Pomnikowe aleje w gminie Syców (pow. oleśnicki, dolnośląskie).

Pomnikowa aleja to specyficzny rodzaj grupowego pomnika przyrody, w którym ochroną obejmuje się drzewa obsadzone rzędami po obu stronach drogi. Aleje były i są istotnym elementem kompozycyjnym założeń parkowych, podnosiły również rangę drogi dojazdowej do założeń rezydencjonalnych czy też innych ważnych miejsc. Skłonność do kształtowania dróg jako alei utrwaliła się w XIX w. i była kontynuowana także później. Oprócz walorów estetycznych aleje likwidowały monotonię, ułatwiały orientację w terenie (szczególnie zimą, gdy śnieg zasypał drogę), chroniły przed słońcem i wiatrem. Te, które przetrwały do czasów współczesnych, posiadające nawet kilka kilometrów długości, powoływane są niekiedy do ochrony pomnikowej.

W dolnośląskiej gminie Syców możemy podziwiać dwie aleje o statusie pomników przyrody, jedna obsadzona jest kasztanowcami, druga lipami drobnolistnymi. Dwa rzędy kasztanowców znajdziemy we fragmencie drogi pomiędzy Szczodrowem a Zawadą.

GPS  N 51°18′17.1″, E 17°34′59.4″(początek) ; N 51°18′25.5″ , E 17°35′23.1″ (koniec)

1. Początek pomnikowej alei na drodze Szczodrów-Zawada

2. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

3. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

Na odcinku 500 m, po obu stronach drogi, rośnie 82 szt. kasztanowców białych (w rejestrze RDOŚ 85 szt.) o obwodach 170 – 270 cm i przeciętnej wysokości 19 metrów. Aleja jest objęta ochroną pomnikową od 4 października 1984 r.

4. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

5. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

6. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

7. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

8. Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

9. Koniec pomnikowej alei na drodze Szczodrów-Zawada

Pomnikowa aleja złożona z lip drobnolistnych położona jest na terenie wsi Stradomia Wierzchnia.  Aby do niej trafić należy w okolicach stacji paliw skręcić w lokalną drogę oznaczoną drogowskazem „Biskupice 6 km”, po 350 m wjedziemy na teren leśny a po kolejnych 200 m skręcamy w lewo. Po 300 m kończy się las a zaczyna wspomniana aleja lipowa.

GPS  N 51°16′50.5″, E 17°37′21″ (początek) ; N 51°16′51″ , E 17°37′13.7″ (koniec)

aleja lipowa w Stradomii Wierzchniej

aleja lipowa w Stradomii Wierzchniej zimą

aleja lipowa w Stradomii

1. Pomnikowa aleja w Stradomii Wierzchniejpoczątek alei lipowej

2. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa aleja

3. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa aleja lipowa

4. Stradomia Wierzchnia - uszkodona lipa w pomnikowej alei

Chociaż w alei rośnie 15 lip to ochroną pomnikową objęto 5 okazów (pierwotnie 6) o obwodach: 405, 555, 530, 510, 580 cm. Wysokość drzew od 7 do 21 m, szacunkowy wiek – ponad 200 lat.

5. Stradomia Wierzchnia - usychająca lipa w pomnikowej alei

6. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa aleja

7. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa aleja

8. Stradomia Wierzchnia - jedna z lip w pomnikowej alei

Na pniu ostatniej lipy w alei wisi słabo już czytelna tablica, zawieszona jeszcze przed 1990 r. (w godle orzeł bez korony).

9. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa lipa z zawieszoną tablicą

10. Tablica na pomnikowej lipie11. Stradomia Wierzchnia - koniec pomnikowej alei12. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa lipa na końcu alei

Okazałe lipy uzyskały status pomnika przyrody  w 1964 r. W zasadzie nic nie stoi na przeszkodzie by ochroną pomnikową objąć wszystkie lipy w alei.

13. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa aleja lipowa

14. Stradomia Wierzchnia - aleja lipowa

15. Stradomia Wierzchnia - okazała lipa w pomnikowej alei

Godna ochrony pomnikowej jest aleja dębowa ciągnąca się na długości prawie 800 m we wschodniej części wsi Stradomia Wierzchnia.

aleja dębowa we wsi Stradomia Wierzchnia

Pomniki przyrody w Myśliborzu (gm. Paszowice, dolnośląskie).

Myślibórz to mała, ale znana wieś leżąca na pograniczu Pogórza Kaczawskiego i Równiny Jawora (gm. Paszowice, pow. jaworski, dolnośląskie). W dolnej części wsi znajduje się odremontowany pałac z drugiej połowy XIX w. Zabytek otoczony jest niewielkim parkiem, ze starego drzewostanu zachowały się okazy buków, platana klonolistnego, cisa i widocznej na zdjęciu poniżej sosny czarnej.

W górnej części wsi mieści się Zarząd Parku Krajobrazowego „Chełmy” i działające przy nim Centrum Edukacji Ekologicznej i Krajoznawstwa „Salamandra”.Duża woliera jest częścią Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt.

Przed budynkiem znajduje się węzeł szlaków, żółty to Szlak Wygasłych Wulkanów, czerwony to Szlak Brzeżny, biegnący krawędzią Sudetów od Złotoryi do Bolkowa.

W pobliżu Salamandry, po lewej stronie szlaku prowadzącego Małych Organów Myśliborskich, rosną dwa pomnikowe cisy pospolite.

GPS  N 51°01′27″ , E 16°07′09″

Obwód pomnikowych okazów wynosi 90 i 140 cm, wysokość drzew ok. 8 metrów. Podany w rejestrze wiek 350 – 400 lat jest raczej przesadzony.

Do obsługi sporej rzeszy turystów odwiedzających Myślibórz przygotowano duży, płatny parking. Z tego miejsca można najkrótszą drogą dotrzeć do Wąwozu Myśliborskiego. Szlak wzdłuż parkingu wysadzany jest kasztanowcami białymi – aleja posiada status pomnika przyrody.

1.Myślibórz - pomnikowy szpaler kasztanowcówaleja kasztanowcowa w Myśliborzu jesienią

Pomnikowa aleja składa się z 28 kasztanowców o obwodach 190 – 365 cm, wysokość drzew ok. 20 m, szacunkowy wiek – 100 lat.

Zostawiamy aleję w tyle i po chwili znajdujemy się na granicy rezerwatu. Szlak wiedzie dalej cienistym wąwozem wzdłuż potoku Jawornik, ustawione co kilkaset metrów kolorowe tablice dydaktyczne poszerzą naszą wiedzę.

Do parkingu możemy wrócić przechodząc całą trasę ścieżki przyrodniczej lub zawracając w dowolnym momencie. Warto wtedy jeszcze raz spojrzeć na sędziwe kasztanowce – pomniki przyrody.

Pomnikiem przyrody nieożywionej w Myśliborzu są Małe Organy Myśliborskie na wzgórzu Rataj. Opisałem je dokładnie w poprzednim artykule.