Park przypałacowy w Kolsku (pow. nowosolski, lubuskie).

Kolsko o wieś (siedziba gminy) położona w powiecie nowosolskim (lubuskie), przy drodze nr 315 Nowa Sól – Wolsztyn. W centrum miejscowości (przy ul. Piastowskiej)  znajdują się dwa sąsiadujące ze sobą obiekty zabytkowe: XVIII-wieczny kościół św. Jana Chrzciciela oraz pałac rodu von Klitzing, w którym dziś mieści się Zespół Edukacyjny.

pałac i kościół w Kolsku

Pałac w stylu późnego klasycyzmu powstał w pierwszej połowie XIX w., w 1867 r. do dworu dobudowano nowe skrzydło o cechach neogotyckich.

pałac w Kolsku

Równocześnie z rozbudową pałacu założono niewielki (obecnie 3,5 ha) park krajobrazowy, wykorzystując częściowo zastany drzewostan. Zasadniczym elementem kompozycyjnym założenia był ciek wodny zasilający ozdobny staw.

mostek w parku przypałacowym w Kolsku

W drzewostanie parku dominują gatunki liściaste z wyróżniającymi się okazami dębów szypułkowych. Warstwę runa oraz wiele drzew gęsto oplata bluszcz pospolity, nadając parkowi specyficzny klimat. Na południowym obrzeżu założenia (wzdłuż ulicy Parkowej) zachował się fragment alei grabowej.

park przypałacowy w Kolsku - dęby porośnięte bluszczemgraby na skraju parku w KolskuKolsko - aleja parkowa

Ochroną pomnikową w kolskim parku objęto 4 drzewa: dąb szypułkowy oraz 3 platany klonolistne. Pomnikowe okazy niestety nie zostały w żaden sposób oznakowane, mimo tego nie są trudne do odnalezienia i zidentyfikowania. Dąb o statusie pomnika przyrody posiada charakterystyczne zgrubienie u podstawy pnia.

park przypałacowy w Kolsku - pomnikowy dąbKolsko - pomnikowy dąb

Obwód tego okazu wynosi 440 cm, wysokość drzewa 26 metrów.

park przypałacowy w Kolsku - pień pomnikowego dębu

Idąc w kierunku wschodnim natrafimy na pomnikowy okaz platana klonolistnego o obwodzie 465 cm i wysokości ok. 26 metrów.

park przypałacowy w Kolsku - pomnikowy platan Ipark w Kolsku - pomnikowy platan Ipark przypałacowy w Kolsku - pień pomnikowego platana I

W założeniach parkowych platany klonolistne najczęściej sadzone są jako solitery, rozwijają wtedy szerokie korony i ukazują w pełni swój majestat. Jakim zamysłem kierował się projektant parku w Kolsku sadząc obok siebie dwa platany – to chyba pozostanie tajemnicą. Równie osobliwy był pomysł, by tylko jedno z tych drzew objąć ochroną pomnikową.

park przypałacowy w Kolsku - pomnikowy platan II

Para platanów rośnie blisko strumienia, pomnikowy okaz mierzy w obwodzie 296 cm, wysokość drzewa 24 metry.

pomnikowy platan II w Kolskupark przypałacowy w Kolsku - pień pomnikowego platana II

Ostatni pomnikowy platan rośnie na skraju parku, przy zabudowaniach gospodarczych na tyłach ulicy Krótkiej.

park przypałacowy w Kolsku - pomnikowy platan III

Okaz mierzy w obwodzie 400 cm (ok. 22 m wysokości), posiada charakterystyczny, bardzo długi konar wyrastający z dolnej części pnia.

park w Kolsku - pomnikowy platan IIIpomnikowy platan III w Kolskupark przypałacowy w Kolsku - pień pomnikowego platana III

Na uwagę zasługuje kilka innych drzew nie będących pomnikami przyrody, rosnących na terenie przyszkolnym. Poniżej okazały dąb zlokalizowany w pobliżu plenerowej siłowni.

Kolsko - okazały dąb rosnący przy boisku szkolnymokazały dąb przy boisku szkolnym w Kolskupień okazałego dębu rosnącego przy boisku szkolnym w Kolsku

Pomnikowe wymiary osiągnął również kasztanowiec biały rosnący na skraju parku.

Kolsko - okazały kasztanowiec

Pomnikiem przyrody był w przeszłości (na drzewie wisi tabliczka, ale brak drzewa w rejestrze) wspaniały dąb rosnący obok szkoły, tuż przy ul. Piastowskiej.

okazały dąb przy ul. Piastowskiej w Kolskupień dębu rosnącego przy ul. Piastowskiej w Kolsku

Długosz królewski w Karszynie (gm. Kargowa, lubuskie).

Długosz królewski (Osmunda regalis) to gatunek wieloletniej, ściśle chronionej paproci, umieszczonej na czerwonej liście roślin i grzybów Polski, w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia VU). W naszym kraju bardzo rzadko spotykany na niżu, w górach nie występuje. Preferuje wilgotne i cieniste siedliska: w olsach, na skraju torfowisk, wód i rowów odwadniających.

długosz królewski

Turyści odwiedzający Kotlinę Kargowską, jak i wczasowicze wypoczywający na Pojezierzu Sławskim bądź w okolicach Wolsztyna i Babimostu mogą poznać bliżej tę unikalną paproć. Wystarczy podjechać do Karszyna – niewielkiej wsi zlokalizowanej na przy granicy województwa lubuskiego i wielkopolskiego, oddalonej o 5 km od Kargowej (pow. zielonogórski, lubuskie). Na południowym krańcu wsi znajduje się leśniczówka, a przy niej początek/koniec ścieżki dydaktycznej „Zakątki Karszyna” – trasy w kształcie pętli o długości ok. 3,6 km. Ta doprowadzi nas do siedliska długosza królewskiego chronionego tutaj jako powierzchniowy pomnik przyrody.

drogowskaz do leśniczówki Karszyn

Przebieg ścieżki oznakowany jest zielonym liściem na tle białej strzałki kierunkowej. Miejscami oznakowanie nie jest aż tak wyraźne jak na poniższym zdjęciu, jednak ścieżkę poprowadzono szerokimi duktami i ciężko się zgubić. Dziwi brak jakichkolwiek tablic edukacyjnych (stan na lipiec 2019 r.), przez co zatraca się charakter dydaktyczny ścieżki .

oznakowanie ścieżki dydaktycznej

Po przejściu połowy trasy, zauważymy ustawioną po lewej stronie leśnej drogi tablicę, informującą o istnieniu w tym miejscu użytku ekologicznego o powierzchni 1,1 ha „Otulina Długosza”.

tablica - Użytek Ekologiczny Otulina Długosza

Kilkadziesiąt metrów dalej ujrzymy kolejną tablicę z napisem „Powierzchniowy pomnik przyrody – Długosz Królewski”. Aż się prosi o ustawienie drugiej – z opisem gatunku i zdjęciami chronionej paproci.

tablica przy pomniku przyrody Długosz Królewskitablica na skraju powierzchniowego pomnika przyrody

Zanim odnajdziemy pierwsze okazy długosza warto spojrzeć na wiekowe, niegdyś żywicowane sosny.

żywicowane sosny w powierzchniowym pomniku przyrody

Na chronionej powierzchni ponad 4 ha znajduje się kilka podłużnych, zatorfionych zagłębień. Stanowiska długosza znajdują się w wąskim, zadrzewionym już pasie o maksymalnej szerokości 5 – 6 metrów od krawędzi wspomnianych zagłębień.

Karszyn - zabagniony teren przy stanowiskach długoszaKarszyn - stanowiska długosza po bokach zabagnionego terenuKarszyn - stanowisko długosza królewskiegostanowisko długosza królewskiego k. Karszyna

Długosz królewski to paproć o wysokości 50 – 160 cm, o długich liściach mogących osiągnąć 2 metry.

liście długosza królewskiego ze stanowiska w Karszyniechroniona paproć - długosz królewskispodnia część liścia długosza królewskiego

W obrębie powierzchniowego pomnika przyrody oraz w jego sąsiedztwie naliczyć można prawie 400 okazów tej pięknej paproci.

Karszyn - długosz królewski w powierzchniowym pomniku przyrodykępa długosza królewskiegoliście długosza królewskiego

Gdy wrócimy z powrotem na drogę, warto rozejrzeć się w poszukiwaniu rosnącej na skraju lasu splecionej pary (trójki ?) drzew: sosny i dwupniowego buka.

sosna przytulona do bukabuk przytulony do sosny

Dalsza droga prowadzi przez gospodarczy obszar sosnowego lasu. Po dojściu do asfaltowej drogi, należy skręcić w prawo by dotrzeć do punktu wyjścia.

na ścieżce dydaktycznej Zakątki Karszyna