Pomnikowy dąb Wim Sampers z Henrykowa (gm. Szprotawa, lubuskie).

Jeśli jakiegoś czytelnika zaintrygowała oryginalna nazwa tytułowego drzewa to odpowiem mu już w pierwszym zdaniu tego artykułu – Wim Sampers to imię i nazwisko właściciela terenu na którym rośnie pomnikowy dąb. Czy zatem można nazwać pomnikowe drzewo własnym imieniem i nazwiskiem? No widać, że można. Jak to zrobić? Trzeba przekonać Radę Gminy by podjęła stosowną Uchwałę. I tak 29 września 2021 r. Rada Miasta Szprotawy Uchwałą nr XXXVIII/279/2021 powołała do ochrony pomnikowej dąb szypułkowy i nadała mu oficjalną nazwę Wim Sampers. Drzewo rośnie w Henrykowie – wsi graniczącej z miastem Szprotawa (pow. żagański, lubuskie) – przy drodze gruntowej, na skraju śródpolnego zadrzewienia, ok. 700 m na północny – wschód od pałacu.

GPS N 51°34’31.1″ , E 15°34’05″

dąb Wim Sampers z Henrykowa k. Szprotawy

pomnikowy dąb Wim Sampers z Henrykowadąb Wim Sampers

Obwód pomnikowego drzewa wynosi 735 cm, wysokość okazu 30 metrów, szacunkowy wiek ok. 400-500 lat (wg lokalnych działaczy nawet ponad 560 lat).

pień dębu Wim SampersWim Sampers o obwodzie 735 cm

Kondycja zdrowotna drzewa nie przestawia się najlepiej: jeden z głównych przewodników uległ obłamanie, pozostałości tego konaru obeschły, a martwica objęła większość pnia aż do ziemi; w odsłoniętym pniu utworzył się ubytek kominowy. Drugi przewodnik jest zdrowy, ale grozi mu rozszczepienie.

uszkodzenia na dębie Wim Sampers

uschnięty konar dębu Wim Sampers

zdrowa część dębu Wim Sampers

W przedwojennych źródłach można znaleźć informacje na temat tego dębu – już wtedy był pomnikiem przyrody, w 1916 r. mierzył w obwodzie 6,05 m i nazywany był Blecheiche, czyli  „dębem blaszanym” z powodu wielu stalowych okuć spinających uszkodzenia. Wydaje mi się, że „Wim Sampers” jest lepszą nazwą dla tego dębu niż niemieckojęzyczny „Blaszak”.

Świerk Antoni i daglezja Helena – nowe pomniki przyrody w gminie Bardo (dolnośląskie).

Najważniejszym kryterium przy powoływaniu nowych pomników przyrody ożywionej jest obwód drzewa na wysokości 130 cm. Wynika to wprost z Rozporządzenia z dnia 4 grudnia 2017 r. w sprawie kryteriów uznawania tworów przyrody żywej i nieożywionej za pomniki przyrody. Wysokość drzewa może być zgodnie z podanym aktem prawnym równie istotnym argumentem do objęcia ochroną pomnikową, lecz często jest pomijana i nawet nie publikowana w Uchwałach ustanawiających pomniki przyrody. W przypadku drzew wspomnianych w temacie dzisiejszego artykułu kryterium wysokości posiada najważniejsze znaczenie, są to bowiem najwyższe w swoim gatunku okazy w kraju, ponadto daglezja jest obecnie najwyższym drzewem w Polsce! Szkoda, że w Uchwale nr XXXII/249/2022 Rady Miejskiej w Bardzie z dnia 30 marca 2022 r. nawet słowem o tym nie wspomniano. Jak trafić do tych rekordowych okazów? Najprościej ze stacji PKP Bardo Śląskie, czyli z ulicy Krakowskiej; wędrując w górę jezdni po ok. 700 m trafimy na koniec zabudowań, dalszą trasę prowadzącą przez las wąską, tzw. Długą Drogą musimy pokonać pieszo lub rowerem. Punktem orientacyjnym w dalszej części szlaku jest leżący po prawej stronie Kamień Brygidy – pomnikowy eratyk opisany w artykule „Kamień Brygidy w Bardzie„.

Kamień Brygidy w Bardzie

Pokonując 250 m od pomnikowego głazu, trafimy na grupę strzelistych daglezji zielonych, rosnących po lewej stronie drogi, na zboczu.

Bardo - grupa strzelistych daglezji

Egzemplarz Pseudotsuga menziesii oznakowany biało-czerwoną taśmą to powołana do ochrony pomnikowej „Helena”. 

GPS N 50°29’30.8″ , E 16°44’17.0″

Bardo - pomnikowa daglezja Helena

oznaczony taśmą pień najwyższej w kraju daglezji

Pomiar jej wysokości został dokonany przez Marcina Kilańczyka, który wspiął się na drzewo i za pomocą tyczki przytknął do czubka taśmę. Odczyt na dole poczyniła Agnieszka Ptak i dr hab. prof. UŁ Dominik Kopeć. Oficjalny wynik to 59,40 m. To najwyższa w naszym kraju daglezja zielona i równocześnie najwyższe drzewo w Polsce!

Bardo - pień pomnikowej daglezji

Obwód pnia dokonany przez Pawła Lenarta dał wynik 351 cm (w Uchwale 355 cm), wysokość drzewa to wspomniane wcześniej 59,4 m, rozpiętość korony 12 m, szacunkowy wiek ok. 120 lat, stan zdrowotny – bardzo dobry. Mam nadzieję, że pomnikowa daglezja zostanie wkrótce oznakowana stosowną tabliczką, ideałem byłoby również zamontowanie tablicy na podobieństwo tej przy Kamieniu Brygidy.

pomiar obwodu daglezji Helena

Szerzej o pomnikowej daglezji można poczytać w artykule Pawła Lenarta „Pomnikowa daglezja zielona “Helena” z Gór Bardzkich. Najwyższe drzewo w Polsce.”

Do pomnikowego świerka pospolitego, któremu w Uchwale nadano imię „Antoni”, dotrzemy tą samą drogą co szliśmy dotychczas, pokonując dystans ok. 730 metrów od daglezji „Heleny”. Drzewa wypatrujemy po prawej stronie, w zagłębieniu terenu za strumieniem.

GPS N 50°29’12.0″ , E 16°44’28.1″

leśna droga przy świerku Antoniświerk Antoni o wysokości ponad 55 metrów

dolna część świerka Antoni

„Antoniego” można rozpoznać po charakterystycznej opasce wymalowanej na pniu żółtą farbą. W ten sposób znakuje się drzewa mateczne.

pień świerka Antoni

Pomiar wysokości drzewa w dniu 22 maja 2021 r. został wykonany przez dwóch arborystów: Bartłomieja Króla i Marcina Kilańczyka, odczytu na dole dokonali: Ewa Zaraś-Januszkiewicz, Dominik Kopeć i Łukasz Sławik. Uśredniony wynik z pięciu pomiarów to 55.07 m. To ponad 3 metry więcej od wysokości dotychczasowego rekordzisty.

Antoni - najwyższy świerk w Polsce

Paweł Lenart przy świerku Antoni

Wysokie drzewo musi posiadać solidną podstawę. Obwód świerka zmierzony przez Pawła Lenarta dał wynik 397 cm (w Uchwale 405 cm). Stan zdrowotny okazu można uznać za bardzo dobry.

pomiar obwodu świerka Antoni

O świerku „Antoni” pisał na swoim blogu Paweł Lenart – „Pomnikowy świerk pospolity “Antoni” z Gór Bardzkich. Najwyższy w Polsce„. Zapraszam do lektury artykułu.