Dąb Chrobry i pozostałe pomniki przyrody we wsi Białobrzegi (gm. Bodzanów, mazowieckie).

Białobrzegi (gm. Bodzanów, pow. płocki) to kolejna, obowiązkowa do odwiedzenia wieś na mapie najdorodniejszych dębów województwa mazowieckiego (po opisanych już wcześniej miejscowościach Młock, Pieczyska Iławskie, Śladów). Rośnie tu bowiem dąb szypułkowy o nazwie „Chrobry” – potężny okaz będący w czołówce najgrubszych egzemplarzy tego gatunku na Mazowszu. Odnalezienie „Chrobrego” nie należy do łatwych zadań, drzewo rośnie na krańcu wsi, z dala od zwartej zabudowy, a końcowy odcinek należy pokonać drogą gruntową. Zdecydowani odwiedzić wiekowe drzewo muszą zjechać z drogi krajowej nr 62 Wyszogród – Płock w kierunku wsi Białobrzegi i jechać ulicą Dojazdową aż do skrzyżowania z ul. Kępską, przy którym znajduje się przystanek autobusowy. Dalej w lewo, początkowo asfaltem, później drogą gruntową, aż do tablicy z napisem ul. Kępska 123 i drugiej informującej o zakazie wjazdu.

droga prowadząca do posesji Kępska 123 w Białobrzegach

Żadna tablica nie zakazuje wejścia na teren prywatny, więc dalszą, krótką drogę do posesji musimy pokonać pieszo. Już po kilku krokach dąb widoczny jest w pełnej okazałości, a im bliżej, tym lepiej dostrzegalny jest jego ogromny pień.

GPS N 52°27’04.6″ , E 19°56’11.1″

dojazd do dębu Chrobry w Białobrzegachdąb Chrobry przy posesji 123 w BiałobrzegachBiałobrzegi - dąb Chrobry

Ogromne dębisko znajduje się tuż za ogrodzeniem prywatnej posesji, które wybitnie utrudnia zrobienie dobrego zdjęcia. Nie pomaga też sfora ujadających psów – ale cóż, takie ich zadanie, pilnować ogrodzonego terenu i robią to skutecznie.

pomnik przyrody - dąb Chrobry z BiałobrzegówBiałobrzegi - dąb Chrobry za bramą posesji nr 123Białobrzegi - brama do posesji 123 z dębem Chrobry

Obok dębu ustawiono kolorową tablicę opisującą historię miejscowości, legendy związane z opisywanym drzewem oraz parametry okazu : obwód 885 cm, wysokość 35 m, wiek – 400 lat. W albumie „Drzewa Polski” podano obwód wynoszący tylko 741 cm (2005 r.), różnica wynika z metody mierzenia – dąb rośnie na stromym zboczu i  prawidłowy pomiar powinien zostać wykonany od niekorzystnej dla wyniku dolnej części.

pień dębu Chrobry z Białobrzegówtablica przy dębie Chrobry w BiałobrzegachBiałobrzegi - pień dębu ChrobryBiałobrzegi - tablica przy dębie Chrobry

„Chrobry” uzyskał ochronę pomnikową już w 1974 r. na mocy Orzeczenia nr 451 Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 3 czerwca 1974 r. o uznaniu za pomnik przyrody. Aktualna podstawa prawna to Rozporządzenie nr 19 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.05.2007 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu płockiego. Spoglądając na pień dębu i jego imponującą koronę można odnieść wrażenie, że drzewo znajduje się w doskonałej kondycji zdrowotnej. Jednak od strony gospodarstwa znajduje się pokaźna dziupla, na szczęście fachowo zabezpieczona.

pień pomnikowego dębu Chrobry ze wsi Białobrzegi

30 metrów na prawo od sędziwego dębu rośnie okazały wiąz górski, który wraz z „Chrobrym” tworzy grupowy pomnik przyrody. Białobrzegi - pomnikowy dąb i wiąz górskiBiałobrzegi - wiąz górskipomnikowy wiąz z Białobrzegówpomnikowy wiąz górski z Białobrzegów

Drzewo mierzy w obwodzie 376 cm, wysokość okazu 14 metrów (dane z Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody).

Białobrzegi - pień pomnikowego wiązu górskiego

Goniąc do „Chrobrego” można przegapić rosnącą wcześniej topolę czarną „Ostatnia”, tym bardziej że jej pień i tabliczka w sezonie wegetacyjnym jest przesłonięty przez gęste zarośla.

GPS N 52°27’10.2″ , E 19°55’41.4″

Białobrzegi - pomnikowa topola Ostatniapomnikowa topola Ostatnia z Białobrzegów

Drzewo posiada status pomnika przyrody już od 1974 r. na mocy Orzeczenia nr 473 Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 29 czerwca 1974 r. o uznaniu za pomnik przyrody. Aktualna podstawa prawna to Rozporządzenie nr 19 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.05.2007 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu płockiego.Białobrzegi - pomnikowa topola czarna

„Ostatnia” posiada pień oznakowany stosowną tabliczką o obwodzie 581 cm, wysokość topoli to 22 metry.

pień pomnikowej topoli czarnej z Białobrzegów

pień pomnikowej topoli Ostatnia z Białobrzegów

Białobrzegi - tabliczka na pomnikowej topoli

Pomnikowe drzewo we wsi Białobrzegi opisał również Paweł Lenart, zapraszam do lektury artykułu: „Pomnikowe drzewa w Białobrzegach„.

Kromnowska Topola w gminie Brochów (pow. sochaczewski, mazowieckie).

Topola czarna (Populus nigra L.) zwana również sokorą, sokorzyną, jasiokorą lub topolą nadwiślańską to gatunek drzewa liściastego z rodziny wierzbowatych występujący naturalnie w Europie, Azji i północnej Afryce. Charakteryzuje się bardzo szybkim wzrostem (nawet 2 – 3 m rocznie) osiągając nawet do 40 metrów wysokości, będąc jednocześnie drzewem krótkowiecznym – średnia długość życia to 100 – 200 lat, maksymalnie 250. Jedna z najgrubszych i najwyższych topoli czarnych w Polsce rośnie w nadwiślańskiej miejscowości Kromnów (gm. Brochów, pow. sochaczewski, mazowieckie). Nazywana jest Kromnowską Topolą i jest od 2009 r. chroniona jako pomnik przyrody. Dobrym punktem wyjścia do odnalezienia rekordowej topoli jest niewielki parking przy trasie 575, na mapach Googla opisywany jako rowerowe miejsce odpoczynku, z wiatą, ławkami, stołem oraz z głazem i tablicą upamiętniającą powstanie miejscowości.

GPS N 52°22’39” , E 20°21’01”

Kromnów - miejsce odpoczynku przy trasie 575Kromnów - pamiątkowy głaz z tablicą

W dalszą, niedaleką, bo liczącą ok. 350 m trasę, najlepiej udać się piechotą. Wspinamy się na pobliski wał przeciwpowodziowy i maszerujemy w kierunku wschodnim, w stronę miejscowości Gorzewnica. Po przejściu ok. 300 m należy wypatrywać po lewej stronie widocznej już z pewnej odległości korony pomnikowej topoli, górującej ponad wierzchołki okolicznych drzew. Sam pień jest w okresie wegetacyjnym niewidoczny, przesłonięty przez gęste zarośla otaczające opisywane drzewo.

Kromnów - korona topoli widziana z wału przeciwpowodziowegokorona Kromnowskiej Topoli

Po zejściu z wału należy podejść bliżej ogromnej topoli, choć trzeba przyznać, że nie należy ona do drzew fotogenicznych – pełno wokół niego krzaków i połamanych gałęzi, utrudniających zrobienie satysfakcjonującego zdjęcia.

GPS N 52°22’41.6” , E 20°21’19.6”

główne przewodniki pomnikowej topoli z Kromnowapień Topoli Kromnowskiej

Pień Kromnowskiej Topoli na wysokości ok. 3 metrów rozwidla się na dwa potężne konary. Pomiar obwodu wykonany przez Pawła Lenarta 31.05.2025 r. dał wynik 838 cm, wysokość drzewa ok. 35 metrów, szacunkowy wiek to ok. 220 lat.

pień Kromnowskiej Topolipomiar obwodu pomnikowej topoli z Kromnowaobwód Kromnowskiej Topoli

Jeszcze kilka lat temu kondycja zdrowotna topoli z Kromnowa opisywana była jako  zadowalająca. Obecnie drzewo posiada mocno przerzedzoną koronę z widocznym posuszem, na ziemi leżą ogromne konary oderwane od pomnikowego okazu, poszerza się też ubytek w odziomku.

obłamany konar kromnowskiej topolidziupla w Kromnowskiej Topoli

Kromnowska Topola została ustanowiona pomnikiem przyrody na mocy Rozporządzenia nr 18 Wojewody Mazowieckiego z dnia 31 lipca 2009 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody położonych na terenie powiatu sochaczewskiego.

Więcej zdjęć tego drzewa na blogu Pawła Lenarta, w artykule „Pomnikowa topola czarna “Kromnowska” z Kromnowa. Ukryty olbrzym„, zapraszam do lektury wpisu.