Pomnikowe drzewa w Jeleniej Górze – Sobieszowie.

Jelenia Góra – Sobieszów znana jest głównie z górującego nad dzielnicą zamkiem  Chojnik.

Niekwestionowane walory przyrodnicze góry Chojnik – enklawy Karkonoskiego Parku Narodowego, warto uzupełnić o rosnące w Sobieszowie pomniki przyrody ożywionej, bowiem właśnie w tej dzielnicy znajduje się zdecydowana większość pomnikowych drzew  Jeleniej Góry. Odnalezienie pomnikowych egzemplarzy nie jest trudne, wszystkie drzewa rośną w promieniu jednego kilometra od parkingów pod Chojnikiem a poszukiwania ułatwi  niniejszy artykuł.

Najcenniejszym pomnikowym drzewem jest wierzba biała, rosnąca na posesji przy ulicy Żabia 7, uznana za najstarszą w Polsce. Sędziwej wierzbie poświęciłem osobny artykuł (Najstarsza wierzba biała w Polsce).

 Za ogrodzeniem posesji przy ulicy Reymonta 1, rośnie pomnikowy klon srebrzysty o obwodzie 300 cm.

Przy następnej posesji (Reymonta 2) rośnie nieoznakowany tabliczką klon pospolity o obwodzie 430 cm.  Istnieje pewne zamieszanie związane z tymi klonami – niektóre źródła piszą o klonie srebrzystym przy Reymonta 1 o obwodzie 430 cm.

Okazały kasztanowiec biały rośnie obok kościoła, przy moście na Wrzosówce (ul. Dembowskiego). Pień o obwodzie 370 cm oznaczono tabliczką.

W pobliżu, na terenie Zarządu Parków Krajobrazowych (Kamiennogórska 2) rośnie miłorząb dwuklapowy.

Pień rozgałęzia się na dwa przewodniki o obwodach 210 i 140 cm.

Nieco dalej, na terenie ogrodu przy posesji Kamiennogórska 6 rośnie buk pospolity odmiany paprotkowatej; obwód w pierśnicy 355 cm.

25.05.2014 r. Uchwałą nr 309.XXXI.2012 Rady Miejskiej Jeleniej Góry została zniesiona ochrona pomnikowa tego okazu. Drzewo to zostało w późniejszym czasie wycięte.

Idąc dalej, dotrzemy do skrzyżowania z ulicą Chałubińskiego, spoglądając w lewo (posesja nr 11), ujrzymy  buka pospolitego odmiany purpurowej. Pomnikowe drzewo posiada pień o obwodzie 310 cm.

Spacerując dalej ulicą Chałubińskiego w kierunku Chojnika, warto zwrócić uwagę na porośnięty bluszczem dąb, rosnący przy domu nr 15.

Pień (300 cm) oraz większa część korony jest gęsto opleciona bluszczem.

Nieco wyżej skręcamy w ulicę Zamkową, przy Willi Róża Wiatrów rosną dwa buki odmiany purpurowej, o obwodach 312, 305 cm.

Uchwałą nr 15.IV.2015 Rady Miejskiej Jeleniej Góry z dnia 27 stycznia 2015 r. pozbawiono te drzewa statusu pomników przyrody.

Dwa inne buki pospolite odnajdziemy w głębi posesji o charakterze niewielkiego parku, z dużą altaną mieszczącą pizzerię.

Przy ulicy Młyńskiej 7 rośnie pomnikowa lipa drobnolistna, o pierśnicy 430 cm.

Pień jest mocno zdeformowany i pusty w środku, oznaczony stosowną tabliczką.

Ustanowiony pomnikiem przyrody w marcu 2012 r. dąb „Bronek”, rośnie przy ulicy Kamiennogórskiej 11.

Obwód drzewa wynosi 440 cm, wysokość 21 m, brak tabliczki.

Pomnikowe drzewa w Sobieszowie mają dużą wartość edukacyjną, warto je zobaczyć, bowiem reprezentują aż 8 gatunków drzew w tym 3 odmiany buka pospolitego.

Wychodnia piaskowca kwarcytowego „Siwy Kamień”.

Przykryte grubą warstwą osadów polodowcowych skały podłoża w Borach Dolnośląskich, rzadko odsłaniają się w postaci naturalnych wychodni. Ukryte w lasach znane są tylko miejscowym i zbieraczom runa leśnego. Nieliczne skałki i głazy zbudowane z kwarcytów lub piaskowców kwarcytowych, są bardzo rzadko opisywane w publikacjach książkowych i w internecie; często nie posiadają nawet własnych nazw. Poniżej zestawienie wychodni skalnych, które udało mi się odnaleźć i sfotografować, leżące po obu stronach Kwisy, w pasie pomiędzy Zebrzydową a Osiecznicą.

„Siwy Kamień” – choć objęty ochroną pomnikową od 1993 r. mało znany, często nie zaznaczony nawet na mapach. Jest to grupa skałek z piaskowca kwarcytowego o wysokości 2.2 m, położona w lesie Nadleśnictwa Węgliniec w oddziale 540, w pobliżu stawów na północny – zachód od Nowej Wsi – Bieniec.

GPS N 51°17′21.76″ , E 15°23′22.83″

Siwy Kamień leży teoretycznie przy niebieskim „Szlaku Puszczańskim”, ale przebieg szlaku jest niejasny, a oznakowanie w lesie jest bardzo kiepskie. Aby do niego trafić należy skręcić z drogi 357 do przysiółka Bieniec, przejechać pod wiaduktem kolejowym, skręcić w prawo i jechać aż do granicy lasu, gdzie parkujemy auto. Tu na rozwidleniu skręcamy w lewo, na następnym w prawo (jak pójdziemy prosto trafimy do Wielkiego Głazu, ale o nim później) i po 150 m w lewo, w nieco zarośniętą leśną drogę. Pomnik przyrody Siwy Kamień znajduje się niecały kilometr dalej, po lewej stronie.

Wspomniany wcześniej Wielki Głaz leży po prawej stronie drogi, przy leśnej przecince.

Przykryty częściowo igliwiem blok kwarcytu bolesławieckiego, ma w obwodzie ok. 4.5 m.

Wiatrowe Skały położone są ok. 1.5 km na północ od „Siwego Kamienia”,  w oddziale leśnym 508, przy pomniku z zatartymi napisami. Znajduje się tu wyrobisko, w pobliżu którego porozrzucane są różnej wielkości bloki skalne.

GPS N 51°17′49.41″ , E 15°23′00.34″

Idąc dalej 1.5 km na północ możemy odnaleźć kolejny blok z kwarcytu bolesławieckiego o nazwie Biały Kamień. Częściowo przykryty igliwiem ma w obwodzie przy ziemi 8 m.

GPS N 51°18′40.46″ , E 15°22′44.24″

Prościej dostać się do głazu od Małego Tomisławia; jadąc od Osiecznicy przy pierwszych zabudowaniach  Tomisławia (przystanek PKS)  skręcamy w prawo i jedziemy do granicy lasu. Głaz leży kilometr dalej, po prawej stronie.

Po drugiej strony Kwisy, na wschód od miejscowości Kierżno, leży wiele głazów z tutejszego piaskowca kwarcowego lub kwarcytu, wyglądem przypominających głazy narzutowe. Jednak nazwę tą przypisuje się materiałowi skalnemu przywleczonemu przez lądolód ze Skandynawii lub przynajmniej z sąsiedniego regionu. Ponieważ nie da się wykluczyć, ze skały te zostały odsłonięte i przeniesione na bliską odległość przez lodowiec, bezpieczniej nazywać je pseudoeratykami. Z braku nazw własnych, dla porządku głazy będą numerowane.

Głaz nr 1 – leży po prawej stronie leśnej drogi odchodzącej od torów kolejowych.

GPS N 51°16′00.69″ , E 15°27′13.11″

Głaz nr 2 w lesie bliżej autostrady A-4, trudny do odnalezienia bez GPS -u.

GPS N 51°16′19.27″ , E 15°26′56.89″

Głaz nr 3 – po południowej stronie autostrady, 300 metrów od wiaduktu z drogą biegnącą pod A – 4.           GPS N 51°16′21.93″ , E 15°26′42.26″

 Głaz nr 4 – 300 m dalej przy drodze biegnącej wzdłuż autostrady.

Głaz nr 5 – o fantazyjnym kształcie, po północnej stronie autostrady, na wzniesieniu po lewej stronie, zaraz za wspomnianym wcześniej wiaduktem.

GPS N 51°16′24.88″ , E 15°26′19.88″

Głaz nr 6 – przy drodze gruntowej  wzdłuż autostrady, naprzeciwko głazu nr 4. Dobrze widoczne wygłady eoliczne ( związane z piaskiem niesionym przez wiatr ).

GPS N 51°16′32.87″ , E 15°26′57.32″

Głaz nr 7  na północ od szkółki leśnej, GPS N 51°16′52.60″ , E 15°26′53.14″.

Głaz nr 8 – przy strumieniu płynącym w pobliżu szkółki leśnej.

GPS N 51°16′44.97″ , E 15°26′26.68″

Wiele porozrzucanych głazów można odnaleźć w lesie na prawo od drogi 350 Osiecznica  – Bolesławiec, w pobliżu nieczynnych kamieniołomów.

GPS N 51°18′38.59″ , E 15°27′11.12″

Zupełnie inny charakter mają malownicze wychodnie skalne o nazwie „Dzban” i nieformalnie „Pupa Słonia”, położone nad zalewem w Osiecznicy. Zbudowane z piaskowców kredowych, zostały odsłonięte przez Kwisę, która ma powyżej przełomowy odcinek.

Najprościej, choć nie najkrócej do skałek można dojść od mostu na Kwisie między Osiecznicą a Kliczkowem. Od niewielkiego parkingu leśna droga doprowadzi nas do zapory, i dalej wzdłuż jeziora do samych skałek. Spacer w jedną stronę zajmuje 20 minut.

Odnajdywanie opisanych wyżej wychodni skalnych i głazów, można świetnie połączyć z grzybobraniem – przecież sezon na grzyby trwa w pełni. A więc bierzemy koszyk, nożyk, GPS -a i w drogę. Życzę owocnych poszukiwań.