„Głaz z wanienką” we wsi Wrząca (gm. Turek, wielkopolskie).

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 4 grudnia 2017 r. przy uznawaniu głazów narzutowych za przyszłe pomniki przyrody za kryterium należy przyjąć ich rozmiar, skład petrograficzny lub inne cechy geologiczne, wyróżniające je na tle innych tego typu tworów w skali kraju, województwa lub gminy. Opisywany w dzisiejszym artykule eratyk zwany „Głazem z wanienką” wyróżnia się w skali kraju zarówno pokaźnym rozmiarem, jak i wyjątkowo oryginalnym wyglądem. Rzeczony narzutniak leży na polu w pobliżu wsi Wrząca (gm. Turek, wielkopolskie), ok. 500 m na południe od drogi krajowej nr 72, kilkanaście metrów od drogi gruntowej, pod koroną okazałego klonu pospolitego.

GPS  N 52°01′07.4″, E 18°25′09.7″

otoczenie Głazu z wanienkąklon pod którym leży Głaz z wanienkągłaz z wanienką od strony pola

Na miejscu znajduje się tablica, której tekst przybliża pochodzenie głazu, jego wymiary oraz legendy związane z jego nietypowym kształtem.

tablica przy głazie z wanienkątekst tablicy przy Głazie z wanienką

Obwód eratyku wynosi 8.4 m, wysokość 1.0 m, długość 3.25 m, szerokość 2 m, zagłębiony jest w gruncie na około 1 m. Materiałem budującym głaz jest drobnoziarnisty piaskowiec kwarcowy, barwy jasno-szarej, najprawdopodobniej lokalny (mioceński). Został oderwany od podłoża, a następnie przetransportowany przez plejstoceński lądolód podczas zlodowacenia środkowopolskiego (zlodowacenie Warty).

Głaz z wanienką od strony drzewa

Głaz z wanienką k. wsi Wrząca

„Głaz z wanienką” lokalnie nazywany „Kamieniem z wanienką Matki Boskiej” jest chroniony od 1957 r. jako pomnik przyrody nieożywionej na mocy Orzeczenia nr 416 Prezydium WRN z 30.05.1957 r.

P. Lenart i M. Łuszczyński przy Głazie z wanienkąGłaz z wanienką we wsi Wrzącapomnik przyrody nieożywionej - Głaz z wanienką

Cechą charakterystyczną tego głazu są unikalne zagłębienia przypominające kształtem wanienkę o długości ok. 1,2 m, szerokości ok. 0,4 m i głębokości do 18 cm, ponadto dwa mniejsze o kolistym kształcie. Boki i dna wszystkich wgłębień są bardzo równe i gładkie, bez żadnych ostrości i nierówności, po opadach przez dłuższy czas wypełnione są wodą.

pomnikowy eratyk - Głaz z wanienkąKamień z wanienką Matki Boskiejzagłębienia w Głazie z wanienką

Sporej wielkości eratyk znajduje się w pobliskim mieście Turek, więcej o nim w następnym artykule.

Lipa Wolności z Wodzicznej (gm. Trzcinica, wielkopolskie).

Szadzenie drzew na pamiątkę ważnej uroczystości ma długą historię. Na początku XX w. najważniejszym wydarzeniem dla Polaków było odzyskanie niepodległości. By uczcić ten historyczny sukces, w 1918 i 1928 r. sadzono pamiątkowe drzewa. O „Dębach Wolności” pisałem w artykule „Dąb Wolności w Wielgomłynach„, bohaterką dzisiejszego wpisu będzie lipa drobnolistna rosnąca we wsi Wodziczna (gm. Trzcinica, pow. kępiński, woj. wielkopolskie). „Lipa Wolności” rośnie na zachodnim krańcu miejscowości, przy drodze do Ignacówki Drugiej.

GPS N 51°08′37.4″ , E 18°02′04.2″

Wodziczna - pomnikowa Lipa Wolności

Drzewo to zostało uroczyście posadzone 11 listopada 1928 r. przez mieszkańców wsi i okolic w 10-tą rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości.

Wodziczna - Lipa Wolności

Lipa Wolności z WodzicznejWodziczna - pomnikowa lipa

Uchwałą nr VI/ 41/ 03 Rady Gminy Trzcinica z dnia 28.03.2003 r. lipa z Wodzicznej została uznana za pomnik przyrody. Pień drzewa na wysokości 3 – 4 m rozdziela się na kilka grubych konarów. Okaz charakteryzuje się dobrym stanem zdrowotnym, niepokojące jest masowe zasiedlenie lipy przez pluskwiaka Oxycarenus lavaterae (Skupieniec lipowy).

Wodziczna - pień Lipy WolnościWodziczna - pień pomnikowej lipy

W chwili powoływania do ochrony pomnikowej lipa mierzyła w obwodzie 420 cm. Pomiar dokonany przez Pawła Lenarta w maju 2020 r. dał wynik 514 cm, wysokość okazu 17 metrów, wiek ponad 100 lat – przy założeniu że sadzono kilkunastoletnie drzewo.

Wodziczna - pomiar pomnikowej lipy

Wyraźnie widać, że mieszkańcy Wodzicznej dbają o swoją lipę. Drzewo otoczono płotem, właściwie oznakowano tabliczką „Pomnik Przyrody”, podparto jeden z głównych konarów, zabezpieczając go przed obłamaniem.

Wodziczna - podpora pomnikowej lipypodpora Lipy Wolności w Wodzicznej

„Lipę Wolności” z Wodzicznej zgłoszono do konkursu „Drzewo Roku 2020” organizowanym przez Klub Gaja. Zapraszam do głosowania http://www.drzeworoku.pl/?tree=11#section-7