Para pomnikowych dębów przy ul. Wiejskiej w Jaśle (podkarpackie).

Na peryferiach Jasła (podkarpackie), przy południowo – zachodniej granicy miasta, na skraju lasu przy ul. Wiejskiej, znajdują się dwa pomnikowe dęby objęte ochroną od 1992 r. Na jednym z wiekowych dębów zamocowano kapliczkę z obrazem „Świętej Trójcy” namalowanym na blasze, dlatego w niektórych materiałach i mapach para pomnikowych drzew nazywana jest „Dębami Św. Trójcy”.

GPS N 49°42’58.7″ , E 21°26’44.9″

para pomnikowych dębów przy ul. Wiejskiej w JaśleJasło - para pomnikowych dębów

ul. Wiejska w Jaśle - para pomnikowych dębów

Dęby mierzą w obwodach 547 i 456 cm, wysokość okazów odpowiednio 24 i 22 metry, szacunkowy wiek to ok. 250 – 300 lat. Drzewa zostały oznakowane typowymi dla pomników przyrody tabliczkami.

pnie pomnikowych dębów od strony lasuJasło - pnie pomnikowych dębów

pomnikowe dęby na skraju lasu w Jaśle

Z kapliczką wiszącą na jednym z pomnikowych dębów związana jest miejscowa legenda, którą przytoczę tu w całości:

Z lasem znajdującym się pomiędzy wioskami Brzyście i Niegłowice związana jest ciekawa legenda „O Dębach Świętej Trójcy”. Na jednym z tych kilkusetletnich drzew już dawno temu zamocowano kapliczkę z obrazem „Świętej Trójcy” namalowanym na blasze. Najstarsi mieszkańcy tych dwóch wiosek do dziś wspominają niesamowite wydarzenie obrosłe legendą już w czasie pierwszej wojny światowej, kiedy miało miejsce. Wówczas w rejonie rosnących do dnia dzisiejszego starych dębów pojawiła się grupa pijanych Kozaków na koniach. Kiedy na jednym z drzew zauważyli kapliczkę, rozpoczęli z niej szydzić i lżyć ją. W pewnym momencie jeden z nich wymierzył z karabinu i strzelił w sam środek obrazu. W tej chwili stała się rzecz niepojęta. Z obrazu pociekła krew, a strzelający żołdak jak rażony gromem spadł martwy z konia na ziemię. Na ten znak kary bożej towarzyszący mu żołnierze uciekli w przerażeniu i popłochu. Jak niektórzy mówią, do dziś na obrazie kapliczki można dostrzec niewielką plamę, rzekomo tej zaschniętej krwi.

ze strony https://samorzad.gov.pl/web/gmina-jaslo/brzyscie

pnie pomnikowych dębów od strony łąki

Nieopodal pary uroczych pomników przyrody, ale już na terenie wsi Brzyście, rośnie potężny dąb szypułkowy o pniu mierzącym w obwodzie prawie 7 metrów. Aby do niego trafić należy przejechać drogą przez las i na skrzyżowaniu skręcić w lewo. Po przejechaniu ok. 380 m drzewo będzie widoczne po lewej stronie drogi, na posesji pod adresem Brzyście 83.

Brzyście - pomnikowy dąb

Dąb mierzy w obwodzie 695 cm, wysokość drzewa 30 metrów, status pomnika przyrody posiada już od 1961 r.

Brzyście - pień pomnikowego dębu

pień pomnikowego dębu w Brzyściu

Na pniu oprócz typowej tabliczki znajduje się druga, znacznie większa tablica z tekstem informującym o przeprowadzeniu na pomnikowym egzemplarzu prac pielęgnacyjnych.  Być może właśnie wtedy założono w koronie drzewa wiązania linowe.tablica na pomnikowym dębie we wsi Brzyście

wiązania w koronie pomnikowego dębu ze wsi Brzyście

Pomnikowy dąb Bartek z Dębowca (pow. jasielski, podkarpackie).

W połowie drogi pomiędzy Jasłem a Nowym Żmigrodem znajduje się dawne miasto – obecnie wieś Dębowiec (siedziba gminy). W 1910 r. park o pow. 3,88 ha wraz z dworem zakupili Saletyni, dwa lata później poświęcono pierwszą w Polsce kaplicę ku czci Matki Bożej z La Salette. W latach 1936–1939 wybudowano świątynię uroczyście poświęconą w 1941 r., niestety w 1944 r. kościół został zbombardowany przez sowietów (w klasztorze przebywali żołnierze Wehrmachtu). Obecna budowla została konsekrowana w 1966 r.; przedmiotem szczególnej czci jest figura Matki Bożej Płaczącej – wierna kopia rzeźby z La Salette. 20 maja 2012 roku decyzją papieża Benedykta XVI świątynia została ustanowiona bazyliką mniejszą.

fasada bazyliki mniejszej w DębowcuBazylika mniejsza w Dębowcu

W centralnej części rozległego placu na północ od świątyni rośnie okazały dąb szypułkowy – pomnik przyrody ustanowiony na mocy Uchwały nr VI/39/07 Rady Gminy Dębowiec z dnia 25 kwietnia 2007 r.

otoczenie dębu Bartek z Dębowcadąb Bartek z DębowcaDębowiec - pomnikowy dąb Bartek

We wspomnianym wyżej akcie prawnym pomnikowemu drzewu nadano nazwę „Bartek”, nie uzasadniono do czego lub do kogo nawiązuje owo imię, być może do najsłynniejszego dębu „Bartek” z woj. świętokrzyskiego.

dąb Bartek na terenie sanktuarium w Dębowcu

Obecnie dąb rośnie samotnie jako soliter, jednak pierwotnie rosło w zwarciu, w sąsiedztwie innych drzew. Świadczy o tym wysoka sylwetka opisywanego okazu, wysoko osadzona i dość przeciętna szerokość korony.

pomnikowy dąb Bartek z Dębowca

Nazwa wsi zobowiązuje – „Bartek” to ponadprzeciętny egzemplarz dębu o pniu mierzącym w obwodzie 635 cm (pomiar z kwietnia 2023 r.), wysokość drzewa 25 metrów, szacowany wiek ok. 350 lat.

pomiar obwodu pomnikowego dębu z Dębowca

Obok pomnikowego dębu ustawiono tablicę z informacją o pielęgnacji i konserwacji drzewa zrealizowanego ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie.

pień dębu Bartek na tle bazyliki w Dębowcupień dębu Bartek z Dębowca

tablica przy dębie Bartek z Dębowca

Tuż obok przejmujących figur Kalwarii Saletyńskiej rośnie niewielki jeszcze okaz dębu szypułkowego o szczególnym znaczeniu.

fragment Kalwarii Saletyńskiej

dąb papieski w Dębowcu

To jeden z ponad pięciuset Dębów Papieskich – potomków martwego już „Chrobrego„, którego żołędzie zostały poświęcone w 2004 r. przez papieża Jana Pawła II. 

tablica przy dębie papieskim w Dębowcu

Dąb „Bartek” rosnący na terenie Sanktuarium Matki Bożej Saletyńskiej jest jedynym pomnikiem przyrody ożywionej w gminie Dębowiec (ochroną pomnikową objęto jeszcze głaz narzutowy).