Długosz królewski w Karszynie (gm. Kargowa, lubuskie).

Długosz królewski (Osmunda regalis) to gatunek wieloletniej, ściśle chronionej paproci, umieszczonej na czerwonej liście roślin i grzybów Polski, w grupie gatunków narażonych na wyginięcie (kategoria zagrożenia VU). W naszym kraju bardzo rzadko spotykany na niżu, w górach nie występuje. Preferuje wilgotne i cieniste siedliska: w olsach, na skraju torfowisk, wód i rowów odwadniających.

długosz królewski

Turyści odwiedzający Kotlinę Kargowską, jak i wczasowicze wypoczywający na Pojezierzu Sławskim bądź w okolicach Wolsztyna i Babimostu mogą poznać bliżej tę unikalną paproć. Wystarczy podjechać do Karszyna – niewielkiej wsi zlokalizowanej na przy granicy województwa lubuskiego i wielkopolskiego, oddalonej o 5 km od Kargowej (pow. zielonogórski, lubuskie). Na południowym krańcu wsi znajduje się leśniczówka, a przy niej początek/koniec ścieżki dydaktycznej „Zakątki Karszyna” – trasy w kształcie pętli o długości ok. 3,6 km. Ta doprowadzi nas do siedliska długosza królewskiego chronionego tutaj jako powierzchniowy pomnik przyrody.

drogowskaz do leśniczówki Karszyn

Przebieg ścieżki oznakowany jest zielonym liściem na tle białej strzałki kierunkowej. Miejscami oznakowanie nie jest aż tak wyraźne jak na poniższym zdjęciu, jednak ścieżkę poprowadzono szerokimi duktami i ciężko się zgubić. Dziwi brak jakichkolwiek tablic edukacyjnych (stan na lipiec 2019 r.), przez co zatraca się charakter dydaktyczny ścieżki .

oznakowanie ścieżki dydaktycznej

Po przejściu połowy trasy, zauważymy ustawioną po lewej stronie leśnej drogi tablicę, informującą o istnieniu w tym miejscu użytku ekologicznego o powierzchni 1,1 ha „Otulina Długosza”.

tablica - Użytek Ekologiczny Otulina Długosza

Kilkadziesiąt metrów dalej ujrzymy kolejną tablicę z napisem „Powierzchniowy pomnik przyrody – Długosz Królewski”. Aż się prosi o ustawienie drugiej – z opisem gatunku i zdjęciami chronionej paproci.

tablica przy pomniku przyrody Długosz Królewskitablica na skraju powierzchniowego pomnika przyrody

Zanim odnajdziemy pierwsze okazy długosza warto spojrzeć na wiekowe, niegdyś żywicowane sosny.

żywicowane sosny w powierzchniowym pomniku przyrody

Na chronionej powierzchni ponad 4 ha znajduje się kilka podłużnych, zatorfionych zagłębień. Stanowiska długosza znajdują się w wąskim, zadrzewionym już pasie o maksymalnej szerokości 5 – 6 metrów od krawędzi wspomnianych zagłębień.

Karszyn - zabagniony teren przy stanowiskach długoszaKarszyn - stanowiska długosza po bokach zabagnionego terenuKarszyn - stanowisko długosza królewskiegostanowisko długosza królewskiego k. Karszyna

Długosz królewski to paproć o wysokości 50 – 160 cm, o długich liściach mogących osiągnąć 2 metry.

liście długosza królewskiego ze stanowiska w Karszyniechroniona paproć - długosz królewskispodnia część liścia długosza królewskiego

W obrębie powierzchniowego pomnika przyrody oraz w jego sąsiedztwie naliczyć można prawie 400 okazów tej pięknej paproci.

Karszyn - długosz królewski w powierzchniowym pomniku przyrodykępa długosza królewskiegoliście długosza królewskiego

Gdy wrócimy z powrotem na drogę, warto rozejrzeć się w poszukiwaniu rosnącej na skraju lasu splecionej pary (trójki ?) drzew: sosny i dwupniowego buka.

sosna przytulona do bukabuk przytulony do sosny

Dalsza droga prowadzi przez gospodarczy obszar sosnowego lasu. Po dojściu do asfaltowej drogi, należy skręcić w prawo by dotrzeć do punktu wyjścia.

na ścieżce dydaktycznej Zakątki Karszyna

„Leśne Źródlisko” przy Muzeum Etnograficznym w Zielonej Górze – Ochli.

Muzeum Etnograficzne w Ochli (od 1 stycznia 2015 r. Ochla jest częścią miasta Zielona Góra) powstało w 1982 roku i przez lata swojej działalności zgromadziło niemal 80 zabytkowych obiektów i ponad 10000 eksponatów. Spacerując po terenie skansenu (o powierzchni 13 ha) mamy szansę zapoznać się z budownictwem ludowym charakterystycznym dla zachodniej Wielkopolski, środkowej i południowej części województwa lubuskiego oraz Dolnego Śląska.

Muzeum Etnograficzne w Zielonej Górze - Ochlichałupa w Muzeum Etnograficznym w Zielonej Górze - Ochli

Unikalnym zabytkiem jest wspomniana w poprzednim artykule XVIII w. wieża winiarska przeniesiona z Budachowa. Obok niej znajduje się piwnica na wino, ogromne beczki i niewielka winnica o powierzchni 8 arów, założona w 1994 r.

wieża winiarska przy Muzeum Etnograficznym w Zielonej Górze - Ochliwinnica przy Muzeum Etnograficznym w Zielonej Górze - Ochli

Z pewnością dużo pracy kosztowało Muzeum odtworzenie warunków środowiskowych panujących na wsi. Aby odwiedzający mogli w pełni zapoznać się z otoczeniem przyrodniczym, przygotowano ścieżkę dydaktyczną o nazwie „Szata roślinna Skansenu w Ochli”.

walory przyrodnicze obszaru skansenu w Ochli

Na jednej z tablic informacyjnych dowiadujemy się o istnieniu na terenie Muzeum powierzchniowego pomnika przyrody o nazwie „Leśne Źródlisko”. Ochroną pomnikową objęto staw (mijamy go po prawej stronie idąc do kasy Muzeum) i wpływający do niego niewielki potok zasilany z terenu źródliskowego.

opis pomnika przyrody Leśne Źródliskostaw na terenie pomnika przyrody Leśne Źródliskostaw na terenie skansenu w Ochli

Powierzchnia „Leśnego Źródliska” wynosi 3,40 ha i obejmuje teren należący do Muzeum Etnograficznego i Nadleśnictwa Zielona Góra. Mapa zasięgu powierzchniowego pomnika przyrody na zdjęciu poniżej.

mapa zasięgu powierzchniowego pomnika przyrody

Zainteresowani bliższym poznaniem tego oryginalnego pomnika przyrody mogą skorzystać ze ścieżki edukacyjnej o nazwie „Źródliskowe Uroczysko” – mapa jej przebiegu na zdjęciu poniżej.

tablica leśna ścieżka edukacyjna w Ochlimapa leśnej ścieżki edukacyjnej

Opuszczamy teren skansenu i szukamy furtki w ogrodzeniu ustawionego wzdłuż parkingu. Dalszą drogę wyznaczają ustawione drogowskazy.

furtka na trasie leśnej ścieżki edukacyjnejdrogowskaz ścieżki dydaktycznejleśna ścieżka edukacyjna w Ochli

Na trasie ścieżki edukacyjnej ustawiono kilka tablic opisujących florę i faunę tutejszych lasów. Na jednej z tablic umieszczono regulamin korzystania z pomnika przyrody.

regulamin powierzchniowego pomnika przyrody Leśne Źródlisko

Ścieżka prowadzi przez podmokłe tereny porośnięte na początku lasem łęgowym, później olszowym.

Leśne Źródlisko w Ochli - podmokły teren na trasie ścieżki edukacyjnejLeśne Źródlisko w Ochli - zabagniony teren na trasie ścieżki edukacyjnejżródliska na trasie leśnej ścieżki edukacyjnej

Trasa ścieżki kończy się w okolicy ujścia strumienia do stawu.

końcowy odcinek leśnej ścieżki edukacyjnejLeśne Źródlisko w Ochli - okolice ujścia strumienia do stawu

Dalsza eksploracja grozi pobrudzeniem i zmoczeniem butów, niemniej można zaobserwować wiele nisz źródliskowych z licznymi wysiękami wody o różnej wydajności.

źródliska w Ochliwysięki wód w powierzchniowym pomniku przyrody1. Leśne Źródlisko w Ochli3. Leśne Źródlisko w Ochli2. Leśne Źródlisko w Ochli

Lezący w zagłębieniu granitowy głaz świadczy o obecności na tym terenie lodowca skandynawskiego (więcej o głazach narzutowych w Zielonej Górze w tym artykule).

Leśne Źródlisko w Ochli - głaz narzutowy

Osią tej części „Leśnego Źródliska” jest wijący się przez teren leśny niewielki strumień. W pobliżu znajdują się liczne nisze źródłowe, wypływająca z nich woda łączy się w większe strugi, które po kilku, najwyżej kilkudziesięciu metrach wpadają do głównego potoku.

4. Leśne Źródlisko w Ochli - las olszowyLeśne Źródlisko w Ochli - meandrujący strumieńciek wodny w Leśnym Źródlisku w Ochli5. Leśne Źródlisko w Ochli6. Leśne Źródlisko w Ochli7. Leśne Źródlisko w Ochli

Źródło głównego strumienia znajduje się przy skrzyżowaniu leśnych dróg, jedną z nich poprowadzono zielony szlak turystyczny (Mała Pętla Zielonogórska).

Leśne Źródlisko w Ochli - źródło głównego strumienia

Schodzimy szlakiem prowadzącym wzdłuż strumienia, po ok. 200 m ujrzymy urzędową tablicę z nazwą pomnika przyrody. Warto w tym miejscu zejść schodami, by jeszcze raz przyjrzeć się podmokłemu olsowi.

tablica przy Leśnym Źródliskuzabagniony teren na obszarze Leśnego Źródliska

Będąc w Ochli warto odwiedzić jeszcze jeden pomnik przyrody – dąb szypułkowy o nazwie Nikodem – rosnący przy pałacu zlokalizowanym w południowo – zachodniej części dawnej wsi (ul. Ochla – Górna 4).

dąb Nikodem na tle pałacu w Ochlidąb Nikodem w Ochli

„Nikodem” mierzy w obwodzie 510 cm, wysokość drzewa 31 metrów, szacunkowy wiek 200 – 250 lat.

tablica przy dębie NikodemOchla - pień dębu Nikodem