Pomnikowy cypryśnik błotny przy pałacu w Gaworzycach (pow. polkowicki, dolnośląskie).

Cypryśnik błotny (Taxodium distichum) to gatunek drzewa iglastego z rodziny cyprysowatych, pochodzący z Ameryki Północnej. W miejscach naturalnego występowania zasiedla bagniste stanowiska i tereny zalewowe. Osiąga do 50 m wysokości i 2 metry średnicy, wykształca bardzo szeroki u nasady pień, jednak szybko zwężający się i prosty. Na okresowo zalewanych bądź trwale podmokłych obszarach tworzy tak zwane korzenie oddechowe – pneumatofory – zgrubienia na korzeniach wyrastające powyżej poziomu gleby lub wody w odległości do kilkunastu metrów od pnia, wspierające wymianę gazową korzeni.

arboretum w Kórniku - pneumatofory pod koroną cypryśnika błotnego

Największe pneumatofory o wysokości 110 cm autor tego artykułu napotkał pod cypryśnikiem błotnym w niemieckiej części transgranicznego Parku Mużakowskiego.

Bad Muskau - ogromne pneumatofory pod cypryśnikiem błotnym

Cypryśnik błotny został sprowadzony do Europy w 1640 r. i od tej pory chętnie sadzony jako drzewo ozdobne i parkowe. W dolnośląskim rejestrze pomników przyrody figuruje 6 pojedynczych okazów tego gatunku i jedna grupa złożona z czterech okazów, łącznie 10 chronionych ustawowo egzemplarzy. Jeden z nich rośnie przy pięknie odremontowanym pałacu w Gaworzycach – dużej wsi (siedziba gminy) w powiecie polkowickim.

pałac w Gaworzycach - widok od strony parkupomnikowy cypryśnik błotny rosnący obok pałacu w Gaworzycach

pomnikowy cypryśnik przy pałacu w Gaworzycachcypryśnik błotny przy pałacu w Gaworzycach

Gaworzycki cypryśnik błotny rośnie nad brzegiem niewielkiego stawu, niedaleko północno-wschodniego narożnika pałacu. Pomimo sąsiedztwa sadzawki drzewo nie wykształciło pneumatoforów, widać nie doskwiera mu nadmiar wody.

pomnikowy cypryśnik błotny w Gaworzycach

Gaworzyce - pomnikowy cypryśnik latemGaworzyce - pomnikowy cypryśnik błotnyGaworzyce - pomnikowy cypryśnik błotny latem

Obwód pomnikowego okazu wynosi 380 cm, wysokość drzewa 21 metrów, szacowany wiek 150 lat. Status pomnika przyrody posiada od 1977 r., na pniu brak tabliczki.

park w Gaworzycach - pomnikowy cypryśnik błotny

Gaworzyce - pień pomnikowego cypryśnika błotnego zimą

Gaworzyce - pień pomnikowego cypryśnika błotnego

Gaworzyce - pień pomnikowego cypryśnika błotnego latem

Warto zrobić sobie krótki spacer po niewielkim, ale zadbanym parku. Znajdziemy tam dorodne okazy dębów, lip, sosen oraz daglezji zielonych.

plan parku w Gaworzycach

Gaworzyce - główna oś widokowa w parku

Ciekawostką geologiczną jest leżący na trawniku przed pałacem (od strony zachodniej) sporej wielkości głaz narzutowy. Eratyk tej wielkości swobodnie kwalifikuje się do ochrony pomnikowej.

okazały eratyk na tle pałacu w Gaworzycach

O pozostałych pomnikach przyrody w gminie Gaworzyce można poczytać w artykule „Zabytkowy park w Dalkowie„.

Pomniki przyrody w gminie Syców – podsumowanie.

Gmina Syców położona jest w północno – wschodniej części województwa dolnośląskiego, w powiecie oleśnickim, ok. 50 km od Wrocławia. Znaczna część obszaru gminy znajduje się w zasięgu Wzgórz Twardogórskich, część południowo – zachodnia leży na Równinie Oleśnickiej. Ponad 62% terenu zajmują użytki rolne, 30% powierzchni zajmują lasy. Listę gminnych pomników przyrody zapełnia 16 pozycji zróżnicowanych pod względem formy: 11 pojedynczych okazów drzew, 2 grupy drzew, 2 aleje i jeden powierzchniowy pomnik przyrody. Liczna grupa pomnikowych obiektów przyrodniczych znajduje się w Sycowie, 4 z nich: buk pospolity w odm. purpurowej, klon jawor, klon srebrzysty i lipa drobnolistna upiększają zrewitalizowany Park Miejski. Drzewa te zostały opisane dokładnie w artykule „Park Miejski w Sycowie„.

Park Miejski w Sycowie - pomnikowy buk w odm. purpurowej

Park Miejski w Sycowie - pomnikowy klon jawor

Park Miejski w Sycowie - pomnikowy klon srebrzysty w listopadzie 2020 r.

Park Miejski w Sycowie - pomnikowa lipa drobnolistna

Z sycowskim parkiem graniczy posesja przy ul. Leśnej 1a, na jej terenie zlokalizowana jest grupa 3 pomnikowych dębów.

Syców - pomnikowe dęby rosnące na posesji Leśna 1a latem

Do miejskich pomników przyrody należy również okazały platan klonolistny rosnący na terenie SPZOZ „Przychodnia”, przy ul. Wrocławskiej 2.

Syców - pomnikowy platan jesienią

Więcej o dębach z ul. Leśnej oraz platanie klonolistnym w artykule „Pomniki przyrody w Sycowie„. Bogata w pomnikowe drzewa jest wieś Drołtowice. W dawnym parku podworskim, zlokalizowanym niedaleko kościoła, rośnie pomnikowa sosna czarna o obwodzie 355 cm.

pomnikowa sosna czarna w Drołtowicach

Naprzeciw parku, po drugiej stronie szosy, przy polnej drodze odchodzącej na północ, rośnie pomnikowy dąb szypułkowy o obwodzie 460 cm. Nieco dalej, przy stawie, znajduje się drugi okaz tego gatunku o obwodzie 488 cm.

pomnikowy dąb przy drodze polnej w Drołtowicach

pomnikowy dąb rosnący nad stawem w Drołtowicach

Dość trudna do odnalezienia jest grupa 5 pomnikowych dębów zlokalizowanych na terenie leśnym (oddz. 160) administrowanym przez Nadleśnictwo Syców, leśnictwo Drołtowice. Więcej informacji oraz zdjęć w artykule „Pomnikowe drzewa w Drołtowicach„.

las k. Drołtowic - pomiar pomnikowego dębu nr 2.las k. Drołtowic - pnie pomnikowych dębów nr 4 i 5.

W Stradomii Wierzchniej cały park otaczający zrujnowany pałac został objęty ochroną pomnikową. W zasadzie nie wiadomo dlaczego, teren założenia parkowego jest zdewastowany, zarośnięty i właściwie pozbawiony szczególnie okazałych, względnie egzotycznych okazów drzew. Więcej informacji w artykule „Park przypałacowy w Stradomii Wierzchniej„.

pałac w Stradomii Wierzchniej - widok od strony parku

fragment parku w Stradomii Wierzchniej

W Stradomii Wierzchniej znajduje się piękna aleja złożona z sędziwych lip drobnolistnych. Dokładny opis lokalizacji oraz wymiary pomnikowych okazów w artykule „Pomnikowe aleje w gminie Syców„.

7. Stradomia Wierzchnia - pomnikowa aleja

Również na terenie administracyjnym wsi Stradomia Wierzchnia zlokalizowany jest nowo ustanowiony pomnik przyrody – daglezja zielona. Drzewo stoi w liściastym młodniku na granicy lasu, pomiędzy przysiółkami Widawki i Błotnik, ok. 1100 m na południe od drogi ekspresowej S-8.

GPS N 51°17′44.3″, E 17°37′09.5″

Stradomia Wierzchnia - pomnikowa daglezja zielona

Stradomia Wierzchnia - pomnikowa daglezja

Daglezja mierzy w obwodzie 322 cm, wysokość okazu 37 metrów, status pomnika przyrody uzyskała na mocy Uchwały nr XXVIII/232/2020 Rady Miejskiej w Sycowie z dnia 21 grudnia 2020 r.

Stradomia Wierzchnia - pień pomnikowej daglezji

Druga pomnikowa aleja w gminie Syców umiejscowiona jest pomiędzy wsiami Szczodrów i Zawada. Na odcinku 500 m, po obu stronach drogi, rośnie 82 szt. kasztanowców białych o obwodach 170 – 270 cm. Więcej zdjęć w artykule „Pomnikowe aleje w gminie Syców„.

Pomnikowa aleja kasztanowców przy drodze Szczodrów-Zawada

W pobliżu wsi Szczodrów, na grobli stawu ok. 550 m na wschód drogi S-8, rośnie pomnikowy dąb. Aby trafić do wspomnianego drzewa, należy kierować się ze Szczodrowa w kierunku Stradomii Wierzchniej i po przejechaniu wiaduktu nad drogą ekspresową S-8 należy skręcić w lewo, w pierwszą polną drogę. Dalej piechotą ok. 400 m do początku pięknej alei złożonej z dorodnych dębów szypułkowych.

Szczodrów - aleja dębowa przy drodze do pomnikowego dębu

Po pokonaniu dalszych 500 m trafimy pod koronę pomnikowego okazu o obwodzie 444 cm i wysokości 22 metry.

GPS N 51°17′19.4″, E 17°35′12.5″

Szczodrów - pomnikowy dąb na grobli stawu

pomnikowy dąb rosnący w pobliżu Szczodrowa

Szczodrów - pomnikowy dąb

pomiar pomnikowego dębu rosnącego k. Szczodrowa

Szczodrów - pomiar pomnikowego dębu

Tuż przy północnej granicy gminy Syców, po lewej (zachodniej) stronie drogi z Komorowa do Międzyborza, rośnie pomnikowy dąb szypułkowy o nazwie „Napoleon”.

GPS N 51°20′20″, E 17°41′13″

Komorów - dąb Napoleon jesienią

Komorów - dąb Napoleon latem

pomnikowy dąb przy drodze Komorów - Międzybórzdąb Napoleon koło Komorowa

Obwód pomnikowego drzewa wynosi 577 cm, wysokość drzewa 22 metry, szacunkowy wiek 300 – 350 lat. Status pomnika przyrody „Napoleon” uzyskał już w 1964 r.

Komorów - pień dębu Napoleon

pomiar obwodu dębu Napoleon