Dąb szypułkowy – nowy pomnik przyrody w Jeleniej Górze Czarne (dolnośląskie).

Mogło by się wydawać, że znalezienie pomnikowego drzewa rosnącego w mieście nie powinno sprawiać kłopotów. Wystarczy znać adres posesji przy której rośnie, względnie usytuowanie w danej części założenia parkowego. Gorzej gdy okaz rośnie na peryferiach miasta, w lesie poza szlakami turystycznymi, bądź ścieżkami spacerowymi. Czy zatem warto takie drzewa powoływać do ochrony pomnikowej? Jak najbardziej! Dąb szypułkowy będący tematem dzisiejszego artykułu to potężny egzemplarz, o obwodzie pnia większym od obecnie istniejących pomników przyrody ożywionej.

Jelenia Góra Czarne - autor obok pomnikowego dębu

Drzewo rośnie niedaleko granicy administracyjnej miasta Jeleniej Góry z gminą Podgórzyn, w dzielnicy Czarne, na skraju lasu, w zagłębieniu terenu pomiędzy wzgórzami Popiel i Żelaźniak. Aby do niego trafić należy się znaleźć na samym końcu ul. Czarnoleskiej i wędrować dalej utwardzoną drogą gruntową w kierunku południowym. Po ok. 300 m nasza trasa wspina się łagodnie w górę po krawędzi lasu, a gdy zacznie opadać należy skręcić łagodnie w prawo, w leśny dukt poprowadzony wzdłuż bezimiennego potoku. Po ok. 450 m dojdziemy w okolice mostku na strumieniu, pomnikowy dąb rośnie w pobliżu, na wyróżniającym się w terenie niewysokim wale ziemnym.

GPS N 50°51’36.2″ , E 15°45’05.2″

Jelenia Góra Czarne - pień pomnikowego dębu szypułkowego

Opisywany dąb choć piękny jest jednak wyjątkowo niefotogeniczny. Wokół niego pełno jest zarośli, młodych drzewek – wykonanie dalszego ujęcia nawet po sezonie wegetacyjnym jest bardzo trudne.

Jelenia Góra Czarne - pomnikowy dąb przesłonięty zaroślami

Bardzo pomocny w takich sytuacjach jest obiektyw szerokokątny typu rybie oko, którym były wykonywane cztery poniższe zdjęcia.

Jelenia Góra Czarne - pomnikowy dąb o obwodzie 557 cmpomnikowy dąb szypułkowy rosnący w Jeleniej Górze Czarne

Dąb uzyskał status pomnika przyrody na mocy Uchwały nr 681.LXX.2023 Rady Miejskiej Jeleniej Góry z dnia 27 września 2023 r. w sprawie ustanowienia pomnika przyrody.

pomnikowy dąb rosnący w Jeleniej Górze Czarnepomnikowy dąb o obwodzie 557 cm rosnący w Jeleniej Górze Czarne

Obwód drzewa podany w Uchwale – 557 cm pokrywa się z pomiarami wykonanymi w lutym 2024 r. przez autora tego artykułu, wysokość dębu to 27 metrów, szacunkowy wiek to ok. 300 lat.

Jelenia Góra Czarne - autor na tle pnia pomnikowego dębuJelenia Góra Czarne - pień pomnikowego dębu

Stan zdrowotny drzewa należy uznać za bardzo dobry, bez widocznych ubytków, murszu czy też owocników grzybów pasożytniczych. Dąb posiada dość oryginalny pokrój – jego długi pień z niewielką ilością gałęzi w dole, rozdziela się w górze na kilkanaście konarów tworzących szeroką i gęstą koronę.

Jelenia Góra Czarne - korona pomnikowego dębu

Wracając w kierunku centrum Jeleniej Góry warto zajechać na ul. Strumykową 2 gdzie znajduje się Dwór Czarne. To zabytkowa budowla z 1559 r. otoczona fosą, czteroskrzydłowa z wewnętrznym dziedzińcem.

Dwór CzarneO pozostałych pomnikach przyrody w Jeleniej Górze można poczytać w artykule  „Pomniki przyrody w Jeleniej Górze„.

Pomnikowe dęby w Imbramowicach (gm. Żarów, dolnośląskie).

Na mocy Uchwały nr XXXV/278/2021 Rady Miejskiej w Żarowie z dnia 25 listopada 2021 r. w sprawie ustanowienia pomników przyrody powołano do ochrony pomnikowej 9 okazów drzew: dwa zlokalizowane w Imbramowicach, trzy w Mrowinach, cztery w Żarowie. Pomnikami przyrody w Imbramowicach – wsi leżącej na obrzeżu Równiny Wrocławskiej (pow. świdnicki, gm. Żarów) – ustanowiono dwa dęby szypułkowe oddalone od siebie o ok. 550 m, połączone drogą gruntową biegnącą wzdłuż południowego krańca zabudowań. Pierwszy z pomnikowych dębów rośnie na niewysokim wale przy narożniku placu sportowego, w szpalerze innych okazałych dębów.

GPS N 50°57′51.9″ , E 16°34′23.4″

Imbramowice - pomnikowy dąb w narożniku placu sportowegoImbramowice - pomnikowy dąb w narożniku boiskaImbramowice - pomnikowy dąb nr 1

Imbramowice - pomnikowy okaz w szpalerze innych dębówImbramowice - szpaler dębów z pomnikowym okazem

Opisywany dąb jest okazem wielopniowym, dodatkowo rośnie na skarpie – w takim przypadku pomiar obwodu tego drzewa jest bardzo problematyczny. Obwód podany w Uchwale to 460 cm, pomiar wykonany przy samej ziemi dał wynik 789 cm.

wielopniowy okaz pomnikowego dębu z Imbramowicpnie pomnikowego dębu nr 1 w Imbramowicach

Imbramowice - wielopniowy okaz pomnikowego dębupomiar obwodu pomnikowego dębu nr 1 z ImbramowicImbramowice - pomiar obwodu pomnikowego dębu

Drugi pomnikowy dąb oddalony jest od pierwszego o ok. 540 m, można do niego dotrzeć drogą gruntową łączącą oba okazy lub krótkim dojazdem od strony kościoła.

GPS N 50°57′58.8″ , E 16°33′58.8″

Imbramowice - otoczenie pomnikowego dębu nr 2Imbramowice - pomnikowy dąb nr 2pomnikowy dąb nr 2 z ImbramowicImbramowice - pomnikowy dąb na skraju pola

Z pomiarem obwodu pierśnicowego  tego dębu nie ma kłopotu, okaz posiada regularny pień i rośnie na płaskim terenie. Pomiar dokonany w marcu 2022 r. dał wynik 528 cm, który jest podobny do obwodu podanego w Uchwale (530 cm).

Imbramowice - pień pomnikowego dębu nr 2

pomiar obwodu pomnikowego dębu nr 2 z Imbramowic

Imbramowice - pomiar obwodu pomnikowego dębu nr 2

Na koniec pragnę jeszcze poruszyć sprawę oznakowania – a raczej jego braku – pomników przyrody na terenie gminy Żarów. Godne pochwały jest powoływanie nowych drzew do ochrony pomnikowej, ale należy to sfinalizować przybiciem na pień właściwej tabliczki. Zwiększa to świadomość miejscowego społeczeństwa (nie wszyscy mieszkańcy interesują się lokalnymi uchwałami, ale każdy z nich zauważy tabliczkę na drzewie), ponadto ułatwia przyjezdnym miłośnikom przyrody odnajdywanie pomnikowych okazów w terenie.