Pomnikowa robinia biała z Morynia (pow. gryfiński, zachodniopomorskie).

Moryń to jedno z najmniejszych miast województwa zachodniopomorskiego (pow. gryfiński) położone nad jeziorem Morzycko, w otulinie Cedyńskiego Parku Krajobrazowego. Otoczone jest pełnym pierścieniem murów obronnych, wybudowanych na początku XIV w.

Moryń - mury miejskiebaszty murów miejskich Morynia

Cennym zabytkiem Morynia jest późnoromański – gotycki kościół pw. Świętego Ducha z XIII w. wymurowany z ciosów granitowych.

kościół w Moryniu

W centrum miejscowości, na rynku przed budynkiem Urzędu Miasta, ustawiono Fontannę Wielkiego Raka.

Fontanna Wielkiego Raka na tle ratusza w Moryniu

Miasto jest doskonale przygotowane do obsługi turystów, przed każdym zabytkiem znajduje się tablica informacyjna, drogowskazy ułatwiają poruszanie się pomiędzy obiektami turystycznymi, w wielu miejscach ustawiono tablice z planem miasta.

plan miasta Morynia

Mając na względzie powyższe można się zdziwić, że jedyny pomnik przyrody w mieście – okaz robinii białej – nie został w żaden sposób oznakowany, nie uwzględniono go na planie miasta i w zasadzie pozostaje anonimowy. Drzewo rośnie u zbiegu ulic Akacjowej i Jeziornej, ok. 40 m od Furty Północnej (Jeziornej), w pobliżu mamutów.

GPS N 52°51′35.6″ , E 14°24′01.8″

Moryń - Furta Północna

Moryń - pomnikowa robinia biała

Moryń - pomnikowa robinia od strony Bramy Północnej

Robinia biała – zwana też robinią akacjową lub grochodrzewem – to gatunek pochodzący z Ameryki Północnej, ale został szeroko rozprzestrzeniony i zaaklimatyzowany na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. W Polsce dorasta do 30 m wysokości osiągając obwód pnia przekraczający 5 metrów; nie należy do gatunków długowiecznych – dożywa przeciętnie 150 – 200 lat.

pomnikowa robinia biała z Morynia

Drzewo jest lekko pochylone w kierunku jeziora, korona jest dobrze rozwinięta, zaatakowana przez jemiołę pospolitą.

Moryń - jemioła na pomnikowej robinii

Moryń - pomnikowa robinia od strony wschodniej

pomnikowa robinia z ul. Akacjowej w Moryniu

Moryńska robinia wyrosła na wysokość 21 metrów, pień tego drzewa mierzy w obwodzie 346 cm, szacunkowy wiek okazu ok. 100 lat.

pień pomnikowej robinii z MoryniaMoryń - pień pomnikowej robiniiMoryń - pień pomnikowej robinii białej

Status pomnika przyrody uzyskała na mocy Uchwały nr XXXII/297/2010 Rady Miejskiej w Moryniu z dnia 25 lutego 2010 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody. Jak wspomniano wyżej robinia nie została w żaden sposób oznakowana.

Pomnikowe eratyki w Dąbroszynie (gm. Witnica, lubuskie).

Przeważającą część pomników przyrody nieożywionej na obszarach nizinnych naszego kraju stanowią głazy narzutowe. To fragmenty skalne zwane eratykami lub narzutniakami przetransportowane w plejstocenie przez lodowiec z północnych terenów Europy odległych czasami nawet o kilkaset kilometrów. Te największe ze względu na walory naukowe, edukacyjne, estetyczne, czasem również kulturowe często chronione są w formie pomników przyrody. Dwa głazy ustawione w tzw. Parku Górnym w Dąbroszynie (gm. Witnica, pow. gorzowski, woj. lubuskie) zostały objęte ochroną pomnikową już w 1966 r. Można je odnaleźć przy jednej z alejek parkowych (oddz. 309 c Nadleśnictwa Dębno, Leśnictwo Kostrzyn) ok. 130 m na północ od narożnika cmentarza.

GPS N 52°37′05″ , E 14°42′01″

otoczenie pomnikowych głazów z DąbroszynaDąbroszyn - pomnikowe eratyki

Przy głazach ustawiono tablicę opisującą pochodzenie głazów narzutowych oraz mniejszą tabliczkę typową dla pomników przyrody.

Dąbroszyn - tablica przed pomnikowymi głazamiDąbroszyn - tablica przed pomnikowymi głazami narzutowymitablica przed pomnikowymi głazami z Dąbroszyna

W okresie międzywojennym eratyki posiadały nazwy: Herta i Gerd, od imion dzieci ostatnich właścicieli dóbr dąbroszyńskich.

Dąbroszyn - autor przed pomnikowym głazemDąbroszyn - pomnikowe głazy narzutowe

pomnikowe eratyki z Dąbroszynapomnik przyrody nieożywionej - głazy z Dąbroszyna

Wymiary pomnikowych głazów – obwód: 480 i 370 cm, wysokość: 220 i 175 cm. Materiałem budującym eratyki jest granit. Należy podejrzewać, że lokalizacja narzutniaków nie jest pierwotna, prawdopodobnie zostały ustawione jako element kompozycyjny rozległego parku krajobrazowego.

pomnikowe głazy z Dąbroszyna

Na powierzchni jednego z głazów widoczne są równoległe rysy, mogły one powstać podczas transportu narzutniaka, gdy tarł o podłoże. Podobne formy powstają po zdeponowaniu głazu na przedpolu lodowca – w suchym i mroźnym klimacie następuje szlifowania wystających elementów skały przez wiejące z jednego kierunku strumienie wiatrowo-piaszczysto-śnieżne.

Dąbroszyn - rysy na pomnikowym głazierysy wleczeniowe na głazie z Dąbroszyna

 

Dąbroszyn - powierzchnia pomnikowego głazu

Pomniki przyrody ożywionej Dąbroszyna zostały opisane w poprzednim wpisie – zapraszam do lektury artykułu.