Pomnikowe drzewa we wsi Stara Oleszna (gm. Bolesławiec).

Stara Oleszna to wieś położona 17 km na północ od Bolesławca, przy drodze nr 297 Bolesławiec – Szprotawa, Zielona Góra. Na południowym krańcu wioski znajdują się ukryte w zagajniku ruiny zamku z XVI w, niegdyś siedziba rodu von Bibran.

W pobliżu, w alei prowadzącej do ruin, rośnie pomnikowa lipa szerokolistna „Tekla”.

GPS N 51°24′34.19″ , E 15°35′54.97″

Obwód w pierśnicy wynosi 435 cm, wysokość drzewa ok. 20 metrów.

Nieco dalej, w alei prowadzącej w kierunku rzeki wyróżnia się 200 – letnia lipa Petronela.

GPS N 51°24′35.85″ , E 15°35′51.72″

Po drugiej stronie Bobru, na wyspie pomiędzy kanałem doprowadzającym wodę do elektrowni Olszna a starym korytem rzeki, rośnie wiele sędziwych drzew, trzy z nich objęto ochroną pomnikową.

Na wyspę dostajemy się przez teren elektrowni, mijamy budynki mieszkalne i dochodzimy do rosnącego po prawej stronie ścieżki pomnikowego dębu szypułkowego „Robinson”.

GPS N 51°24′37.58″ , E 15°35′42.62″

Okaz o wysokości 20 m posiada pień o obwodzie 440 cm, wiek drzewa 250 lat.

Idziemy dalej ścieżką w głąb wyspy, przechodzimy przez kamienny mostek i wchodzimy na teren zapuszczonego parku.

Po lewej stronie wypatrujemy oznaczonego tabliczką dębu szypułkowego „Piętaszek”.

GPS N 51°24′31.03″ , E 15°35′43.46″

Obwód w pierśnicy 383 cm, wysokość drzewa 20 metrów.

Idąc dalej ścieżką dotrzemy do zapory kierującej wodę do turbin elektrowni, po drodze wiele okazałych, choć nie objętych ochroną pomnikową drzew.

Teraz wracamy brzegiem kanału, po ok. 300 metrach, na polanie po lewej stronie rośnie wiąz szypułkowy „Wyspiarz”.

GPS N 51°24′32.90″ , E 15°35′45.87″

Okaz ma 20 m wysokości, obwód w pierśnicy 445 cm, wiek 200 lat.

400 metrów za mostem na Bobrze, przy drodze prowadzącej do koloni Trzebień Mały, rośnie 400 – letni dąb „Lach”, który opiszę w następnym artykule o pomnikowych drzewach w Trzebieniu.

Wychodnia szarogłazów przy ul. Struga w Zgorzelcu.

Zgorzelec jest miastem powiatowym położonym na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, graniczącym przez rzekę z niemieckim miastem Görlitz. Leży w obrębie zachodniej części bloku łużyckiego, który ku południowemu-wschodowi łączy się ze skałami bloku karkonosko- izerskiego. Blok łużycki zbudowany jest głównie z granodiorytów zawidowskich i szarowaków (szarogłazów) łużyckich, które na obszarze Polski występują jedynie w Zgorzelcu, Jędrzychowicach i Włosieniu. Wychodnię szarogłazów u wylotu wąwozu przy ulicy A. Struga w Zgorzelcu, postanowiono decyzją Wojewody Jeleniogórskiego z 1994 r. chronić jako pomnik przyrody nieożywionej.

GPS N 51°09′15.62″ , E 14°59′59.15″

Szarogłazy są to skały drobno – średnioziarniste, nie wykazujące żadnego
ukierunkowania. W stanie świeżym posiadają kolor popielaty lub oliwkowo popielaty, a w formie zwietrzałej przybierają barwę żółtoszarą. Są najstarszą serią skalną w Sudetach (gnejsy sowiogórskie w starszych źródłach opisywane jako najstarsze datowane są na 495 mln lat), ich wiek szacuje się na 560 milionów lat (neoproteozoik, prekambr). Powstały w wyniku sedymentacji materiału terygenicznego (pochodzącego z materiału okruchowego naniesionego z lądu), w przybrzeżnych partiach prekambryjskiego morza.

Minerałami budującymi skałę są: kwarc, skalenie, łyszczyki a lepiszczem spajającym poszczególne minerały jest substancja ilasta przemieszana z pelitycznym materiałem kwarcowym. Minerały budujące skałę są na ogół skorodowane i wykazują słaby stopień obtoczenia. Szarogłazy są przeławicone z łupkami szarogłazowymi, które posiadają wyraźną teksturę kierunkową.

Wychodnia szarogłazów przy ul. A. Struga zajmuje niewielki obszar wąwozu o pow. 0,88 ha. Mała ilość świeżych przełamów oraz ochrona ustawowa stanowiska utrudnia poznawanie tych ciekawych skał. Rozwiązaniem jest przejazd do Ujazdu – południowej dzielnicy Zgorzelca, gdzie przy ulicy Widok, obok zalewu na Czerwonej Wodzie znajduje się nieczynny kamieniołom, zagospodarowany na plac zabaw z miejscem na ognisko.

GPS N 51°07′51.09″ , E 15°01′55.03″

 W ścianach kamieniołomu można zaobserwować zachowane sekwencje sedymentacyjne (flisz), zbudowane z przeobrażonych piaskowców szarogłazowych i łupków.

Z pomnikami przyrody ożywionej w Zgorzelcu można się zapoznać czytając artykuły : „Pomnikowe drzewa w Zgorzelcu cz. I.” i „Pomnikowe drzewa w Zgorzelcu cz. II.” oraz „Pomnikowa aleja lipowa w Zgorzelcu„.