Zadrzewienia śródpolne Komorniki – Trzebcz (gm. Polkowice, dolnośląskie).

Zadrzewienia śródpolne to zbiorowiska roślinne niebędące lasem, składające się z rosnących w niewielkich grupach drzew i krzewów. Choć zajmują stosunkowo niewielką powierzchnię, ich rola w środowisku jest ogromna: urozmaicają rolniczy krajobraz, zapobiegają erozji, chronią przed wiatrem, ograniczają straty wody, przyczyniają się do wzrostu plonów, ponadto są miejscem życia wielu drobnych zwierząt. W składzie gatunkowym zadrzewień śródpolnych odnajdziemy: wierzby, brzozy, lipy, graby, leszczynę, rzadziej: dęby, klony, wiązy. W podszycie spotyka się: tarninę, głóg, czarny bez, dziką różę.

zadrzewienie śródpolneW remizach śródpolnych będących tematem dzisiejszego artykułu dominują sędziwe dęby szypułkowe. W celu ich ochrony Uchwałą nr XII/140/19 Rady Miejskiej w Polkowicach z dnia 27 sierpnia 2019 r. powołano do życia pomnik przyrody w postaci dwóch grup zadrzewień. Chronione obiekty znajdują się pośród pola uprawnego po lewej (północnej) stronie drogi ze wsi Trzebcz do wsi Komorniki. Odnalezienia pomnika przyrody ułatwiają ustawione przy szosie tablice.

tablice w pobliżu pomnika przyrody

tablica Zadrzewienia śródpolne Komorniki - Trzebcz

mapa sytuacyjna pomnika przyrody

W polu, ok. 330 m za tablicą, widoczna jest pierwsza grupa pomnikowych drzew.

GPS N 51°31′24″, E 16°07′31″

tablice na tle pomnikowych zadrzewieńZadrzewienia śródpolne - widok grupy nr 1 od wschodupomnikowa grupa drzew nr 1 - widok od południaZadrzewienia śródpolne - grupa drzew nr 1Zadrzewienia śródpolne Komrniki - Trzebcz, grupa nr 1

W skład pomnikowej grupy nr 1 wchodzi 12 dębów szypułkowych o obwodach: 556, 287, 254, 229, 250, 430, 393, 302, 316, 325, 344, 290 cm. Najgrubsze okazy charakteryzują się niestety złym stanem zdrowotnym – widoczne są spore dziuple w pniach, nadpróchniałe tylce po nieumiejętnej wycince konarów, brak kory. Dostępu do wnętrza remizy bronią gęste krzewy kolczastej tarniny.

tablica przy grupie drzew nr 1

okazałe dęby w grupie drzew nr 1pomnikowe dęby w grupie drzew nr 1dęby w grupie drzew nr 1Zadrzewienia śródpolne - widok grupy nr 1 od zachodu

W odległości 350 m na północny – zachód zlokalizowana jest druga grupa pomnikowych drzew.

GPS N 51°31′31″, E 16°07′16″

grupa drzew nr 2 - Zadrzewienie śródpolne Komorniki - TrzebczZadrzewienia śródpolne - widok grupy nr 2 od wschoduZadrzewienia śródpolne Komrniki - Trzebcz, grupa nr 2Zadrzewienia śródpolne - widok grupy nr 2 od południa

W grupie nr 2 rośnie 7 dębów szypułkowych o obwodach: 334, 183, 356, 480, 289, 347, 397 cm. Z oczywistych względów zbliżanie się do pomnika przyrody należy zaplanować po sezonie wegetacyjnym, w przeciwnym razie możemy się narazić na uzasadniony gniew rolnika.

tablica przy grupie drzew nr 2pomnikowe dęby w grupie drzew nr 2okazałe dęby w grupie drzew nr 2pomnikowa remiza śródpolna

Naprzeciw pomnika przyrody, na niewielkim wzgórzu po drugiej stronie szosy, znajduje się  Dąb Papieski nr 402. Drogowskaz kierujący do potomka martwego już dębu „Chrobry” ustawiono przy szosie. Spacerując do dębu mijamy Aleję Pamięci Nadleśnictwa Lubin, na granitowych głazach wykuto nazwisko, imię i funkcję sprawowaną podczas służby leśnej.

Aleja Pamięci przy Dębie PapieskimAleja Pamięci w Nadleśnictwie Lubin

Dąb Papieski to młode jeszcze drzewo posadzone w 2006 r., a wyhodowane dwa lata wcześniej z żołędzi poświęconych w Watykanie przez Jana Pawła II.

Dąb Papieski w pobliżu wsi TrzebczDąb Papieski nr 402

O pozostałych pomniki przyrody w gminie Polkowice można poczytać w artykule „Pomniki przyrody w gminie Polkowice„.

Pomnikowy cypryśnik błotny przy pałacu w Gaworzycach (pow. polkowicki, dolnośląskie).

Cypryśnik błotny (Taxodium distichum) to gatunek drzewa iglastego z rodziny cyprysowatych, pochodzący z Ameryki Północnej. W miejscach naturalnego występowania zasiedla bagniste stanowiska i tereny zalewowe. Osiąga do 50 m wysokości i 2 metry średnicy, wykształca bardzo szeroki u nasady pień, jednak szybko zwężający się i prosty. Na okresowo zalewanych bądź trwale podmokłych obszarach tworzy tak zwane korzenie oddechowe – pneumatofory – zgrubienia na korzeniach wyrastające powyżej poziomu gleby lub wody w odległości do kilkunastu metrów od pnia, wspierające wymianę gazową korzeni.

arboretum w Kórniku - pneumatofory pod koroną cypryśnika błotnego

Największe pneumatofory o wysokości 110 cm autor tego artykułu napotkał pod cypryśnikiem błotnym w niemieckiej części transgranicznego Parku Mużakowskiego.

Bad Muskau - ogromne pneumatofory pod cypryśnikiem błotnym

Cypryśnik błotny został sprowadzony do Europy w 1640 r. i od tej pory chętnie sadzony jako drzewo ozdobne i parkowe. W dolnośląskim rejestrze pomników przyrody figuruje 6 pojedynczych okazów tego gatunku i jedna grupa złożona z czterech okazów, łącznie 10 chronionych ustawowo egzemplarzy. Jeden z nich rośnie przy pięknie odremontowanym pałacu w Gaworzycach – dużej wsi (siedziba gminy) w powiecie polkowickim.

pałac w Gaworzycach - widok od strony parkupomnikowy cypryśnik błotny rosnący obok pałacu w Gaworzycach

pomnikowy cypryśnik przy pałacu w Gaworzycachcypryśnik błotny przy pałacu w Gaworzycach

Gaworzycki cypryśnik błotny rośnie nad brzegiem niewielkiego stawu, niedaleko północno-wschodniego narożnika pałacu. Pomimo sąsiedztwa sadzawki drzewo nie wykształciło pneumatoforów, widać nie doskwiera mu nadmiar wody.

pomnikowy cypryśnik błotny w Gaworzycach

Gaworzyce - pomnikowy cypryśnik latemGaworzyce - pomnikowy cypryśnik błotnyGaworzyce - pomnikowy cypryśnik błotny latem

Obwód pomnikowego okazu wynosi 380 cm, wysokość drzewa 21 metrów, szacowany wiek 150 lat. Status pomnika przyrody posiada od 1977 r., na pniu brak tabliczki.

park w Gaworzycach - pomnikowy cypryśnik błotny

Gaworzyce - pień pomnikowego cypryśnika błotnego zimą

Gaworzyce - pień pomnikowego cypryśnika błotnego

Gaworzyce - pień pomnikowego cypryśnika błotnego latem

Warto zrobić sobie krótki spacer po niewielkim, ale zadbanym parku. Znajdziemy tam dorodne okazy dębów, lip, sosen oraz daglezji zielonych.

plan parku w Gaworzycach

Gaworzyce - główna oś widokowa w parku

Ciekawostką geologiczną jest leżący na trawniku przed pałacem (od strony zachodniej) sporej wielkości głaz narzutowy. Eratyk tej wielkości swobodnie kwalifikuje się do ochrony pomnikowej.

okazały eratyk na tle pałacu w Gaworzycach

O pozostałych pomnikach przyrody w gminie Gaworzyce można poczytać w artykule „Zabytkowy park w Dalkowie„.