Pomnikowe drzewa w Kopicach (gm. Grodków, opolskie).

Kopice to wieś w powiecie brzeskim (opolskie) położona 8 km na południowy – wschód od Grodkowa – siedziby gminy. Najważniejszym zabytkiem Kopic jest  zrujnowany pałac z XIX w., należący do 1945 r. do rodziny von Schaffgotsch. Niszczejąca od lat neogotycka budowla wywołuje skrajne emocje – od podziwu po wściekłość.

ruiny pałacu w Kopicach widziane od strony stawuruiny pałacu w Kopicach

O historii pałacu napisano już wiele – zarówno w internecie jak i w publikacjach drukowanych – zainteresowani tematem bez trudu odnajdą sporo informacji. Znacznie mniej miejsca poświęcono na opisanie rozległego założenia parkowego o powierzchni aż 70 ha.

największy staw parkowy w Kopicach

Ważnym elementem kompozycyjnym tego parku są stawy, największy znajduje się bezpośrednio przed pałacem. Całość założenia parkowego uświetnia kilkanaście (zachowanych w różnym stopniu) budowli architektonicznych.

brama do kopickiego parkupark w Kopicach - ruiny Kolumny Zwycięstwa

Park w stylu angielskim został zaprojektowany i stworzony w latach 1864 – 1866 przez Wilhelma Hampla. Przy jego tworzeniu częściowo wykorzystano zastany drzewostan dawnego lasu łęgowego, niemymi świadkami tych prac są sędziwe dęby szypułkowe – wiek tych najstarszych można oszacować nawet na 500 lat. Grupę pięciu dębów rosnących wewnątrz parku (w odległości 60 – 150 m na południe od ruin pałacu) postanowiono chronić nadając im status pomnika przyrody. Najokazalszy pomnikowy dąb rośnie kilkanaście metrów od ogrodzenia pałacu.

GPS  N 50°38’44.2″ , E 17°26’44.6″

park w Kopicach - najgrubszy z pomnikowych dębów

park w Kopicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 766 cm

Obwód tego okazu wynosi 766 cm, wysokość drzewa 24 m, szacowany wiek ok. 450 – 500 lat. Długi żywot wyraźnie odbił się na kondycji tego dębu – ogromny konar wyłamał się i leży oparty o drzewo, wnętrze pnia jest wypróchniałe.

park w Kopicach - pomnikowy dąb o obwodzie 766 cm

Drugi pomnikowy dąb rośnie w odległości kilkunastu metrów od poprzedniego. Jego obwód pierśnicowy wynosi 468 cm, wysokość drzewa 27 metrów.

park w Kopicach - pomnikowe dęby o obwodach 468 i 766 cm

park w Kopicach - pomnikowy dąb o obwodzie 468 cmpark w Kopicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 468 cm

Okazały dąb rośnie tuż za ogrodzeniem terenu pałacowego, pomiar pierśnicy tego drzewa był niemożliwy (właściciel egzekwuje od firmy ochroniarskiej bezwzględny zakaz wstępu), ale jego obwód można oszacować na przekraczający 5 metrów.

okazały dąb rosnący przy ruinach pałacu w Kopicach

Kilka dorodnych dębów można podziwiać nad brzegiem pobliskiego stawu.

Kopice - okazałe dęby na brzegu stawu

Przy południowym brzegu tego stawu, tuż obok alei parkowej, rośnie pomnikowy egzemplarz dębu o obwodzie 650 cm i wysokości 27 m.

GPS N 50°38’40.8″ , E 17°26’50.1″

park w Kopicach - pomnikowy dąb o obwodzie 650 cm

park przypałacowy w Kopicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 650 cm

park w Kopicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 650 cm

100 m od tego drzewa, przy skrzyżowaniu parkowych alei, rośnie kolejny pomnikowy dąb.

park w Kopicach - pomnikowe dęby o obwodach 650 i 732 cm

Potężny pień tego drzewa o obwodzie 732 cm (wysokości 130 cm) posiada spory ubytek wypełniony betonowo – ceglaną plombą.

park w Kopicach - pomnikowy dąb o obwodzie 732 cm

park w Kopicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 732 cm

W pobliżu znajduje się grupa 3 dębów szypułkowych o podobnych rozmiarach, rosnących w jednej linii przecinającej ścieżkę parkową. Jedno z tych drzew uhonorowano statusem pomnika przyrody.

park w Kopicach - pomnikowy dąb widoczny po lewej stronie ścieżki

park w Kopicach - pomnikowy okaz w grupie trzech dębów

Okaz mierzy w obwodzie 412 cm, wysokość drzewa 28 metrów.

park w Kopicach - pomnikowy dąb o obwodzie 412 cmpark w Kopicach - pień pomnikowego dębu o obwodzie 412 cm

W tak ogromnym parku znajduje się wiele innych egzemplarzy drzew zasługujących na ochronę pomnikową. Oryginalnym pokrojem cechuje się sędziwy grab pospolity o obwodzie 348 cm, którego pokazał mi Paweł Lenart – towarzysz wycieczki po zespole pałacowo – parkowym w Kopicach.

park w Kopicach - okazały grab pospolity

Wędrując po kopickim parku natkniemy się w kilku miejscach na alejowe nasadzenia, wiek niektórych dębów w tych alejach może sięgać 150 lat.

park w Kopicach - aleja okazałych dębów

Niewielkie założenie parkowe otacza pałacyk zlokalizowany przy wjeździe do Kopic od strony Grodkowa.

pałacyk w Kopicach

Tuż przy szosie rośnie pomnikowa grupa złożona z 6 lip drobnolistnych zrośniętych u podstawy. Obwody pni tych lip mieszczą się w przedziale 173 – 226 cm, wysokość okazów 27 metrów.

pomnikowe lipy na tle pałacyku w Kopicach

pomnikowe lipy rosnące przy pałacyku w Kopicach

pnie pomnikowych lip w Kopicach

Mocno doświadczony czasem i wandalami jest pomnikowy dąb rosnący przy mostku w północno – zachodniej części wsi.

GPS N 50°38’59.1″ , E 17°26’50.4″

pomnikowy dąb rosnący przy mostku w Kopicachpomnikowy dąb rosnący przy moście w Kopicach

Dziuplasty dąb mierzy w obwodzie 581 cm, wysokość drzewa 26 metrów. Do wypróchniałego wnętrza tego okazu jakiś głupek nawrzucał butelki i puszki po alkoholu.

pień pomnikowego dębu rosnącego przy moście w Kopicach

Po pomnikowej lipie drobnolistnej rosnącej przy budynku nr 79 (niedaleko kościoła) pozostał tylko niewysoki pniak. W zasadzie w tym stanie drzewo utraciło walory przyrodnicze i kwalifikuje się do zniesienia ochrony pomnikowej.

resztki pomnikowej lipy z Kopic

O kopickich pomnikach przyrody warto poczytać również na blogu Pawła Lenarta w artykule „Skarby dendrologiczne Kopic. Melancholijna zaduma„.

Siedem Sówek i Niedźwiedzia Skała w Górach Sowich (gm. Pieszyce, dolnośląskie).

Góry Sowie są częścią Sudetów Środkowych i ciągną się na przestrzeni 26 km od Doliny Bystrzycy po Przełęcz Srebrną. Przeważająca część Gór Sowich zbudowana jest z gnejsów i podrzędnie z migmatytów tworzących tzw. krę sowiogórską. W krajobrazie dominują spłaszczone wierzchowiny i strome, przeważnie wyrównane stoki. Występujące tu formy skałkowe są rzadkie, zwykle niskie, schowane w lesie, bez fantazyjnych kształtów – tym samym mało znane. Niemniej kilka z nich ustanowiono pomnikami przyrody nieożywionej: Sępik i Babi Kamień, Diamentowe Skałki na Lirniku oraz trudne do oznaczenia jednoznacznej lokalizacji skałki w okolicach Bystrzycy Górnej.

W ostatnim czasie grupa chronionych ustawowo skałek powiększyła się o dwa nowe obiekty. Uchwałą nr XLV/322/2018 Rady Miejskiej w Pieszycach z dnia 23 maja 2018 r. ochroną pomnikową objęto Niedźwiedzią Skałę i Siedem Sówek – obie zlokalizowane w masywie Wielkiej Sowy. Bardziej dostępna bo znajdująca się przy uczęszczanym szlaku turystycznym jest Niedźwiedzia Skała.

Niedźwiedzia Skała przy szlaku na Wielką SowęNiedźwiedzia Skała w Górach Sowich

Skałka położona jest tuż przy czerwonym szlaku z Przełęczy Jugowskiej na Wielką Sowę, 200 m na południe od kulminacji Koziej Równi, na wysokości ok. 920 m n.p.m.

Niedźwiedzia Skałapomnik przyrody nieożywionej Niedźwiedzia Skała

Niedźwiedzia Skała ma charakter asymetrycznej baszty o nieregularnym kształcie o wymiarach 10 na 10 m i wysokości 1,5 m od strony wierzchowiny i 5 m od strony stoku. Wokół niej znajduje się głazowisko utworzone przez odłamki skalne o długości nie przekraczającej metra. Zbudowana jest z gnejsów warstewkowych. Dawniej teren wokół skały porastał bór świerkowy, obecnie jest odsłonięta.

pomnik przyrody nieożywionej Niedźwiedzia Skałapomnik przyrody Niedźwiedzia Skała

Skałka nie została w żaden sposób oznakowana, brakuje nawet tablicy z nazwą. Elementem rozpoznawczym jest umocowana na ścianie dwujęzyczna tablica poświęcona pamięci Hermanna Henkla – miejscowego, przedwojennego działacza turystycznego.

gnejsowa Niedźwiedzia SkałaNiedźwiedzia Skała - tablica poświęcona Hermannowi Henkelowi

Siedem Sówek to grupa skalna zlokalizowana na krótkim, bocznym grzbiecie poniżej rozdroża Starej Jodły, na zachód od Kamionek, na wysokości 460 – 520 m n.p.m. Skałki o charakterze nieciągłego muru o długości ok. 200 m odsłaniają się na północnym, bardzo stromym zboczu, porośniętym lasem z przewagą buka pospolitego.

Siedem Sówek w Górach Sowichpomnik przyrody Siedem Sówekpomnik przyrody nieożywionej Siedem Sówek

Skały „Siedem Sówek” znajdują się na trasie ścieżki  przyrodniczej Lasocin – Kamionki znakowanej pomarańczowym trójkątem. Dla zmotoryzowanych dobrym punktem wyjścia będzie parking przy kościele pw. Anioła Stróża w Kamionkach (obok świątyni rosną piękne lipy). Ścieżka dydaktyczna trawersuje strome zbocze poniżej pomnikowych skałek.

tablica na trasie ścieżki dydaktycznejtrasa ścieżki dydaktycznej poniżej Siedmiu Sówek

Ochroną pomnikową objęto wychodnię skalną składającą się z kolejno po sobie następujących ambon i ścian, występujących w dwóch poziomach wysokościowych: bezpośrednio poniżej osi grzbietu i w połowie wysokości stoku.

zlepieńcowe skały - Siedem Sówekpomnikowe skałki Siedem Sówekskałki zlepieńcowe Siedem Sówekpomnikowa skałka w grupie Siedmiu SówekSiedem Sówek - pomnik przyrody nieożywionejSiedem Sówek - pomnik przyrodyskałka w grupie Siedmiu Sówekautor przed grupą skalną Siedem Sówekskałka zlepieńcowa w grupie Siedmiu Sówek

Materiałem budującym Siedem Sówek jest masywny zlepieniec dolnego karbonu (w niektórych opracowaniach podaje się mylnie gnejs), o otoczakach dochodzących do 15 cm długości.

zlepieniec budujący Siedem SówekSiedem Sówek - zlepieniec budujący skały

O opisanych wyżej i innych sowiogórskich skałkach można poczytać w artykule Piotra Migonia „Formy skałkowe masywu Wielkiej Sowy (Góry Sowie)”, Przyroda Sudetów t. 7 (2004 r.), strony 205 – 212.