„Gnejsy na Włókach” k. Dzierżoniowa.

Pośród wszystkich jednostek geologicznych Sudetów i Przedgórza Sudeckiego szczególnie interesujący jest blok sowiogórski. Zbudowany głównie z zespołu gnejsów i migmatytów, którym przez długie lata przypisywano wiek prekambryjski (nawet do 4 mld lat); jednak współczesne metody radiometryczne znacznie je odmłodziły i pozwoliły oszacować ich wiek na ok. 400 mln lat. Jednostka sowiogórska posiada w przybliżeniu kształt trójkąta, jest przecięta na dwie nierówne części sudeckim uskokiem brzeżnym. Mniejsza część tworzy zasadniczy zrąb Gór Sowich, większa o powierzchni ok. 400 km² przykryta jest warstwą osadów czwartorzędowych, z nierównomiernie (wyspowo) odsłoniętymi skałami podłoża. Jedno z ciekawszych stanowisk do obserwacji skał metamorficznych tej części bloku sowiogórskiego, zlokalizowane jest na skraju wsi Włóki, położonej na północ od Dzierżoniowa. Znajduje się tu nieczynny od wielu lat kamieniołom chroniony jako pomnik przyrody nieożywionej, pod nazwą „Gnejsy na Włókach”.

GPS N 50°45′38.79″ , E 16°38′26.45″

W środkowej części wyrobiska, obok wysychającego latem stawku, znajduje się najbardziej interesująca wychodnia skał przeobrażonych.

Występują tu migmatyczne gnejsy oligoklazowo – biotytowe z wtrąceniami skał wapienno – krzemianowych, nieraz biszkoptowo przewężone.

Stanowisko jest szczególnie cenne ze względu na występowanie wielu różnych tekstur migmatytów na bardzo małej powierzchni wychodni. Opisywane są tekstury : dykcjonitów. flebitów, warstewkowe, fałdowe, szlirowe, smużyste, nebulityczne, homofaniczne i plamiste. Oczywiście żeby je odnaleźć i odróżnić trzeba posiadać specjalistyczną wiedzę geologiczną, poniżej kilka fotek migmatytów które przykuły moją uwagę.

Ciekawostkę stanowi kilka bloków ciemnego, niemal czarnego amfibolitu.

Warto również przyjrzeć się gnejsom na ścianach kamieniołomu.

Odsłonięcie we Włókach znamionuje bogactwo zjawisk geologicznych właściwych dla procesów ultrametamorfozy, zachodzących na dużych głębokościach (kilka do kilkudziesięciu kilometrów) w przedziale temperaturowym ok. 600-700°C i przy ciśnieniu około 0,5-0,8 GPa.

Pomniki przyrody w Siedlisku.

Historia murowanego zamku w Siedlisku (Karolat) sięga połowy XVI w., kiedy to Franz Rechenberg rozpoczął przebudowę drewniano – ziemnego grodu na kamienno – ceglaną warownię. Na początku XVII w. nowy właściciel Jerzy Schönaich przebudował zamczysko w stylu renesansowym. W późniejszym czasie budowlę kilkukrotnie przebudowywano, kres jej świetności nastąpił w 1945 r. gdy zamek spłonął. Obecnie pozostaje w częściowej ruinie i z racji ciągłego remontu nie jest udostępniany do zwiedzania. Przyjezdny turysta może obejrzeć zamek tylko z zewnątrz, warty uwagi jest budynek bramny z kartuszem herbowym oraz otaczające zamek fortyfikacje.

Szansa na dokładniejsze zwiedzanie zabytku pojawia się corocznie z początkiem maja, gdy na zamkowym dziedzińcu odbywa się festyn z okazji Święta Bzów (zdjęcia z imprezy 2014 r. tutaj).

Warto wejść do zamkowej kaplicy zlokalizowanej przy budynku bramnym, wewnątrz przepiękne renesansowe empory oraz ambona i epitafium.

Już w XVII w. opisywano przepiękne zamkowe ogrody, poszerzone później o park krajobrazowy. Fragmenty założenia parkowego widoczne są również poza murami zamkowymi : naprzeciw Urzędu Gminy oraz na tyłach Zespołu Placówek Oświatowych. Tam też rosną okazy drzew o statusie pomników przyrody. Pomnikowy egzemplarz dębu szypułkowego o obwodzie 540 cm i wysokości 30 m rośnie w rogu ogrodzonego parku naprzeciw UG.

Pomnikowy cis o obwodzie 210 cm opisywany jest na tyłach pobliskiego Zespołu Placówek Oświatowych. Problem w tym, że rosną tam dwa wielopienne egzemplarze cisa. Pierwszy rośnie na dość stromej skarpie, powyżej boiska.

Drugi, usychający przy budynku internatu.

Warty uwagi i ochrony pomnikowej jest potężny wiąz szypułkowy o pniu porośniętym bluszczem, rosnący przy schodach do internatu.

Drzewostan tego parku uświetnia okaz platana klonolistnego.

Schodząc przy zamku brukowaną drogą w kierunku Odry, następnie skręcając w lewo dotrzemy do pomnikowego dębu o obwodzie 560 cm i wysokości ok. 30 m.

Idąc dalej tą drogą (znakowany żółty szlak turystyczny i ścieżki rowerowe) miniemy po lewej olbrzymi (niestety zamierający) pomnikowy okaz dębu o obwodzie 590 cm. Obok ławka i stoliki do odpoczynku.

Dalsza trasa wiedzie wzdłuż alei dębowej, mijamy leśną drogę z mostkiem na cieku wodnym i wędrujemy dalej do rozwidlenia ścieżek rowerowych. Tam ciek wodny wpada do starorzecza Odry, znowu możemy usiąść na ustawionych ławkach i podziwiać dwa okazy dębu szypułkowego (jeden o statusie pomnika przyrody – obwód 580 cm).

Spacerując dalej mamy okazję poznać tereny siedliskowe bobra.

Zadziwiające, na jak gruby egzemplarz dębu może porwać się bóbr.