„Głaz z wanienką” we wsi Wrząca (gm. Turek, wielkopolskie).

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. przy uznawaniu głazów narzutowych za przyszłe pomniki przyrody za kryterium należy przyjąć ich rozmiar, skład petrograficzny lub inne cechy geologiczne, wyróżniające je na tle innych tego typu tworów w skali kraju, województwa lub gminy. Opisywany w dzisiejszym artykule eratyk zwany „Głazem z wanienką” wyróżnia się w skali kraju zarówno pokaźnym rozmiarem, jak i wyjątkowo oryginalnym wyglądem. Rzeczony narzutniak leży na polu w pobliżu wsi Wrząca (gm. Turek, wielkopolskie), ok. 500 m na południe od drogi krajowej nr 72, kilkanaście metrów od drogi gruntowej, pod koroną okazałego klonu pospolitego.

GPS  N 52°01′07.4″, E 18°25′09.7″

otoczenie Głazu z wanienkąklon pod którym leży Głaz z wanienkągłaz z wanienką od strony pola

Na miejscu znajduje się tablica, której tekst przybliża pochodzenie głazu, jego wymiary oraz legendy związane z jego nietypowym kształtem.

tablica przy głazie z wanienkątekst tablicy przy Głazie z wanienką

Obwód eratyku wynosi 8.4 m, wysokość 1.0 m, długość 3.25 m, szerokość 2 m, zagłębiony jest w gruncie na około 1 m. Materiałem budującym głaz jest drobnoziarnisty piaskowiec kwarcowy, barwy jasno-szarej, najprawdopodobniej lokalny (mioceński). Został oderwany od podłoża, a następnie przetransportowany przez plejstoceński lądolód podczas zlodowacenia środkowopolskiego (zlodowacenie Warty).

Głaz z wanienką od strony drzewa

Głaz z wanienką k. wsi Wrząca

„Głaz z wanienką” lokalnie nazywany „Kamieniem z wanienką Matki Boskiej” jest chroniony od 1957 r. jako pomnik przyrody nieożywionej na mocy Orzeczenia nr 416 Prezydium WRN z 30.05.1957 r.

P. Lenart i M. Łuszczyński przy Głazie z wanienkąGłaz z wanienką we wsi Wrzącapomnik przyrody nieożywionej - Głaz z wanienką

Cechą charakterystyczną tego głazu są unikalne zagłębienia przypominające kształtem wanienkę o długości ok. 1,2 m, szerokości ok. 0,4 m i głębokości do 18 cm, ponadto dwa mniejsze o kolistym kształcie. Boki i dna wszystkich wgłębień są bardzo równe i gładkie, bez żadnych ostrości i nierówności, po opadach przez dłuższy czas wypełnione są wodą.

pomnikowy eratyk - Głaz z wanienkąKamień z wanienką Matki Boskiejzagłębienia w Głazie z wanienką

Sporej wielkości eratyk znajduje się w pobliskim mieście Turek, więcej o nim w następnym artykule.

Pomnikowy wiąz górski z Jeleniej Góry.

(Edytowano 17.06.2022 r.) Na mocy Uchwały nr 392.XLII.2021 Rady Miejskiej Jeleniej Góry z dnia 29 października 2021 r. stolica Karkonoszy wzbogaciła się o nowy pomnik przyrody ożywionej. Ochroną ustawową objęto okaz wiązu górskiego (w Uchwale błędnie podano gatunek – wiąz pospolity) rosnącego po prawej stronie ścieżki rowerowej łączącej ul. Wolności w Jeleniej Górze z dolną częścią Staniszowa. Na początku tej ścieżki znajduje się darmowy parking (przy samoobsługowej myjni samochodowej), obok przystanek autobusowy komunikacji miejskiej o nazwie „Ludowa”. 

drogowskazy ścieżki rowerowejpoczątek ścieżki rowerowej do Staniszowa

Pomnikowe drzewo rośnie ok. 750 m od skrzyżowania z ul. Wolności, na działce nr 17/1 AM-1 obręb Cieplice IX.

GPS N 50°52′19.57″, E 15°42′44.37″

Jelenia Góra - pomnikowy wiąz od strony północnejpomnikowy wiąz od strony północnejpomnikowy wiąz od strony południowejJelenia Góra - pomnikowy wiąz od strony wschodniejJelenia Góra - pomnikowy wiąz od strony zachodniejJelenia Góra - pomnikowy wiąz pospolity

Jelenia Góra - pomnikowy wiąz górski latem

Kształt oraz wielkość liści oraz owoców nie pozostawiają wątpliwości, że mamy do czynienia wiązem górskim, a nie jak zapisano w Uchwale wiązem pospolitym!

liście wiązu górskiegoowoce wiązu górskiego

Obwód pnia mierzony na wysokości pierśnicy (130 cm) wynosi aż 550 cm, co stawia go w czołówce najgrubszych wiązów górskich w Polsce! Wysokość okazu to ok. 22 metrów. 

Jelenia Góra - pień pomnikowego wiązupień pomnikowego wiązu od strony drogipień pomnikowego wiązu od strony łąkipień pomnikowego wiązu

Wracając (lub idąc w kierunku pomnikowego drzewa) warto zboczyć nieco z trasy, by zobaczyć ciekawe rumowisko skalne ze skałkami Mnich i Mniszka. To charakterystyczne granitowe bloki skalne, z którymi związane są miejscowe legendy. 

głazowisko powyżej ul. Wolności w Jeleniej Górze

Mnich i Mniszka - widok od strony północnej

Mnich i Mniszka - widok od strony południowej