Głaz narzutowy Dzik we wsi Borowina (gm. Szprotawa, lubuskie).

Do niedawna jedynym pomnikiem przyrody nieożywionej w gminie Szprotawa (pow. żagański, lubuskie) był głaz narzutowy Flins, leżący przy drodze wojewódzkiej nr 297, w pobliżu wsi Długie. Na mocy Uchwały nr XIX/116/2025 Rady Miejskiej w Szprotawie z dnia 28 marca 2025 r. do ochrony pomnikowej powołano eratyk o nazwie „Dzik”, leżący na skraju kompleksu leśnego, w zachodniej części wsi Borowina. Do głazu prowadzi droga gruntowa – na jej początku przygotowano niewielki parking z drogowskazem.

parking z drogowskazem do głazu narzutowego Dzikdrogowskaz do głazu narzutowego Dzik

Zmotoryzowani turyści dalszą drogę (ok. 900 m) muszą pokonać pieszo, przy średnim tempie to raptem 15 minut spaceru w jedną stronę. Narzutniak jest schowany w zaroślach, jego odnalezienie ułatwi nam ustawiona w pobliżu tablica z opisem geologicznej ciekawostki.

GPS N 51°37’50.1″ , E 15°33’33.8″

końcowy fragment drogi go głazu Dziktablica przy głazie narzutowym Dzik

treść tablicy przy głazie narzutowym Dzik

Po zapoznaniu się z treścią kolorowej planszy posiadamy już dostateczną wiedzę, by bliżej przyjrzeć się pomnikowemu głazowi. Przy odrobinie wyobraźni sylwetka eratyku może rzeczywiście przypominać zarys dzika, stąd propozycja jego nazwy.

Borowina - głaz narzutowy Dzik

Borowina - głaz Dzik

Wymiary głazu Dzik są następujące: wysokość to 130 cm, długość/szerokość to 210/100 cm, obwód mierzony przy gruncie to 550 cm.

Borowina - pomnikowy eratyk o nazwie DzikBorowina - pomnikowy głaz o nazwie Dzik

Głaz Dzik został przywleczony przez lądolód skandynawski podczas zlodowacenia środkowopolskiego (stadiał Warty), ok. 150 tys. lat temu. Nie da się określić czy położenie głazu jest pierwotne, czy też został przesunięty z pola uprawnego na granicę lasu.

autor przy głazie narzutowym Dzikautor przy pomnikowym głazie Dzik

Niezwykle ciekawy jest skład petrograficzny pomnikowego narzutniaka: w przeważającej części to granitowa skała z żyłami różnokolorowych kwarców.

powierzchnia pomnikowego głazu Dzikpowierzchnia głazu Dzik z Borowinypowierzchnia pomnikowego eratyku Dzikpowierzchnia eratyku DzikPo stronie południowej głazu można wypatrzyć ksenolit – podłużny fragment ciemnej skały obcy dla typowego składu granitu.

głaz narzutowy Dzik z widocznym ksenolitemgłaz Dzik - widoczny fragment ksenolitu

Na koniec warto pochwalić zagospodarowanie turystyczne pomnikowego obiektu – już w chwili uprawomocniania się Uchwały teren wokół „Dzika” został pozbawiony krzaków, ustawiono tablicę z merytoryczną treścią i oznakowaniem pomnika przyrody oraz przygotowano niewielki parking z drogowskazem. Gratulacje! Doskonała praca warta uznania i naśladowania.

Pomnikowy głaz „Flins” ze wsi Długie (gm. Szprotawa, lubuskie).

Bogata w pomnikowe drzewa gmina miejsko – wiejska Szprotawa posiada jeden pomnik przyrody nieożywionej. Jest nim głaz narzutowy o nazwie „Flins” powołany do ochrony ustawowej na mocy Uchwały nr X/69/2019 Rady Miejskiej Szprotawy z dnia 27 czerwca 2019 r. Rzeczony eratyk leży ok.1300 m na północ od zachodniego krańca wsi Długie (pow. żagański, lubuskie), na skraju lasu (oddz. 108Ao Nadleśnictwa Szprotawa), kilkanaście metrów od drogi wojewódzkiej nr 297, po prawej (zachodniej) stronie szosy jadąc od Szprotawy do Kożuchowa.

GPS  N 51°40’11.6″ , E 15°35’57.8″

widoczny z drogi 297 głaz Flins

Obok głazu ustawiono tablicę informującą o ochronie pomnikowej obiektu oraz drewnianą ławkę.

pomnikowy głaz Flins

pomnikowy eratyk o nazwie Flins

tablica przy pomnikowym głazie Flins

Obwód pomnikowego eratyku wynosi 950 cm, długość i szerokość: 400×320 cm, wysokość – 75 cm. Nie wiadomo jaka część głazu skrywa się pod powierzchnią gruntu.

głaz Flins we wsi Długie

głaz Flins o obwodzie prawie 10 metrów

głaz Flins w gminie Szprotawa

pomnikowy głaz Flins latem

Materiałem budującym narzutniak jest szary granitognejs z gniazdami kwarcowymi.

tekstura gnejsowa na pomnikowym głazie Flinstekstura gnejsowa na głazie Flinsgniazdo kwarcowe w głazie Flins Flins już przed II wojną światową był znany i chroniony jako pomnik przyrody. Dostrzegł go 100 lat temu znany niemiecki przyrodnik profesor Theodor Schube. Przez lata zapomniany został przywrócony do ochrony pomnikowej.