Pomnikowe drzewa w Kowarach.

W leżących na pograniczu Karkonoszy, Rudaw Janowickich i Kotliny Jeleniogórskiej Kowarach rosną tylko dwa pomnikowe drzewa – świerk pospolity i jodła pospolita. Choć świerk faktycznie jest pospolity w podgórskich lasach, ilość egzemplarzy tego gatunku na liście dolnośląskich drzew pomnikowych nie przekracza 30 (wykaz ma ponad 2400 pozycji). Dlatego warto przyjrzeć się bliżej kowarskim okazom.

Ogromny świerk pospolity rośnie na samym końcu ulicy Świerkowej w dzielnicy Wojków; w miejscu gdzie droga skręca do posesji nr 11, odchodzi w prawo leśna droga prowadząca do szosy w kierunku Gruszkowa. Świerk rośnie na skraju lasu, kilkanaście metrów od rozwidlenia.

Największe wrażenie robi ogromny pień o obwodzie 390 cm ( wg danych Nadleśnictwa Śnieżka 412 cm ). Wysokość drzewa 30 m, wiek oszacowano na 200 lat.

Wspomniane nadleśnictwo powołując się na książkę pt „Najgrubsze drzewa Lasów Państwowych”, uznaje ten egzemplarz za najgrubszy okaz świerka pospolitego, rosnącego na terenach Lasów Państwowych.

Na drugiej, peryferyjnej dzielnicy Kowar – Podgórze rośnie pomnikowa jodła pospolita. Odnajdziemy ją na stromym zboczu, ok. 30 m od miejsca, w którym potok Jelenia Struga wpada do Jedlicy. Jodła wyraźnie góruje nad tutejszym drzewostanem.

GPS N 50°45′45.71″ , E 15°50′44.73″

Aby dostać się do pomnikowej jodły, należy przeskoczyć Jedlicę na skraju parkingu i kierować się skośnie w prawo.

Bardziej cywilizowany sposób to maszerować od parkingu w kierunku kowarskich sztolni i za mostkiem na Jeleniej Strudze skręcić w lewo. Nieco zarośnięta droga doprowadzi nas powyżej jodły.

Obwód pomnikowej jodły wynosi 382 cm, wysokość 31 m, wiek ok. 250 lat. Na Dolnym Śląsku ochroną pomnikową objęto tylko dwie jodły pospolite (druga 225 cm rośnie w Międzygórzu, gm. Bystrzyca Kłodzka).

Spacerując po Karkonoskim Parku Narodowym w okolicy Jagniątkowa, napotkałem tablicę, która uzmysłowiła mi jak rzadkim drzewem jest jodła w okolicznych lasach.

 

Skupiska głazów narzutowych w Mokrzeszowie.

Zdecydowaną większość dolnośląskich pomników przyrody nieożywionej stanowią głazy narzutowe. Zostały przywleczone przez lądolód skandynawski, który transportował materiał skalny nierzadko z terenów odległych o kilkaset kilometrów. Dużą przeszkodą dla  posuwającego się lodowca, stanowiły wyżej położone partie przedgórza Sudetów. Kilkakrotnie cofający się lodowiec, każdorazowo zrzucał transportowane eratyki, których nagromadzenia można odnaleźć na przedpolu Sudeckiego Uskoku Brzeżnego.

Rolnicy uprawiający ziemię pomiędzy Świebodzicami a Mokrzeszowem, usuwali zalegające na polach różnej wielkości kamienie i głazy, gromadząc je na skraju lasu.

Trzy skupiska największych eratyków zostały decyzją Wojewody Dolnośląskiego z 2008 r. objęte ochroną pomnikową. Lokalizację pomnikowych głazów w pobliżu Mokrzeszowa ujęto w lakonicznej formie „na skraju lasu”. Więcej informacji na ten temat, wraz z załączoną mapką, można odnaleźć w niewielkiej ale treściwej książce Edmunda Jońcy „Książański Park Krajobrazowy”. Interesujące nas skupiska głazów, znajdują się na skraju lasu, po obu stronach czerwonego szlaku turystycznego biegnącego ze Świebodzic do Mokrzeszowa. Kilka z nich odnajdziemy jeszcze przed granicą lasu, wzdłuż alei lipowo – wiązowo – dębowej.

Największe zagęszczenie dużych eratyków, znajduje przy charakterystycznym skrzyżowaniu leśnych dróg.

GPS N 50°50′48.40″ , E 16°20′37.86″

Wg E. Jońcy w najbliższej okolicy leży ok. 90 dużych głazów narzutowych o obwodach 200 – 500 cm, a największy z nich ma 530 cm obwodu. Reprezentują różne typy skał północnych : szare, różowe i czerwone granity, granitognejsy, gnejsy, porfiryty, kwarce i kwarcyty, dioryty, perydotyty itp.

Szczególnie efektownie wyglądają eratyki świeżo przełamane lub wolne od porostów. Na niektórych głazach widoczne są rysy wleczeniowe.

Posuwając się po granicy lasu odnajdziemy wiele innych skupisk większych lub mniejszych głazów narzutowych. Najlepiej poszukiwania prowadzić poza sezonem wegetacyjnym, gdy bujna roślinność podszytu nie przesłania zalegających eratyków.