Diabli Kamień k. Wierzbicy Dolnej (gm. Wołczyn, opolskie).

W dawnych czasach, gdy nie znano jeszcze polodowcowego pochodzenia eratyków, obecność dużych, wielotonowych głazów z dala od rejonów górskich przypisywano nadnaturalnym mocom. Według ludowych legend tylko piekielne siły były zdolne do przenoszenia ogromnych kamieni, stąd wiele narzutniaków posiada powtarzające się nazwy będące kombinacją wyrazów głaz lub kamień z przymiotnikami diabelski, czarci, piekielny, szatański i itp. Tak w wielkim skrócie przedstawia się etymologia nazwy „Diabli Kamień”, zlokalizowanego pomiędzy wsiami Włochy i Wierzbica Dolna, tuż przy granicy powiatów: namysłowskiego i kluczborskiego.

GPS N 51°03′56.9″ , E 17°56′55.1″

Diabli Kamień w gminie Wołczyngłaz narzutowy Diabli Kamień k. wsi Włochy

Głaz leży na skraju lasu, po lewej stronie Włoskiego Potoku (pod koniec kwietnia 2020 r. wyschniętego), niedaleko przebiegającej linii wysokiego napięcia (220 kV), administracyjnie na terenie wsi Wierzbica Dolna, gmina Wołczyn (pow. kluczborski, opolskie).

Diabli Kamień nad wyschniętym korytem Włoskiego PotokuDiabli Kamień nad Włoskim Potokiempomnikowy głaz - Diabli Kamień

Z „Diablim Kamieniem” związana jest typowa dla takich obiektów legenda – diabeł chce zniszczyć kościół, wybiera do tego celu olbrzymi głaz i ciska nim z dużej wysokości. Na szczęście gotowe do działania były wysłane przez Pana Boga anioły, które przechwyciły w locie głaz i przeniosły go na obecne miejsce.

pomnik przyrody - Diabli Kamieńpomnikowy eratyk - Diabli Kamień

Z naukowego punktu widzenia opisywany głaz został przywleczony w plejstocenie przez lądolód skandynawski, podczas zlodowaceń południowo – lub środkowopolskich. Obwód pomnikowego eratyku wynosi ok. 10,5 metra, materiałem budującym głaz jest różowy granit.

Diabli Kamień - widok od tyłueratyk skandynawski - Diabli Kamieńzbliżenie pomnikowego głazu

„Diabli Kamień” jest od czerwca 1971 r. chroniony jako pomnik przyrody nieożywionej. Eratyk jest właściwie oznakowany, niestety zawalił się płot który go otaczał.

tabliczka przy pomnikowym głazie k. wsi Włochy

Siedem Sówek i Niedźwiedzia Skała w Górach Sowich (gm. Pieszyce, dolnośląskie).

Góry Sowie są częścią Sudetów Środkowych i ciągną się na przestrzeni 26 km od Doliny Bystrzycy po Przełęcz Srebrną. Przeważająca część Gór Sowich zbudowana jest z gnejsów i podrzędnie z migmatytów tworzących tzw. krę sowiogórską. W krajobrazie dominują spłaszczone wierzchowiny i strome, przeważnie wyrównane stoki. Występujące tu formy skałkowe są rzadkie, zwykle niskie, schowane w lesie, bez fantazyjnych kształtów – tym samym mało znane. Niemniej kilka z nich ustanowiono pomnikami przyrody nieożywionej: Sępik i Babi Kamień, Diamentowe Skałki na Lirniku oraz trudne do oznaczenia jednoznacznej lokalizacji skałki w okolicach Bystrzycy Górnej.

W ostatnim czasie grupa chronionych ustawowo skałek powiększyła się o dwa nowe obiekty. Uchwałą nr XLV/322/2018 Rady Miejskiej w Pieszycach z dnia 23 maja 2018 r. ochroną pomnikową objęto Niedźwiedzią Skałę i Siedem Sówek – obie zlokalizowane w masywie Wielkiej Sowy. Bardziej dostępna bo znajdująca się przy uczęszczanym szlaku turystycznym jest Niedźwiedzia Skała.

Niedźwiedzia Skała przy szlaku na Wielką SowęNiedźwiedzia Skała w Górach Sowich

Skałka położona jest tuż przy czerwonym szlaku z Przełęczy Jugowskiej na Wielką Sowę, 200 m na południe od kulminacji Koziej Równi, na wysokości ok. 920 m n.p.m.

Niedźwiedzia Skałapomnik przyrody nieożywionej Niedźwiedzia Skała

Niedźwiedzia Skała ma charakter asymetrycznej baszty o nieregularnym kształcie o wymiarach 10 na 10 m i wysokości 1,5 m od strony wierzchowiny i 5 m od strony stoku. Wokół niej znajduje się głazowisko utworzone przez odłamki skalne o długości nie przekraczającej metra. Zbudowana jest z gnejsów warstewkowych. Dawniej teren wokół skały porastał bór świerkowy, obecnie jest odsłonięta.

pomnik przyrody nieożywionej Niedźwiedzia Skałapomnik przyrody Niedźwiedzia Skała

Skałka nie została w żaden sposób oznakowana, brakuje nawet tablicy z nazwą. Elementem rozpoznawczym jest umocowana na ścianie dwujęzyczna tablica poświęcona pamięci Hermanna Henkla – miejscowego, przedwojennego działacza turystycznego.

gnejsowa Niedźwiedzia SkałaNiedźwiedzia Skała - tablica poświęcona Hermannowi Henkelowi

Siedem Sówek to grupa skalna zlokalizowana na krótkim, bocznym grzbiecie poniżej rozdroża Starej Jodły, na zachód od Kamionek, na wysokości 460 – 520 m n.p.m. Skałki o charakterze nieciągłego muru o długości ok. 200 m odsłaniają się na północnym, bardzo stromym zboczu, porośniętym lasem z przewagą buka pospolitego.

Siedem Sówek w Górach Sowichpomnik przyrody Siedem Sówekpomnik przyrody nieożywionej Siedem Sówek

Skały „Siedem Sówek” znajdują się na trasie ścieżki  przyrodniczej Lasocin – Kamionki znakowanej pomarańczowym trójkątem. Dla zmotoryzowanych dobrym punktem wyjścia będzie parking przy kościele pw. Anioła Stróża w Kamionkach (obok świątyni rosną piękne lipy). Ścieżka dydaktyczna trawersuje strome zbocze poniżej pomnikowych skałek.

tablica na trasie ścieżki dydaktycznejtrasa ścieżki dydaktycznej poniżej Siedmiu Sówek

Ochroną pomnikową objęto wychodnię skalną składającą się z kolejno po sobie następujących ambon i ścian, występujących w dwóch poziomach wysokościowych: bezpośrednio poniżej osi grzbietu i w połowie wysokości stoku.

zlepieńcowe skały - Siedem Sówekpomnikowe skałki Siedem Sówekskałki zlepieńcowe Siedem Sówekpomnikowa skałka w grupie Siedmiu SówekSiedem Sówek - pomnik przyrody nieożywionejSiedem Sówek - pomnik przyrodyskałka w grupie Siedmiu Sówekautor przed grupą skalną Siedem Sówekskałka zlepieńcowa w grupie Siedmiu Sówek

Materiałem budującym Siedem Sówek jest masywny zlepieniec dolnego karbonu (w niektórych opracowaniach podaje się mylnie gnejs), o otoczakach dochodzących do 15 cm długości.

zlepieniec budujący Siedem SówekSiedem Sówek - zlepieniec budujący skały

O opisanych wyżej i innych sowiogórskich skałkach można poczytać w artykule Piotra Migonia „Formy skałkowe masywu Wielkiej Sowy (Góry Sowie)”, Przyroda Sudetów t. 7 (2004 r.), strony 205 – 212.