Wydmy Liszyńskie (gm. Słupno, mazowieckie).

Przeciętnemu czytelnikowi wydmy kojarzą saharyjskim piaskiem, który pchany przez wiatr formuje pagóry o różnej wielkości i kształcie. Ruchome wydmy można obserwować również w Polsce, te najbardziej znane znajdują się na terenie Słowińskiego Parku Narodowego (woj. pomorskie). Duże obszary wydm śródlądowych są charakterystyczne dla równin Polski środkowej. Powstały po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia (12000 – 10000 lat temu) z piaszczystych form polodowcowych (sandrów, ozów, teras akumulacyjnych, itp.). Obecnie najczęściej porośnięte są roślinnością i należą do wydm ustalonych (nieruchomych). Z punktu widzenia form ochrony przyrody wydmy śródlądowe chronione są w parkach narodowych (np. Kampinoski PN), parkach krajobrazowych, a bardzo rzadko w postaci pomnika przyrody. Jeden z nielicznych o nazwie „Wydmy Liszyńskie” w możemy podziwiać w województwie mazowieckim, w gminie Słupno (pow. płocki).

GPS N 52°29’36.6″ , E 19°47’37.1″1. Wydmy Liszyńskie2. Wydmy Liszyńskie

Opisywane geostanowisko znajduje się po północnej stronie drogi biegnącej przez wieś Liszyno (ul. Jagiellońska), przy skrzyżowaniu z ul. Pogodną. Chroniony w formie pomnika przyrody obszar zajmuje 0,28 ha. Znaczna część tego terenu porośnięta jest lasem sosnowym, jednak najciekawszy fragment znajduje się na jego obrzeżu – tu bowiem została odsłonięta gleba kopalna zakumulowana przez wiatr po ustąpieniu lodowca.

3. Wydmy Liszyńskie4. Wydmy Liszyńskie

5. Wydmy Liszyńskie6. Wydmy Liszyńskie

7. Wydmy Liszyńskie8. Wydmy Liszyńskie

Odsłoniętą część wydmy porasta roślinność sucholubna (różne gatunki traw, kocanki piaskowe). Zastanawiające są liczne kopczyki piaskowe utworzone prawdopodobnie przez owady.

9. Roślinność sucholubna na Wydmach Liszyńskich10. Roślinność sucholubna na Wydmach Liszyńskich11. Roślinność sucholubna na Wydmach Liszyńskich12. Wydmy Liszyńskie - kopczyki z piasku13. Wydmy Liszyńskie - kopczyki z piasku

Wydmy Liszyńskie uzyskały status pomnika przyrody na mocy Orzeczenia nr 89 Wicewojewody Płockiego z dnia 27 grudnia 1983 r. o uznaniu za pomnik przyrody, obowiązujący akt prawny zapewniający im ochronę to Uchwała nr 248/XL/21 Rady Gminy Słupno z dnia 16 września 2021 r. w sprawie pomników przyrody na terenie Gminy Słupno.

Dąb Chrobry i pozostałe pomniki przyrody we wsi Białobrzegi (gm. Bodzanów, mazowieckie).

Białobrzegi (gm. Bodzanów, pow. płocki) to kolejna, obowiązkowa do odwiedzenia wieś na mapie najdorodniejszych dębów województwa mazowieckiego (po opisanych już wcześniej miejscowościach Młock, Pieczyska Iławskie, Śladów). Rośnie tu bowiem dąb szypułkowy o nazwie „Chrobry” – potężny okaz będący w czołówce najgrubszych egzemplarzy tego gatunku na Mazowszu. Odnalezienie „Chrobrego” nie należy do łatwych zadań, drzewo rośnie na krańcu wsi, z dala od zwartej zabudowy, a końcowy odcinek należy pokonać drogą gruntową. Zdecydowani odwiedzić wiekowe drzewo muszą zjechać z drogi krajowej nr 62 Wyszogród – Płock w kierunku wsi Białobrzegi i jechać ulicą Dojazdową aż do skrzyżowania z ul. Kępską, przy którym znajduje się przystanek autobusowy. Dalej w lewo, początkowo asfaltem, później drogą gruntową, aż do tablicy z napisem ul. Kępska 123 i drugiej informującej o zakazie wjazdu.

droga prowadząca do posesji Kępska 123 w Białobrzegach

Żadna tablica nie zakazuje wejścia na teren prywatny, więc dalszą, krótką drogę do posesji musimy pokonać pieszo. Już po kilku krokach dąb widoczny jest w pełnej okazałości, a im bliżej, tym lepiej dostrzegalny jest jego ogromny pień.

GPS N 52°27’04.6″ , E 19°56’11.1″

dojazd do dębu Chrobry w Białobrzegachdąb Chrobry przy posesji 123 w BiałobrzegachBiałobrzegi - dąb Chrobry

Ogromne dębisko znajduje się tuż za ogrodzeniem prywatnej posesji, które wybitnie utrudnia zrobienie dobrego zdjęcia. Nie pomaga też sfora ujadających psów – ale cóż, takie ich zadanie, pilnować ogrodzonego terenu i robią to skutecznie.

pomnik przyrody - dąb Chrobry z BiałobrzegówBiałobrzegi - dąb Chrobry za bramą posesji nr 123Białobrzegi - brama do posesji 123 z dębem Chrobry

Obok dębu ustawiono kolorową tablicę opisującą historię miejscowości, legendy związane z opisywanym drzewem oraz parametry okazu : obwód 885 cm, wysokość 35 m, wiek – 400 lat. W albumie „Drzewa Polski” podano obwód wynoszący tylko 741 cm (2005 r.), różnica wynika z metody mierzenia – dąb rośnie na stromym zboczu i  prawidłowy pomiar powinien zostać wykonany od niekorzystnej dla wyniku dolnej części.

pień dębu Chrobry z Białobrzegówtablica przy dębie Chrobry w BiałobrzegachBiałobrzegi - pień dębu ChrobryBiałobrzegi - tablica przy dębie Chrobry

„Chrobry” uzyskał ochronę pomnikową już w 1974 r. na mocy Orzeczenia nr 451 Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 3 czerwca 1974 r. o uznaniu za pomnik przyrody. Aktualna podstawa prawna to Rozporządzenie nr 19 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.05.2007 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu płockiego. Spoglądając na pień dębu i jego imponującą koronę można odnieść wrażenie, że drzewo znajduje się w doskonałej kondycji zdrowotnej. Jednak od strony gospodarstwa znajduje się pokaźna dziupla, na szczęście fachowo zabezpieczona.

pień pomnikowego dębu Chrobry ze wsi Białobrzegi

30 metrów na prawo od sędziwego dębu rośnie okazały wiąz górski, który wraz z „Chrobrym” tworzy grupowy pomnik przyrody. Białobrzegi - pomnikowy dąb i wiąz górskiBiałobrzegi - wiąz górskipomnikowy wiąz z Białobrzegówpomnikowy wiąz górski z Białobrzegów

Drzewo mierzy w obwodzie 376 cm, wysokość okazu 14 metrów (dane z Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody).

Białobrzegi - pień pomnikowego wiązu górskiego

Goniąc do „Chrobrego” można przegapić rosnącą wcześniej topolę czarną „Ostatnia”, tym bardziej że jej pień i tabliczka w sezonie wegetacyjnym jest przesłonięty przez gęste zarośla.

GPS N 52°27’10.2″ , E 19°55’41.4″

Białobrzegi - pomnikowa topola Ostatniapomnikowa topola Ostatnia z Białobrzegów

Drzewo posiada status pomnika przyrody już od 1974 r. na mocy Orzeczenia nr 473 Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 29 czerwca 1974 r. o uznaniu za pomnik przyrody. Aktualna podstawa prawna to Rozporządzenie nr 19 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.05.2007 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu płockiego.Białobrzegi - pomnikowa topola czarna

„Ostatnia” posiada pień oznakowany stosowną tabliczką o obwodzie 581 cm, wysokość topoli to 22 metry.

pień pomnikowej topoli czarnej z Białobrzegów

pień pomnikowej topoli Ostatnia z Białobrzegów

Białobrzegi - tabliczka na pomnikowej topoli

Pomnikowe drzewo we wsi Białobrzegi opisał również Paweł Lenart, zapraszam do lektury artykułu: „Pomnikowe drzewa w Białobrzegach„.