znajduje się w złym stanie zdrowotnym – widać połamane konary, pień miejscowo pozbawiony kory pokryty jest licznymi hubami.

pomnikowy buk rosnący na terenie leśnym w pobliżu Chełmca

pomnikowy buk pospolity rosnący na terenie leśnym w pobliżu Chełmca

pień pomnikowego buka rosnącego nad Staruchą

Duże zgrupowanie pomnikowych drzew znajduje się w pobliżu „Chaty pod Lipą” – schronu turystycznego administrowanego przez PTTK Jawor. Na tyłach obiektu rośnie pomnikowy cis pospolity o formie drzewiastej, mogący liczyć nawet 400 lat.

Raczyce - Chata pod Lipą

pomnikowy cis przy Chacie pod Lipą

Pień na wysokości pierśnicy mierzy 140 cm, wysokość okazu 16 metrów.

Chełmiec - Raczyce - pień pomnikowego cisaChełmiec - Raczyce - pień pomnikowego cisa pospolitego

150 m na północny zachód od „Chaty pod Lipą” zlokalizowany jest grupowy pomnik przyrody, składający się z dwóch lip drobnolistnych w wieku 200 – 250 lat. Grubsza rośnie tuż przy drodze, niedaleko tablicy ścieżki dydaktycznej (szkoda, że nie wspomniano słowem o pomnikowych lipach).

Chełmiec-Raczyce - pomnikowa lipa na trasie ścieżki Śladami KopaczyChełmiec-Raczyce - pomnikowa lipa IChełmiec-Raczyce - pierwsza z pomnikowych lip jesieniąChełmiec-Raczyce - pomnikowa lipa I jesienią

Pień opisywanej lipy posiada liczne zgrubienia i odrosty utrudniające pomiar obwodu, wg. danych RDOŚ okaz mierzy 585 cm.

Chełmiec-Raczyce - pierwsza z pomnikowych lipChełmiec-Raczyce - pień pomnikowej lipy I

Druga z grupy pomnikowych lip znajduje się 30 m na południe od pierwszej. Pień mierzy w obwodzie 385 cm, wysokość drzewa 23 metry.

Chełmiec-Raczyce - pomnikowa lipa IIChełmiec-Raczyce - druga z pomnikowych lip Chełmiec-Raczyce - pień pomnikowej lipy II

Na pobliskiej skarpie rośnie jeszcze jedna sędziwa lipa o bardzo oryginalnym pokroju.

Chełmiec-Raczyce - lipa o nietypowym pokroju

100 m na północ od chaty „Pod Lipą”, w pasie drzew ciągnących się na wschód, rośnie pomnikowa lipa o obwodzie 495 cm, wysokości 25 m i szacunkowym wieku 200 lat.

pomnikowa lipa rosnąca 100 m na północny wschód od Chaty pod Lipąpomnikowa lipa rosnąca 100 m na północny-wschód od Chaty pod Lipąpomnikowa lipa w Chełmcu-RaczyceChełmiec-Raczyce - pień pomnikowej lipy rosnącej 100 m od Chaty pod LipąChełmiec-Raczyce - pień pomnikowej lipy

Ostatnie pomnikowe drzewo – buk pospolity – znajdujący się na terenie leśnym (oddz. 124f), ok. 700 m na północny-wschód od „Chaty po Lipą”, jest drzewem martwym, obłamanym na wysokości kilku metrów. W takim stanie zatracił walory przyrodnicze i kwalifikuje się do zniesienia ochrony pomnikowej.