Dąb Chrobry i pozostałe pomniki przyrody we wsi Białobrzegi (gm. Bodzanów, mazowieckie).

Białobrzegi (gm. Bodzanów, pow. płocki) to kolejna, obowiązkowa do odwiedzenia wieś na mapie najdorodniejszych dębów województwa mazowieckiego (po opisanych już wcześniej miejscowościach Młock, Pieczyska Iławskie, Śladów). Rośnie tu bowiem dąb szypułkowy o nazwie „Chrobry” – potężny okaz będący w czołówce najgrubszych egzemplarzy tego gatunku na Mazowszu. Odnalezienie „Chrobrego” nie należy do łatwych zadań, drzewo rośnie na krańcu wsi, z dala od zwartej zabudowy, a końcowy odcinek należy pokonać drogą gruntową. Zdecydowani odwiedzić wiekowe drzewo muszą zjechać z drogi krajowej nr 62 Wyszogród – Płock w kierunku wsi Białobrzegi i jechać ulicą Dojazdową aż do skrzyżowania z ul. Kępską, przy którym znajduje się przystanek autobusowy. Dalej w lewo, początkowo asfaltem, później drogą gruntową, aż do tablicy z napisem ul. Kępska 123 i drugiej informującej o zakazie wjazdu.

droga prowadząca do posesji Kępska 123 w Białobrzegach

Żadna tablica nie zakazuje wejścia na teren prywatny, więc dalszą, krótką drogę do posesji musimy pokonać pieszo. Już po kilku krokach dąb widoczny jest w pełnej okazałości, a im bliżej, tym lepiej dostrzegalny jest jego ogromny pień.

GPS N 52°27’04.6″ , E 19°56’11.1″

dojazd do dębu Chrobry w Białobrzegachdąb Chrobry przy posesji 123 w BiałobrzegachBiałobrzegi - dąb Chrobry

Ogromne dębisko znajduje się tuż za ogrodzeniem prywatnej posesji, które wybitnie utrudnia zrobienie dobrego zdjęcia. Nie pomaga też sfora ujadających psów – ale cóż, takie ich zadanie, pilnować ogrodzonego terenu i robią to skutecznie.

pomnik przyrody - dąb Chrobry z BiałobrzegówBiałobrzegi - dąb Chrobry za bramą posesji nr 123Białobrzegi - brama do posesji 123 z dębem Chrobry

Obok dębu ustawiono kolorową tablicę opisującą historię miejscowości, legendy związane z opisywanym drzewem oraz parametry okazu : obwód 885 cm, wysokość 35 m, wiek – 400 lat. W albumie „Drzewa Polski” podano obwód wynoszący tylko 741 cm (2005 r.), różnica wynika z metody mierzenia – dąb rośnie na stromym zboczu i  prawidłowy pomiar powinien zostać wykonany od niekorzystnej dla wyniku dolnej części.

pień dębu Chrobry z Białobrzegówtablica przy dębie Chrobry w BiałobrzegachBiałobrzegi - pień dębu ChrobryBiałobrzegi - tablica przy dębie Chrobry

„Chrobry” uzyskał ochronę pomnikową już w 1974 r. na mocy Orzeczenia nr 451 Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 3 czerwca 1974 r. o uznaniu za pomnik przyrody. Aktualna podstawa prawna to Rozporządzenie nr 19 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.05.2007 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu płockiego. Spoglądając na pień dębu i jego imponującą koronę można odnieść wrażenie, że drzewo znajduje się w doskonałej kondycji zdrowotnej. Jednak od strony gospodarstwa znajduje się pokaźna dziupla, na szczęście fachowo zabezpieczona.

pień pomnikowego dębu Chrobry ze wsi Białobrzegi

30 metrów na prawo od sędziwego dębu rośnie okazały wiąz górski, który wraz z „Chrobrym” tworzy grupowy pomnik przyrody. Białobrzegi - pomnikowy dąb i wiąz górskiBiałobrzegi - wiąz górskipomnikowy wiąz z Białobrzegówpomnikowy wiąz górski z Białobrzegów

Drzewo mierzy w obwodzie 376 cm, wysokość okazu 14 metrów (dane z Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody).

Białobrzegi - pień pomnikowego wiązu górskiego

Goniąc do „Chrobrego” można przegapić rosnącą wcześniej topolę czarną „Ostatnia”, tym bardziej że jej pień i tabliczka w sezonie wegetacyjnym jest przesłonięty przez gęste zarośla.

GPS N 52°27’10.2″ , E 19°55’41.4″

Białobrzegi - pomnikowa topola Ostatniapomnikowa topola Ostatnia z Białobrzegów

Drzewo posiada status pomnika przyrody już od 1974 r. na mocy Orzeczenia nr 473 Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody z dnia 29 czerwca 1974 r. o uznaniu za pomnik przyrody. Aktualna podstawa prawna to Rozporządzenie nr 19 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.05.2007 r. w sprawie pomników przyrody położonych na terenie powiatu płockiego.Białobrzegi - pomnikowa topola czarna

„Ostatnia” posiada pień oznakowany stosowną tabliczką o obwodzie 581 cm, wysokość topoli to 22 metry.

pień pomnikowej topoli czarnej z Białobrzegów

pień pomnikowej topoli Ostatnia z Białobrzegów

Białobrzegi - tabliczka na pomnikowej topoli

Pomnikowe drzewo we wsi Białobrzegi opisał również Paweł Lenart, zapraszam do lektury artykułu: „Pomnikowe drzewa w Białobrzegach„.

„Chrobry” – najstarszy dąb szypułkowy w Polsce obumarł.

Gdy w listopadzie 2014 r. płonął najstarszy w Polsce dąb szypułkowy „Chrobry” wiele osób zastanawiało się, czy sędziwe drzewo przeżyło wielogodzinny pożar. Na odpowiedź trzeba było czekać do wiosny następnego roku. Gdy w czerwcu 2015 r. odwiedziłem „Chrobrego” zielone liście w koronie dębu napawały dużą nadzieją na dalszy, długoletni żywot unikalnego pomnika przyrody (więcej zdjęć tutaj).

dąb Chrobry w 2015 r.

dąb Chrobry w 2015 r.

Zaniepokojony informacjami o złym stanie zdrowia „Chrobrego” podjechałem w lipcu 2019 r. do Piotrowic, by osobiście zweryfikować te doniesienia. Na miejscu ujrzałem nadwątlony pożarem i długoletnią suszą dąb, wykazujący wyraźne oznaki zamierania.

dąb Chrobry w 2019 r.

Korona drzewa była w całości uschnięta, jedyna żywa gałąź odchodziła od dolnej części pnia. Leżące pod drzewem obłamane konary dodatkowo utwierdzały mnie w przekonaniu, że los najstarszego w Polsce dębu jest już przesądzony.

ostatnia żywa gałąź na Chrobrym w 2019 r.usychający dąb Chrobry w 2019 r.jedyna żywa gałąź na Chrobrym w 2019 r.żywa gałąź na Chrobrym w 2019 r.uschnięte konary leżące pod Chrobrym

Wiosną 2020 r. „Chrobry” nie wypuścił już świeżych liści, co oznacza że prawdopodobnie obumarł.

dąb Chrobry w 2020 r.obumarły dąb Chrobryżywa jeszcze w 2019 r. gałąź Chrobrego

Widoczne w rozgałęzieniach konarów zielone liście nie wyrastają z dębu. To młoda siewka liściastego gatunku (z daleka przypomina czeremchę, ale nie ma jak się dokładnie przyjrzeć), która zadomowiła w takim nietypowym miejscu.

siewka w załomach konarów na dębie Chrobrymłoda siewka pomiędzy konarami Chrobrego

Nie ma kulturalnych słów by dosadnie określić głupotę osobnika, który podpalił i doprowadził do śmierci to niezwykle cenne pod wieloma względami drzewo. Rozległy żal może ścisnąć każdego wrażliwego człowieka, który uzmysłowi sobie, że „Chrobry” we względnie dobrym zdrowiu przetrwał ponad 750 lat, targany na przestrzeni czasu burzami, wiatrem, mrozem, suszą i wojnami, a padł pod naporem ludzkiej bezmyślności. Pamięć o tym wspaniałym okazie utrwalać będzie sześć sadzonek rozmnożonych z pędów żywego jeszcze dębu oraz ponad 500 tzw. „Dębów Papieskich” wyhodowanych z żołędzi „Chrobrego” i poświęconych w 2004 r. przez papieża Jana Pawła II.

młode dęby wyhodowane z pędów Chrobregogłaz przy Papieskim Dębie