Ostaniec porfirowy w pobliżu wsi Uniemyśl (gm. Lubawka, dolnośląskie).

Rozporządzeniem nr 19/94 z dnia 13 maja 1994 Wojewoda Jeleniogórski ustanowił w gminie Lubawka dwa pomniki przyrody nieożywionej. Pierwszy z nich to tzw. „Skała Śmierci” w Okrzeszynie, została opisana na tym blogu już w 2012 r. Drugi pomnik przyrody nieożywionej opisywany jako „skała porfirowa – ostaniec skalny” miał znajdować się na terenie wsi Uniemyśl, w oddziale leśnym 18a, ale ten obecnie znajduje się na obrzeżach miasta Kamienna Góra! W rejestrze RDOŚ przez wiele lat podawano oddział leśny 184a, niestety zlokalizowany poza granicami administracyjnymi gminy Lubawka. Dopiero w aktualizacji rejestru RDOŚ z 2024 r. pojawił się oddział leśny 317a,b pozwalający na odnalezienie pomnikowych skał w terenie, a wszelkie wątpliwości zostały rozwiane po opublikowaniu Uchwały nr XII/173/2025 Rady Miejskiej w Lubawce z dnia 30 października 2025 r. – podane w akcie prawnym współrzędne GPS pokrywają się z podanymi wyżej granicami pododdziałów leśnych 317 a,b.

mapa okolic Uniemyśla z lokalizacją pomnikowych skał

Chroniony ostaniec skalny znajduje się w południowej części Gór Kruczych, na stromym zboczu szczytu Pośrednia – opisywanym jako Kukawka – na zakręcie szerokiej, leśnej drogi. Aby trafić do pomnikowych skał należy jadąc od strony Chełmska Śląskiego skręcić w prawo ok. 450 m przed budynkiem Karczmy Sądowej. Droga początkowo asfaltowa za ostatnimi budynkami przechodzi w gruntową, a po 700 m dojedziemy do miejsca z mostem na strumieniu. Tam pozostawiamy pojazd silnikowy i w dalszą drogę wzdłuż potoku udajemy się pieszo bądź rowerem. Kolejnym punktem na trasie jest miejsce odpoczynku przy niewielkich stawach retencyjnych, potem dalej wzdłuż cieku wodnego, aż do miejsca gdzie droga przecina strumień i rozwidla się. Tam w prawo, w leśną drogę trawersującą strome zbocze, aż do rozwidlenia dróg za ostrym zakrętem.

rozwidlenie leśnych dróg na trasie do pomnikowych skał

Skręcamy w lewo i wygodną drogą dotrzemy do zbocza ze zrębem zupełnym, pomnikowe skały znajdują się na (jeszcze ?) skraju zrębu, tuż za zakrętem.

GPS  N 50°38’36″ , E 16°01’02″

końcowy fragment drogi do pomnikowych skał

1. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla

2. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla3. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla4. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla5. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla6. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla

Przy zwiedzaniu górnej części pomnikowych skał należy zachować daleko idącą ostrożność – stok jest bardzo stromy, a gleba obsuwa się spod stóp.

7. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla8. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla9. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla10. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla11. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla12. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla13. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla14. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla15. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla16. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla17. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla18. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla19. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla20. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla

Opisywane skały zbudowane są z ryolitów określanych w starszej literaturze jako trachity lub porfiry. Powstały w schyłkowej fazie orogenezy waryscyjskiej w okresie kulminacji aktywności wulkanicznej we wczesnym permie (ok. 299 do 273 milionów lat temu).

21. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla22. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla23. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla24. Pomnikowe skałki w pobliżu Uniemyśla

Pomniki przyrody w gminie Lubawka.

Miejsko – wiejska gmina Lubawka leży w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego, w powiecie kamiennogórskim. Tereny gminy rozciągają się od wschodniej części Karkonoszy do rozdzielonego Bramą Lubawską pasma Gór Kruczych i Zaworów. Gęsta sieć szlaków pieszych, rowerowych oraz ścieżek dydaktycznych, pozwala poznać nawet najbardziej odludne, a przy tym bardzo cenne przyrodniczo miejsca. Na atrakcyjność gminy wpływa również położenie przy granicy z Czechami, z tłumnie obleganymi po czeskiej stronie skalnymi miastami.

Na dość rozległym terenie gminy nie powołano zbyt wielu pomników przyrody. Przyrodę ożywioną reprezentuje 6 pomnikowych drzew, objętych ochroną jeszcze decyzją Wojewody Jeleniogórskiego z lat 1991 i 1994. Cześć z nich została już szczegółowo opisana w artykule ” Pomniki przyrody w Chełmsku Śląskim „, ale dla przypomnienia dwie fotki pomnikowego kasztanowca i lipy drobnolistnej.

W graniczącym z Chełmskiem Śląskim Błażejowie rosną kolejne pomnikowe drzewa. Pierwsze z nich – lipa drobnolistna rośnie na ogrodzie domu nr 46.

GPS  N 50°40′04.01″ , E 16°03′10.30″

Obwód pnia oznaczonego tabliczką wynosi 250 cm.

Przy sąsiedniej parceli (budynek nr 52) rośnie pierwszy z pomnikowych kasztanowców białych o obwodzie 237 cm.

Drugi kasztanowiec o obwodzie 258 cm rośnie 200 m dalej, po przeciwnej stronie drogi, w pobliżu kapliczki.

Ostatnie pomnikowe drzewo – klon jawor – rośnie w Jarkowicach przy OW Srebrny Potok.

GPS N 50°42′57.62″ , E 15°52′54.13″

Pień oznaczony tabliczką mierzy w pierśnicy 360 cm.

Przyrodę nieożywioną w gminie Lubawka reprezentują dwie formacje związane z dawnym wulkanizmem, więcej w artykule „Skała Śmierci w Okrzeszynie„.