Głaz Mszczonowski w Zawadach (pow. skierniewicki, łódzkie).

Drugi co do wielkości głaz narzutowy w Polsce znajduje się w miejscowości Zawady, w gminie Kowiesy, pow. skierniewicki (łódzkie). Głaz Mszczonowski leży po prawej stronie drogi ekspresowej S8 (odcinek Rawa Mazowiecka – Mszczonów), niedaleko zjazdu na Białą Rawską i Skierniewice (DK 70). Po zjechaniu z S8 na rondzie/rondach (od strony Wrocławia jedno, od Warszawy dwa) kierujemy na się na Białą Rawską i po 100 m w prawo w drogę oznakowaną jako wewnętrzna. Za zakrętem, tuż przed wiaduktem, skręcamy w lewo w drogę z betonowych płyt. Po 200 m szukamy ledwo widocznej ścieżki prowadzącej do kępy krzaków z kilkoma wyższymi drzewami.

Głaz Mszczonowski leży w zagłębieniu, otoczony szczelnie ciernistymi krzewami tarniny. W tym naturalnym żywopłocie wycięte są tylko dwie ścieżki, którymi możemy podejść do olbrzymiego narzutniaka.

Wielkość Głazu Mszczonowskiego sprawia olbrzymie wrażenie, jego przybliżone wymiary to: długość 15 m, szerokość 10 m, wysokość 3 m, obwód 40 m. Należy przy tym przyznać że głaz ze względu na swoje położenie jest wyjątkowo niefotogeniczny

Materiałem budującym Głaz Mszczonowski jest piaskowiec o lepiszczu krzemionkowym, śnieżno biały na świeżym przełamie. Wiek skały oceniono na mioceński (23,03 mln do 5,333 mln lat temu). Takie skały nie występują w Skandynawii, został więc wyrwany przez lodowiec z podłoża gdzieś po drodze (porwak lodowcowy). Miejsce macierzyste obecnie jest zagadką. Istnieją również przypuszczenia, że może być zakorzeniony w podłożu, czyli jest nunatakiem a nie głazem narzutowym.

Głaz został odkryty prawdopodobnie około 1926 roku. Dawniej opisywany eratyk był większy, w 1932 r. część głazu została odłupana i użyta do celów budowlanych i drogownictwa.

Widoczne na powierzchni głazu płytkie, podłużne zagłębienia opisywane są czasami jako rysy lodowcowe.

Na drzewie w pobliżu głazu przybita jest tablica (chyba z lat 70 – tych XX w.) informująca o ochronie pomnikowej głazu. Próżno jednak szukać tego eratyku w rejestrze pomników przyrody woj. łódzkiego. Być może jest to związane z chaosem po różnych zmianach administracyjnych albo doszło do dużej pomyłki.

W rejestrze łódzkiego RDOŚ jedyny pomnikowy głaz przypisany do gminy Kowiesy zbudowany jest z czerwonego granitu i posiada następujące wymiary: obwód 7.1 m, wysokość 1.1 m, długość 2.6 m, szerokość 1.6 m. Wprawdzie wskazana miejscowość to Zawady, jednak bliższa lokalizacja to „skraj lasu przy drodze Skierniewice – Bolimów” – to miejsce znajduje się w gminie Skierniewice. Rzeczywiście, głaz o takich parametrach leży po prawej stronie drogi DW 705 i jest dobrze widoczny na mapie Googla (nie ma go na liście skierniewickich pomników przyrody). Obydwa głazy dzieli 20 km w linii prostej lub 26 km jadąc drogami publicznymi. Który zatem głaz jest pomnikiem przyrody?

Pomniki przyrody w Rawie Mazowieckiej (łódzkie).

Rawa Mazowiecka to miasto położone we wschodniej części województwa łódzkiego, jest siedzibą władz miejskich, gminnych i powiatowych. Do Rawy można wygodnie dojechać drogą ekspresową S8 Wrocław – Warszawa lub drogą krajową 72 z Łodzi. Do ciekawszych zabytków w tej miejscowości należą ruiny gotyckiego zamku książąt mazowieckich (ul. Zamkowa).

Rawa Mazowieckiej - ruiny zamku

Budowę warowni na planie czworoboku ukończono pod koniec XIV w., zdobyty przez Szwedów w XVII w. (potop szwedzki) został splądrowany i wysadzony w powietrze. Prace konserwatorskie przeprowadzono po II wojnie światowej; zrekonstruowano basztę, fragment murów kurtynowych oraz odsłonięto zarys fundamentów. Obecnie budowlą opiekuje się Muzeum Ziemi Rawskiej, zwiedzanie jest bezpłatne, wejście do baszty jest możliwe w miesiącach letnich (czerwiec – wrzesień) w soboty i niedziele w godz. 11.00 – 15.00.

Pomniki przyrody w Rawie Mazowieckiej zlokalizowane są w centrum miasta. Dwa okazałe dęby szypułkowe rosną na skwerze przy Placu Piłsudskiego, obok budynku Urzędu Miasta.

GPS N 51°45’56” , E 20°15’12”

Okazy mierzą w obwodach 330 i 300 cm, wysokość drzew odpowiednio 16 i 18 metrów.

Dwa pomnikowe wiązy szypułkowe rosną w pasie drogowym ul. Mickiewicza (przy ogrodzeniu przedszkola), w pobliżu skrzyżowania z ul. Reymonta.

Wiązy mierzą w obwodach 318 i 230 cm, wysokość drzew 22 metry.

W pobliżu, przy ul. Reymonta 2, rośnie kolejny wiąz szypułkowy o statusie pomnika przyrody.

Drzewo mierzy w obwodzie 355 cm, wysokość okazu 19 metrów.